ОМОН лун
ОМОН лун (рочӧн День ОМОН) — Россия Федерацияса Росгвардияын уджалысьяслӧн, кодъяс служитӧны торъя мога мобильнӧй (водзті милиция) отрядъясын (ОМОН-ын), уджсикас гаж. Тайӧ гажсӧ пасйӧны быд во, йирым тӧлысь 3-ӧд лунӧ.
Москва карса МВД-лӧн ГУ бердын ОМОН пасйӧ ассьыс чужан лунсо йирым тӧлысь 23-ӧд лунӧ . Москваса МВД ГУ-лысь ОМОН-сӧ вӧлі котыртӧма 1987 вося йирым тӧлысь 23-ӧд лунӧ, карын да странаын нестабильнӧй ситуация дырйи, кор йӧзыс ёна кутісны петны митингъяс вылӧ. Юкӧнсӧ вӧлі лӧсьӧдӧма не сӧмын сы могысь, медым вӧлі позяна водзсасьны сэки содысь преступносьтлы паныд, но и стихийнӧй массовӧй беспорядокъяслы паныд. Торъя мога отряд лӧсьӧдігӧн подулӧн вӧлі босьтӧма милициялӧн патрульно-постовӧй службаса полк, кодлӧн вӧлі нин ыджыд культурнӧй да спортивнӧй мероприятиеяс нуӧдігӧн общественнӧй пӧрадок видзӧм кузя опыт.
История
2002 вося рака тӧлысь 1 лунӧ Россия Федерацияса пытшкӧсса делӧяс кузя министр Борис Грызлов кырымаліс 190 №-а индӧд, мый серти серти йирым тӧлысь 3-ӧд лун лои «Торъя мога милиция отрядъяслӧн лунӧн»[1].
Министрлӧн приказын гӧгӧрвоӧдӧма, мыйла вӧлі бӧрйӧма тайӧ луныс:
1988 вося йирым тӧлысь 3-ӧд лунӧ СССР-са МВД-лӧн 0206 №-а приказ серти медводдзаысь вӧлі котыртӧма торъя мога милициялысь отряд. ОМОН вӧлі котыртӧма нёль республикаын, кодъяс пырисны СССР составӧ, а стӧчджыка КССР-ын, БССР-ын да УССР-ын, РСФСР-ын 14 регионын (сы лыдын Краснодарса, Мособлисполкомлӧн, Леноблгорисполкомъяслӧн УВД-ын, Башкирскӧй АССР-са МВД-ын, Мосгорисполкомлӧн, Красноярскса крайисполкомъяслӧн ГУВД-ын, Воронежса, Иркутскса, Куйбышевса, Новосибирскса, Пермса, Ростовса, Свердловскса, Челябинскса облисполкомъяслӧн УВД-ын)[2].
Тайӧ жӧ приказын шуӧма Россияын правопорадок видзӧмын ОМОН-лӧн торъя могъяс йылысь:
Милициялӧн торъя мога отряд колӧ ыджыд тшупӧда мыж вӧчӧмкӧд тышкасьӧм могысь, кӧні МВД-са мукӧд органъяс ӧткӧн справитчыны оз вермыны. ОМОН отсалӧ МВД-са татшӧм органъяслы, сайӧдӧ найӧс тышын да вынӧн сувтӧдӧ вооружённӧй преступникъясӧс, шуам, террористъясӧн босьтӧм зданиеяс штурмуйтӧмӧн, заложникъясӧс мездӧмӧн да с. в. … … Профессиональнӧя ОМОН-лӧн юкӧнъясыс медся мобильнӧйӧсь, дасьӧсь действуйтны виччысьтӧм лоӧмторъяс дырйи, да найӧн вӧдитчӧны медся опаснӧй сикас преступлениеясын, группӧвӧй хулиганскӧй петкӧдчӧмъяс да массовӧй беспорядокъяс дырйи. Таысь кындзи, торъя могы милициялӧн отрядъяс уджалӧны стихийнӧй неминуча зонаясын, збыльмӧдӧны сэні общественнӧй безопасносьт да правопӧрадок, дорйӧны косьын уголовнӧй милициялысь да милициялӧн мукӧд органлысь группаяссӧ вооружённӧй преступникъясӧс кутӧм могысь, ОМОН-ӧн сідзжӧ вӧдитчӧны террористическӧй нырвизя преступлениеяс дугӧдігӧн, заложникъясӧс мездігӧн да с. в.
ОМОН-ӧс збыльысь лыддьӧны СССР да Россия историяын медся нималана спецподразделениеӧн. Сӧветскӧй милицейскӧй спецназсӧ пыр жӧ кыскисны перестройка политикаӧ. ОМОН-лӧн историяыс — сійӧ вӧвлӧм СССР-ын военнӧй да социальнӧй конфликтъяслӧн история. Отрядъясӧ бӧрйисны опытнӧй да физическӧя дасьтӧм уджалысьясӧс, найӧс, кодъяс служитлӧмаӧсь ВДВ-ын да морскӧй пехотаын, а идеальнӧя — тшӧтш боевӧй действиеясын участвуйтысьясӧс.
Пасйӧдъяс
- ↑ [www.calend.ru/holidays/0/0/2596/ День ОМОНа — 3 октября. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010]
- ↑ Поздравления с праздником, днём рождения и юбилеем День ОМОН — отрядов милиции особого назначения
Ыстӧгъяс
• Мой ОМОН меня бережет
• В Южной Осетии отмечается День ОМОНа