Кинологлӧн лун
| Кинологлӧн лун | |
|---|---|
 | |
| Сикас | Абу официальнӧй |
| Вежӧртас | уджысь аттьӧалӧм да уджсикаслысь тӧдчанлун лэптӧм |
| Кадпас | лӧддза-номъя тӧлысь 21-ӧд лун |
| Празднуйтӧм | пасйӧны 2004 восянь, йитӧма 1909 вося лӧддза-номъя 21-ӧд лунын Россияын полицияса понъяслы медводдза питомник лӧсьӧдӧмкӧд |
Кинологлӧн лун (Россияса МВД-ын кинолог юкӧнъяслӧн лун) — став кинологлӧн уджсикас гаж, пасйӧны быд во лӧддза-номъя 21-ӧд лунӧ. Йитчӧма 1909 вося лӧддза-номъя 21-ӧд лунын Россияын полицияса понъяслы медводдза питомник лӧсьӧдӧмкӧд. Пасйӧны 2004 восянь.
Кӧть тайӧ гажсӧ оз пасйыны канму документъясын, сійӧс казьтыштӧма кинолог юкӧнъяса силовӧй ведомствояслӧн приказъясын. Быд во гажӧ пырӧдчӧны и гражданскӧй котыръяс.
История
Россияын медводдза служебнӧй полицейскӧй понъяслы питомник, мый подув вылын вӧлі лӧсьӧдӧма дрессировщикъяслысь школа, воссис Петыркарса полициялӧн сыск юкӧнса начальник Владимир Лебедевлӧн водзмӧстчӧмӧн 1909 вося лӧддза-номъя тӧлысь 21-ӧд лунӧ Чёрнӧй ю вылын.
Служебнӧй могъяс олӧмӧ пӧртӧм могысь понъясӧн вӧдитчӧм йылысь мӧвпсӧ Лебедев вайӧма Бельгияысь, кӧні вӧлӧма полицейскӧй пон чомйын. Европаын понъясӧс тайӧ кад кежлас некымын дас во нин кыскӧмаӧсь уджавны санитарнӧй службаын, поштаын, связь войскаын да полицияын.
Питомниклӧн да полицейскӧй кинологъяслӧн школалӧн медводдза куим во чӧжӧн Петыркарын вӧлі дасьтӧма 300 дрессировщикӧс да 400-ысь унджык корсьысь понйӧс[1]. Тайӧ школасӧ медся нималана помалысьӧн вӧлі Москваын служитысь доберман-пинчер Треф, кодлӧн тшӧт вылын сюрсӧн-джынйӧнысь унджык восьтӧм преступление[2].
1912 воын Измайловскӧй гвардейскӧй полкын вӧлі котыртӧма военно-полевӧй понъяслы медводдза питомник, кӧні найӧс дасьтісны связь да разведка могмӧдан служба кежлӧ.
1912 вося ӧшым тӧлысь кежлӧ понъяс уджалісны полиция службаын Россияса 50-ысь унджык губернияын нин, а 1915 во кежлӧ найӧ лоины странаса сыскнӧй полициялӧн быть колана атрибутӧн. Пемӧсъясӧн вӧдитчан сфераыс сідзжӧ тӧдчымӧн паськаліс: найӧ кутісны преступникъясӧс, патрулируйтісны, видзӧдісны пуксьӧдӧмаяс бӧрся, корсисны взрывнӧй устройствояс, нуисны «караулъяс» двореч жыръясын[1].
Революция бӧрын 1920 воын пытшкӧсса делӧяс кузя народнӧй комиссариат (НКВД) заводитіс лӧсьӧдавны школа-питомникъяс, кӧні дасьтісны специалист-кинологъясӧс да уголовнӧй розыскын служитӧм вылӧ корсьысь понъясӧс. Татшӧм жӧ юкӧнъяс котыртлісны пограничнӧй войскаын, связь туйяс наркоматын, военизируйтӧм охранаын.
Айму вӧсна Ыджыд тыш заводитчӧмсянь специалист-кинологъяс понъяскӧд тшӧтш заводитісны служитны фронт вылын. Велӧдӧм пемӧсъяс аддзылісны да петкӧдлісны доймӧмаясӧс, взрывайтісны фашистскӧй танкъяс, корсисны минаяс, отсасисны связистъяслы да разведчикъяслы, видзисны тылъяс, преследуйтісны шпионъясӧс да диверсантъясӧс, новлӧдлісны грузъяс [3].
2004 вося лӧддза-номъя тӧлысь 18-ӧд лунӧ Россияса пытшкӧс делӧяс министерстволӧн тшӧктӧдӧн Россияын полицейскӧй сыскнӧй понъяслы медводдза питомник котыртӧмлысь кадпассӧ официальнӧя вӧлі вынсьӧдӧма кыдзи ведомствоса кинологическӧй юкӧнъяслӧн лун[4].
МЧС кинологлӧн лун
Мукӧд кинолог юкӧнъяс серти МЧС-ын кинологлысь лунсӧ пасйӧны лунӧн водзджык - лӧддза-номъя тӧлысь 20-ӧд лунӧ. Гажсӧ сідзжӧ шуӧны Россияса кинологическӧй служба котыртан лунӧн. Йитӧма МЧС-лӧн медводдза кинологическӧй отрядъяс 1996 воын лӧсьӧдан кадпаскӧд [5].
Традицияяс
Мукӧд профессиональнӧй юкӧнса кинологъяс сідзжӧ кутісны лыддьыны гажсӧ асланысӧн. Сійӧс пасйӧны ведомствоясын, кӧні эмӧсь кинологическӧй юкӧнъяс. Тайӧ полиция, МЧС, военнӧйяс, Росгвардия, Федеральнӧй таможня служба да ФСИН[4][6][7].
Кинологлӧн лун кежлӧ специалистъяс да налӧн понъяс пӧвстын нуӧдӧны ордйысьӧмъяс. Зэв бура уджалысьясӧс наградитӧны грамотаясӧн да медальясӧн, гижӧны аттьӧалана гижӧдъяс личнӧй делӧясӧ, кыпӧдӧны званиеяс да чинъяс. Понъяслы сетӧны чӧсмасянторъяс[8].
Войтыркостса да Россияса кинологическӧй федерацияяс, пон видзысьяслӧн карса котыръяс да том кинологъяслӧн клубъяс сідзжӧ нуӧдӧны гаж кежлӧ сиӧм конкурсъяс да выставкаяс.
Видзӧдӧй тшӧтш
Пасйӧдъяс
- ↑ 1 2 21 июня отмечается День кинологических подразделений МВД России. Военное обозрение (21 лӧддза-номъя тӧлысь 2017). Шыӧдчан кадпас: 16 ода-кора тӧлысь 2024.
- ↑ День кинолога в 2024 году: история и традиции праздника. Комсомольская правда. Шыӧдчан кадпас: 16 ода-кора тӧлысь 2024.
- ↑ День кинологических подразделений МВД России. РИА Новости (1 рака тӧлысь 2020).
- ↑ 1 2 День кинологических подразделений МВД России. Официальный сайт Министерства внутренних дел Российской Федерации. Шыӧдчан кадпас: 16 ода-кора тӧлысь 2024.
- ↑ 20 июня – День образования кинологической службы МЧС России. МЧС России (20 лӧддза-номъя тӧлысь 2018).
- ↑ День кинолога. Федеральная служба войск национальной гвардии Российской Федерации. Шыӧдчан кадпас: 16 ода-кора тӧлысь 2024.
- ↑ 21 июня - Всемирный день кинoлога. МЧС России. Шыӧдчан кадпас: 16 ода-кора тӧлысь 2024.
- ↑ 21 июня — День кинолога: история, традиции и поздравления с праздником. Известия (20 лӧддза-номъя тӧлысь 2023). Шыӧдчан кадпас: 16 ода-кора тӧлысь 2024.
Литература
Кинологическая тематика в специализированной прессе: автореферат дис. на соиск. уч. степ. кандидата филологических наук: специальность / Кубышко Ольга Владимировна; [Место защиты: Юж. федер. ун-т]. — Ростов-на-Дону, 2018. −23 с.; 21.- Библиогр.: с.22-23 (5 назв.).
Административный вестник: ежемесячный журнал: орган Народного комиссариата внутренних дел. - Москва : "Заготохоз" милиции Республики, 1922-1930, стр. 41-43
Звягинцева К.М. Использование служебных собак во время Великой Отечественной войны // Вестник науки. — 2022. — № 12 (57).