Археологлӧн лун
| Археологлӧн лун | |
|---|---|
 Археологъяс удж дырйи | |
| Сикас | Уджсикас гаж |
| Вежӧртас | пасйыны история велӧдӧмын да видзӧмын археологъяслысь пайсӧ |
| Пасйӧны | быд во |
| Кадпас | моз тӧлысь 15-ӧд лун |
Археологлӧн лун — Россияса, Беларусьса да Казахстанса археологъяслӧн абу официальнӧй уджсикас гаж[1], официальнӧй гаж Украинаын (2008 восянь). Пасйӧны моз тӧлысь 15-ӧд лунӧ. Пырджык тайӧ лунӧ «пыртӧны археологъясӧ».
Гажыс петкӧдлӧ важ паметникъяс туялӧмлысь да видзӧмлысь тӧдчанлунсӧ, а сідзжӧ археологиялысь мортвужлысь асьсӧ тӧдмалӧмӧ да культурнӧй наследиеӧ пай пуктӧмсӧ[2].
История
Мукӧд уджсикас гажъясысь торъялӧмӧн, археологлӧн луныс абу официальнӧй. Сылӧн чужӧмыс абу йитчӧма канму кутшӧмкӧ индӧдкӧд. Гаж артмӧм йылысь ветлӧдлӧ некымын легенда, на пиысь ӧтиӧс висьталіс интервьюын Россия наукаяс академияса академик Валентин Янин:
Коркӧ, 70 во сайын, войнаӧдзыс на, Новгородын вӧліны кодйысьӧмъяс. Археологъяслы окота лои гажӧдчыштны, локтісны найӧ экспедицияӧн веськӧдлысь Арциховский дорӧ да шуӧны: «Талун ыджыд праздник, колӧ эськӧ пасйыны». - «А кутшӧм?» - «Да Буцефаллӧн, Александр Македонскийлӧн вӧвлӧн, чужан лун!» Но и пасйисны, кыдзи колӧ. А сэсся помкаыс вунӧма, и Буцефаллӧн чужан луныс лоӧма археологлӧн лунӧн.
Мӧд версия серти, гажлӧн традицияыс мунӧ 40-50-ӧд воясся экспедициясянь, мыйӧн веськӧдлӧма археолог-трипольевед Т. С. Пассек, кодлӧн чужан луныс вӧлӧма буретш моз тӧлысь 15-ӧд лунӧ. Сы вӧсна мый тайӧ экспедицияыс лои збыльысь «уджалысьясӧс доранінӧн», то тырвыйӧ гӧгӧрвоана, мый сылӧн участникъясыс и паськӧдісны бур традициясӧ каръясӧ да сиктъясӧ[1][3].
Традицияяс
Археологлӧн лун веськалӧ полевывса сезонӧ, и унаӧн паныдалӧны сійӧс экспедицияясын. Тайӧ лунӧ тшӧкыда пыртӧны археологъясӧ медводдзаысь экспедицияӧ пырӧдчысьясӧс. Музейясын воссьӧны археологиялы сиӧм выставкаяс, нуӧдӧны паметникъяс да кодйӧминъяс кузя экскурсияяс. Тайӧ лунӧ сідзжӧ нуӧдӧны специализируйтӧм туялан презентацияяс, конференцияяс да симпозиумъяс.
2024 воын, Археологлӧн лунлы сиӧм гаж нуӧдігӧн, Москваса археология музей нуӧдӧ тайӧ лоӧмторлы сиӧм уна сикас интерактивнӧй уджтас. Волысьяслӧн лоас позянлун пырӧдчыны импровизируйтӧм кодйӧмъясӧ, лӧсьӧдны культурнӧй слӧйлысь модель да видзӧдлыны водз эпохаясса збыль предметъяс вылӧ[4]. Сідзжӧ моз тӧлысь 15-ӧд лунӧ Ленинград обласьтса Волхов районса «Важ Ладога» музей-заповедникын паськыда пасйӧны археологлысь лун: гаж котыртысьяс кӧсйысьӧны, мый быд волысь вермас пырӧдчыны кодйысьӧмӧ [5].
Пасйӧдъяс
- ↑ 1 2 День археолога в России. РИА Новости (15 моз тӧлысь 2022). Шыӧдчан кадпас: 3 сора тӧлысь 2024.
- ↑ В России отмечается День археолога. Южно-Уральский государственный университет (15 моз тӧлысь 2023). Шыӧдчан кадпас: 3 сора тӧлысь 2024.
- ↑ Романтики большой науки: о Дне археолога. radiosputnik.ru. Шыӧдчан кадпас: 3 сора тӧлысь 2024.
- ↑ Программы ко Дню археолога. Музей Москвы. Шыӧдчан кадпас: 3 сора тӧлысь 2024.
- ↑ Раскопки прошлого: Отмечаем День археолога – 2024. life.ru. Шыӧдчан кадпас: 3 сора тӧлысь 2024.