Кыйлӧн ставмирса лун
| Кыйлӧн ставмирса лун | |
|---|---|
.jpg) | |
| Официальнӧя | World Snake Day |
| Вежӧртас | кыйяс йылысь да разнӧй страналӧн экосистемаӧ налӧн пай йылысь юӧр паськӧдӧм |
| Пасйӧны | быд во |
| Кадпас | сора тӧлысь 16-ӧд лун |
Кыйлӧн ставмирса лун (англичан World Snake Day) — кыйяслы сиӧм быдвося абу официальнӧй гаж. Пасйӧны сора тӧлысь 16-ӧд лунӧ. Сійӧс котыртӧны зоозащитникъяс.
Могыс - тӧдмӧдны йӧзсӧ кыйяслӧн быран рискӧн, кыйяслӧн олӧмӧн, вӧр-ваын тӧдчанлунӧн да налӧн аслыспӧлӧслунӧн, а сідзжӧ велӧдны йӧзӧс, кыдзи найӧс аддзӧм бӧрын кутны асьнысӧ колана ногӧн[1][2][3][4].
История
Кый — важся мифологическӧй персонажъясысь ӧти, кодӧс пыдди пуктӧны став мирын[5]. Важся уна культураын кыйлысь образсӧ пыдди пуктылісны, серпасавлісны оланінъяс да храмъяс стенъяс вылӧ, вышивайтлісны паськӧм вылӧ да вӧдитчылісны сійӧс мичмӧдӧм пыдди. Христианскӧй мирын кыйлӧн образыс символизируйтіс гуся омӧль мӧвпъяс, ыштӧдӧм да предательство, а Асыввылын змей символизируйтіс мывкыдлун.
Кыйяслӧн ыджыд тӧдчанлуныс вӧр-ва видзӧмын, сы вӧсна мый найӧ лоӧны разнӧй биогеоценозъяслӧн сёян чепъясын тӧдчана юкӧнӧн. Найӧ тшӧкыда лоӧны хищнӧй лёкгагъяслы, млекопитающӧйяслы да лэбачьяслы кыйдӧсӧн, а асьныс сёйӧны сюрсатӧмъясӧс (моллюскаясӧс, нидзувъясӧс, гагъясӧс) да посни сюрса пемӧсъясӧс (чериясӧс, амфибияясӧс, лёкгагъясӧс, лэбачьясӧс да млекопитающӧйясӧс). Кыйяс лоӧны мувывса да вавывса биогеоценозъяслӧн естественнӧй санитаръясӧн, бырӧдӧны эпидемиология боксянь ӧпаснӧй гыжгунъясӧс, а сідзжӧ висьысь да слабмӧм пемӧсъясӧс[6][7][8].
Азияын, Латинскӧй Америкаын да Африкаын йӧз сёйӧны тайӧ рептилияяслысь яйсӧ. Кый кучикысь вӧчӧны уна сикастор, шуам, кӧмкот да сумка. Учёнӧй-серпентологъяс пасйӧны, мый кый ядӧн сідзжӧ вӧдитчӧны европейскӧй медицинаын доймӧм бырӧдан да воспалениеысь видзан препаратъясын. Уна сикас кыйӧс видзӧны войтыркостса оланпасъясӧн да пыртӧма войтыркостса да регионса Гӧрд небӧгъясӧ[9][10][11].
Интереснӧйтор
.jpg)
- Мирын медся яда кыйӧн лыддьыссьӧ тайпан Маккоя - ӧтиысь босьтӧм ядыс тырмас вины 100 мортӧс. Сылӧн ядыс 180 пӧв вынаджык кобра ядысь.
- Кыйяслӧн абу ортсыса да шӧр пель, а сідзжӧ барабаннӧй перепонкаяс. Но найӧ зэв чувствительнӧйӧсь вибрацияяс дінӧ, та вӧсна бура кыйӧны му пыр воысь шы гыяссӧ.
- Гиннесс рекордъяс небӧг серти, сьӧд мамба - мирын медся тэрыб кый, сійӧ вермӧ ӧддзӧдчыны часнас 16 километрӧдз[12].
- Габонскӧй гадюкалӧн кыйяс пӧвстын медся кузь ядовитӧй клыкъясыс, налӧн кузьтаыс вермӧ лоны 40 миллиметрысь кузьджык.
- Анаконда топӧдӧ жертваыслысь морӧссӧ 360 килограммысь унджык вынӧн[13][14].
Видзӧд тшӧтш
Пасйӧдъяс
- ↑ Международный день змей. Помощь зоопарку (16 сора тӧлысь 2021). Шыӧдчан кадпас: 25 лӧддза-номъя тӧлысь 2024.
- ↑ Всемирный день змей. rus.team. Шыӧдчан кадпас: 25 лӧддза-номъя тӧлысь 2024.
- ↑ 16 июля – Всемирный день змей. rgbs.ru. Российская государственная библиотека для слепых, ссылка на источник обязательна (16 сора тӧлысь 2023). Шыӧдчан кадпас: 25 лӧддза-номъя тӧлысь 2024.
- ↑ 16 июля отмечается Международный день змеи. Культура Миасса (25 лӧддза-номъя тӧлысь 2024). Шыӧдчан кадпас: 25 лӧддза-номъя тӧлысь 2024.
- ↑ 16 июля – Всемирный день змей. ГБУ РО "Ростовская городская СББЖ". Шыӧдчан кадпас: 25 лӧддза-номъя тӧлысь 2024.
- ↑ Всемирный день змеи. Какой сегодня праздник. Шыӧдчан кадпас: 25 лӧддза-номъя тӧлысь 2024.
- ↑ Международный день змеи: Когда отмечается. Новая Сибирь (24 лӧддза-номъя тӧлысь 2024). Шыӧдчан кадпас: 25 лӧддза-номъя тӧлысь 2024.
- ↑ Всемирный день змеи (англ.). Days of the year. Шыӧдчан кадпас: 25 лӧддза-номъя тӧлысь 2024.
- ↑ Сегодня всемирный день борьбы с аллергией. Липецкое время (16 сора тӧлысь 2022). Шыӧдчан кадпас: 25 лӧддза-номъя тӧлысь 2024.
- ↑ 16 июля — Международный день змеи. Культура.ру. Шыӧдчан кадпас: 25 лӧддза-номъя тӧлысь 2024.
- ↑ Празднуйте всемирный день змей (англ.). snakes.ngo. Шыӧдчан кадпас: 25 лӧддза-номъя тӧлысь 2024.
- ↑ 15 интересных фактов о змеях. Сто фактов. Шыӧдчан кадпас: 25 лӧддза-номъя тӧлысь 2024.
- ↑ День Змеи. Умные каникулы. Шыӧдчан кадпас: 25 лӧддза-номъя тӧлысь 2024.
- ↑ 30 любопытных фактов о змеях. zagge.ru (3 косму тӧлысь 2018). Шыӧдчан кадпас: 25 лӧддза-номъя тӧлысь 2024.