Брайль анбурлы сиӧм войтыркостса лун

Босьтӧма Рувикиысь
Брайль анбурлы сиӧм войтыркостса лун
Braille closeup.jpg
Официальнӧя Брайль анбурлы сиӧм войтыркостса лун
Вынсьӧдӧма 2018 вося ӧшым тӧлысь 17-ӧд лунӧ ООН-лӧн Генеральнӧй Ассамблеяӧн (A/RES/73/161)
Лӧсьӧдысь  ООН
Кадпас тӧвшӧр тӧлысь 4-ӧд лун (быд во)

Брайль анбурлы сиӧм войтыркостса лун (рочӧн Всеми́рный день а́збуки Бра́йля, англ. World Braille Day) — тӧвшӧр тӧлысь 4-ӧд лунӧ пасъян гаж[1]. Вынсьӧдӧма 2018 вося ӧшым тӧлысь 17-ӧд лунӧ ООН-лӧн Генеральнӧй Ассамблеяӧн. Лӧсьӧдӧма сійӧс сы могысь, медым паськыдджыка тӧдмӧдны йӧзӧс Брайль анбурлӧн тӧдчанлункӧд да омӧля аддзысьяслӧн да синтӧмъяслӧн инӧдъяс тырвыйӧ збыльмӧдӧм вылӧ сёрнитанногкӧд.

История

Брайль шрифтсӧ лӧсьӧдіс француз Луи Брайль 1824 воын. Куим арӧсӧн доймалӧма сапӧг вӧчан пуртӧн батьыслӧн мастерскӧйын, коді вӧлӧма сапожникӧн. Бӧрыннас Луи дзик эз кут аддзыны[2]. 15 арӧсӧн сійӧ лӧсьӧдіс ассьыс рельефно-точечнӧй шрифт, кыдзи альтернатива Валентин Гаюилӧн рельефно-линейнӧй шрифтлы, мыйӧн вӧдитчисны водзджык[3]. Брайльлы кажитчис артиллерияса капитан Шарль Барбьеӧн лӧсьӧдӧм «войся шрифтыс», сыӧн вӧлі кокни да кивыв вӧдитчыны. Сійӧ кадся военнӧйяс вӧдитчисны «войся шрифтӧн», медым гижны докладъяс да лыддьыны найӧс пемыд кадӧ. Брайль шрифт лои медводдза гижан системаӧн кыка код подув вылын[4].

Синтӧмъяслы печатайтчан машинка Брайль серти, 1955 во

Россияын

«Доступная среда» социальнӧй уджтас, мый вӧлі примитӧма Россия Федерацияын 2011 восянь да вынсьӧдӧма Рочмуса Веськӧдлан котырӧн 2019 воын, веськӧдӧма вермытӧм йӧзлысь да дзескӧдӧм позянлуна мукӧд гражданалысь олӧмсӧ бурмӧдӧм вылӧ. Уджтаслӧн шӧр могыс — лӧсьӧдны мытшӧдтӧм да бур гӧгӧртас, могмӧдны комплекснӧя реабилитируйтӧмӧн да абилитируйтӧмӧн, сетны реабилитируйтан бур техническӧй средствояс да пыр выльмӧдны найӧс. Тайӧ мероприятиеяс отсӧгӧн вермытӧм йӧзлӧн эм позянлун велӧдчыны, босьтны социальнӧй могмӧсъяс, босьтны оборудуйтӧм уджаланінъяс да тырвыйӧ пырӧдчыны общественнӧй да культурнӧй олӧмӧ[5].

Россияын синтӧмъяслӧн эм татшӧм инӧдъяс[6]:

  • Быд тӧлысся сьӧм мынтӧмъяс, найӧс быд во индексируйтӧны урасьӧм тӧлысь 1 лунсянь воддза вося потребительскӧй донъяс содӧм серти.
  • Дон босьттӧг лекарствояс да медицина изделиеяс (врачӧн индӧм серти). Вермытӧм челядьлы сідзжӧ сетӧны дон босьттӧг бурдӧдчан сёян.
  • Санаторийӧ путёвкаяс, кытчӧ пырӧ курортӧдз да бӧр дон босьттӧг ветлӧм (автобус, кӧрт туй билет).
  • Оланінысь да коммунальнӧй могмӧсъясысь мынтысьӧм вылӧ рӧскодысь 50% компенсация (оланінлӧн социальнӧй норма серти).
  • Колана реабилитация средствояс (колӧ индыны Аслад реабилитация программаын).

Лёка аддзысь йӧзлы:

  • Лёка аддзӧмсӧ веськӧдан приборъяс (электроннӧй видеоувеличитель, уна сикас лупа).
  • «Сёрнитысь» небӧгъяс лыддьӧм вылӧ устройствояс.
  • «Сёрнитысь» термометръяс да тонометръяс.

Синтӧмъяс вермасны босьтны новлӧдлысь понмӧс да сійӧс видзӧм да ветеринар отсӧг вылӧ сьӧм.

Пасйӧдъяс

  1. ↑ Всемирный день азбуки Брайля 4 января. ООН. Шыӧдчан кадпас: 29 ӧшым тӧлысь 2023.
  2. ↑ Шрифт Брайля. Всероссийское общество слепых. Шыӧдчан кадпас: 29 ӧшым тӧлысь 2023.
  3. ↑ Круглый стол «Гений, подаривший слепым людям мир» (к 210-летию со дня рождения Луи Брайля). Областная специальная библиотека для слепых. Шыӧдчан кадпас: 29 ӧшым тӧлысь 2023.
  4. ↑ Дмитрий Мамонтов. Великие французы: как Гаюи и Брайль подарили незрячим шрифт для слепых. Tech Insider (28 кӧч тӧлысь 2023). Шыӧдчан кадпас: 29 ӧшым тӧлысь 2023.
  5. ↑ «ДОСТУПНАЯ СРЕДА». ДОСТУПНАЯ СРЕДА. Шыӧдчан кадпас: 29 ӧшым тӧлысь 2023.
  6. ↑ Какие программы для незрячих есть в российских регионах. Российская Газета (14 урасьӧм тӧлысь 2019). Шыӧдчан кадпас: 29 ӧшым тӧлысь 2023.
Босьтӧма "https://kv.ruwiki.ru/w/index.php?title=Брайль_анбурлы_сиӧм_войтыркостса_лун&oldid=471114"-ысь