Палестинаса войтыркӧд ӧтсӧгласлун войтыркостса лун

Босьтӧма Рувикиысь
Видлалӧм гижӧд
Палестинаса войтырлӧн инӧдъяслы сиӧм ООН-лӧн пошта марка, 1981 во

Палестинаса войтыркӧд ӧтсӧгласлун войтыркостса лун (англичан International Day of Solidarity with the Palestinian People, француз Journée internationale de solidarité avec le peuple palestinien, рочӧн Междунаро́дный день солида́рности с палести́нским наро́дом) — ООН-лӧн войтыркостса лун[1], сійӧс сиӧма Палестина йылысь решиттӧм юалӧмлы да палестинаса войтырлӧн торйӧдны позьтӧм инӧдъяслы. Лӧсьӧдӧма ООН-са Генеральнӧй Ассамблеялӧн 1977 во ӧшым тӧлысь 2-ӧд лунся A/RES/32/40 B №-а резолюцияӧн[2]. Пасйӧны быд во вӧльгым тӧлысь 29-ӧд лунӧ[3].

Казьтылан луныс ӧтлаасьӧ ООН-са Генеральнӧй Ассамблеялӧн «Палестиналӧн аскиа веськӧдлан котыр» 1947 во вӧльгым тӧлысь 29-ӧд лунся A/RES/181(II) №-а резолюция примитан лункӧд[4], мый тӧдса кыдз «Палестина юкӧм серти ООН-лӧн план»[5][6].

История

1947 вося вӧльгым тӧлысь 29-ӧд лунӧ ООН-лӧн Генеральнӧй Ассамблея примитіс мандатувса Палестина йылысь резолюция (A/RES/181 (II). Документын вӧліны сійӧс араб да еврей канмуяс вылӧ юкӧм серти вӧзйӧмъяс, а сідзжӧ Иерусалимлы ООН веськӧдлӧм улын торъя войтыркостса режим лӧсьӧдӧм серти вӧзйӧмъяс[4].

Еврей агентство, мыйӧн сэки веськӧдліс Давид Бен-Гурион, Израильлӧн водзӧ лоана медводдза премьер-министр, официальнӧя ошкис вӧзйӧм плансӧ[7]. Палестинаса еврейяс — ишувъяс — сідзжӧ ошкисны резолюциясӧ, сы вӧсна мый сійӧ вӧлі Израиль котыртӧмын воськолӧн[8].

Мӧдарӧ, Палестинаса арабъяс да араб странаяс вочавидзисны ООН-са Генеральнӧй Ассамблеялӧн решение вылӧ ёна отрицательнӧя, плансӧ лыддисны палестинаса войтырлысь инӧдъяссӧ увтыртӧмӧн[9][10]. Вӧльгым тӧлысь 30-ӧд лунӧ, резолюция примтӧм бӧрын мӧд луннас нин, палестинаса арабъяс да еврейяс костын ёсьмис тышыс, заводитчис гражданскӧй вӧйна[11], а 1948 воӧ заводитчис арабъяс да Израиль костын вӧйна, сійӧ помасис 1949 вося сора тӧлысь 20-ӧд лунӧ [12][13].

Война помасигкежлӧ Израиль кыдз еврейса канму вӧлі официальнӧя лӧсьӧдӧма да примитӧма ООН-ӧ тырвыйӧ членӧн[14]. Сэк жӧ Палестиналӧн ООН-ын ӧнӧдз абу татшӧм жӧ статусыс. Палестинаӧс мездан организация, коді петкӧдлӧ палестинаса войтырлысь интересъяс, медводдзаысь босьтіс ООН-ын видзӧдысьлысь статус сӧмын 1974 воын[15]. Палестиналысь канмулунсӧ ООН тшупӧдын медводдзаысь официальнӧя вӧлі признайтӧма сӧмын 2012 воын, кор вӧлі примитӧма ООН-са Генеральнӧй Ассамблеялысь A/RES/67/19 №-а резолюция, мый серти Палестиналы вӧлі сетӧма ООН-ын наблюдатель канму статус, но тайӧ абу ООН-са член[16][17][18].

Палестинаса войтыркӧд ӧтсӧгласлун войтыркостса лун вӧлі лӧсьӧдӧма ООН-са Генеральнӧй Ассамблеялӧн 1978 вося A/RES/32/40 B №-а резолюцияӧн. Резолюцияын корӧны ООН-са Генеральнӧй секретарӧс лӧсьӧдны палестинаса йӧзлӧн инӧдъяс кузя торъя группа, кодлӧн могъясысь ӧтиӧн лоӧ Палестинаса войтырлысь торйӧдны позьтӧм инӧдъяс олӧмӧ пӧртӧм кузя комитеткӧд ӧтвылысь котыртны тайӧ лунсӧ быд во[2]. Специальнӧй группа лӧсьӧдӧм (бӧрынджык ООН Секретариатлӧн Палестинаса инӧдъяс кузя отдел), кыдзи и казьтылан лун лӧсьӧдӧм, вӧлі лӧсьӧдӧма, медым отсавны паськӧдны палестинаса войтырлӧн торйӧдны позьтӧм инӧдъяс йылысь юӧр: бӧр бергӧдчӧм вылӧ инӧд, асвеськӧдлӧм вылӧ инӧд, национальнӧй асшӧрлун да суверенитет[19].

Мероприятиеяс

Палестинаса войтыркӧд ӧтсӧгласлун войтыркостса лункӧд йитӧдын быд во нуӧдӧны мероприятиеяс ООН-лӧн штаб-квартираын Нью-Йоркын, а сідзжӧ Женеваын да Венаын[20][21].

Палестинаса йӧзлысь торйӧдны позьтӧм инӧдъяс олӧмӧ пӧртӧм кузя комитет, Палестинаса йӧзлӧн инӧдъяс кузя отдел да ООН бердын Палестинаса пырся наблюдательлӧн представительство быд во котыртӧны «Палестинаса войтырлӧн инӧдъяс» выставка[22]. 2023—2024 воясся выставкаыслӧн нимыс — Палестина: му да сылӧн войтыр"". Сэні петкӧдлӧм фото- да видеоматериалъяс, а сідзжӧ искусство произведениеяс петкӧдлӧны палестинаса войтырлӧн историяысь разнӧй эпизодъяс «Накбаӧдз, сы дырйи да сы бӧрын»[23].

1979 воын Генеральнӧй Ассамблея Ӧтсӧгласлун лун кежлӧ дасьтысигӧн вӧзйис лэдзны ООН-лысь тематическӧй казьтылан маркаяслысь медводдза серия, медым «кыдз позьӧ паськыдджыка петкӧдлыны палестинаса войтырлысь сьӧкыд положениесӧ да торйӧдны позьтӧм инӧдъяссӧ»[24]. Маркаяссӧ, ӧтувъя тиражыс вӧлі 5,9 млн экземпляр, заводитісны вузавны 1981 воын[25]. Та дырйи ӧткымын сионистскӧй организацияяс бойкотируйтісны найӧс вузалӧмсӧ[26]. 2011 воын маркаяссӧ выльысь лэдзисны 500 экземплярӧн[27].

Таысь кындзи, мероприятиеяслӧн программаын индӧма нуӧдны торъя чукӧртчылӧмъяс, кытчӧ пырӧдчасны ООН-са, межправительственнӧй организацияясса да гражданскӧй обществоса ыджыд чина йӧз. Тайӧ аддзысьлӧмъяс вылас Палестина йылысь юалӧм кузя традиционнӧя выступайтӧны ООН-са генеральнӧй секретаръяс, Араб канмуяслӧн лигаса, «Ислам сотрудничество» организацияса, «Движение неприсоединения» организацияса, Африка союзса, Палестина канмуса да мукӧд юралысьяс[28][21][29]

Палестина йылысь юалӧмсӧ традиционнӧя пыртӧны ООН-са Генеральнӧй Ассамблеялӧн вӧльгым тӧлысь 29-ӧд лунӧ либӧ орчча лунъясӧ нуӧдан заседаниеяслӧн сёрнитанторйӧ[21][30][31][32].

Официал хэштег став казьтылан мероприятиеяслӧн — #PalestineDay[23].

Пасйӧдъяс

  1. ↑ Памятные даты. ООН. Шыӧдчан кадпас: 29 вӧльгым тӧлысь 2023.
  2. ↑ 1 2 Резолюция A/RES/32/40 B. Вопрос о Палестине. ООН (2 ӧшым тӧлысь 1977). Шыӧдчан кадпас: 29 вӧльгым тӧлысь 2023.
  3. ↑ Commemoration of the International Day of Solidarity with the Palestinian People (англ.). UN Web TV (29 вӧльгым тӧлысь 2023). Шыӧдчан кадпас: 29 вӧльгым тӧлысь 2023.
  4. ↑ 1 2 Резолюция A/RES/181(II). Будущее правительство Палестины. ООН (29 вӧльгым тӧлысь 1947). Шыӧдчан кадпас: 29 вӧльгым тӧлысь 2023.
  5. ↑ Планы раздела Палестины — статьяыс Электроннӧй еврейскӧй энциклопедияысь
  6. ↑ План ООН по разделу Палестины. Кругосвет. Шыӧдчан кадпас: 29 вӧльгым тӧлысь 2023. Архивируйтӧма 27 тӧвшӧр тӧлысь 2009.
  7. ↑ Jewish Agency Accepts Partition Plan (неопр.). Center for Israel Education. Шыӧдчан кадпас: 29 вӧльгым тӧлысь 2023.
  8. ↑ Walid Salem. Legitimization or Implementation: On the UN Partition Plan The Paradox of the 1947 UN Partition Plan (англ.) // Palestine-Israel Journal. — 2002. — Vol. 9, no. 4.
  9. ↑ Statement by the Arab League upon the Declaration of the State of Israel (May 15, 1948) (англ.). Middle East Gateway. Шыӧдчан кадпас: 15 ода-кора тӧлысь 2018. Архивируйтӧма 11 рака тӧлысь 2012.
  10. ↑ Документ S/745. Каблограмма Генерального секретаря Лиги арабских государств на имя Генерального секретаря ООН. 15 мая 1948 г. Генеральная Ассамблея. ООН. Шыӧдчан кадпас: 15 ода-кора тӧлысь 2018. Архивируйтӧма 21 урасьӧм тӧлысь 2019.
  11. ↑ Benny Morris. 1948: A History of the First Arab-Israeli War (англ.). — Yale University Press, 2008. — P. 75—112. — 544 p.
  12. ↑ Benny Morris, 2008, с. 180—272.
  13. ↑ Arab-Israeli wars (англ.). Britannica (12 йирым тӧлысь 2023). Шыӧдчан кадпас: 29 вӧльгым тӧлысь 2023.
  14. ↑ 1947: The international community says YES to the establishment of the State of Israel (англ.). Israel Ministry of Foreign Affairs. Шыӧдчан кадпас: 29 вӧльгым тӧлысь 2023.
  15. ↑ Observer status for the Palestine Liberation Organization A/RES/3237(XXIX). ООН (22 вӧльгым тӧлысь 1974). Шыӧдчан кадпас: 29 вӧльгым тӧлысь 2023.
  16. ↑ Палестина получила статус государства-наблюдателя в ООН, что дальше? Новости ООН (30 вӧльгым тӧлысь 2012). Шыӧдчан кадпас: 28 вӧльгым тӧлысь 2023.
  17. ↑ Двусторонние отношения со страной Палестина. МИД России (2 лӧддза-номъя тӧлысь 2021). Шыӧдчан кадпас: 29 вӧльгым тӧлысь 2023.
  18. ↑ Сапронова М. А. Новый статус Палестины. МГИМО (23 тӧвшӧр тӧлысь 2013). Шыӧдчан кадпас: 29 вӧльгым тӧлысь 2023.
  19. ↑ Подходы с целью обеспечения практического осуществления палестинским народом своих неотъемлемых прав. ООН (1986). Шыӧдчан кадпас: 29 вӧльгым тӧлысь 2023.
  20. ↑ United Nations Office at Geneva Commemorates International Day of Solidarity with the Palestinian People (англ.). UNOG (29 вӧльгым тӧлысь 2011). Шыӧдчан кадпас: 29 вӧльгым тӧлысь 2023.
  21. ↑ 1 2 3 Международный день солидарности с палестинским народом. Справочная информация. ООН. Шыӧдчан кадпас: 29 вӧльгым тӧлысь 2023.
  22. ↑ Резолюция A/RES/58/19. Отдел по правам палестинцев Секретариата. ООН (3 ӧшым тӧлысь 2003). Шыӧдчан кадпас: 29 вӧльгым тӧлысь 2023.
  23. ↑ 1 2 Международный день солидарности с палестинским народом 29 ноября. ООН. Шыӧдчан кадпас: 29 вӧльгым тӧлысь 2023.
  24. ↑ Резолюция A/RES/34/65 D. Вопрос о Палестине. ООН (12 ӧшым тӧлысь 1979). Шыӧдчан кадпас: 29 вӧльгым тӧлысь 2023.
  25. ↑ UN Palestinian Stamp Not Selling. Jewish Telegraphic Agency (3 урасьӧм тӧлысь 1981). Шыӧдчан кадпас: 22 сора тӧлысь 2014. Архивируйтӧма 8 моз тӧлысь 2014.
  26. ↑ U.N. Stamp Collectors on Endangered List. Los Angeles Times (4 ӧшым тӧлысь 1988). Шыӧдчан кадпас: 22 сора тӧлысь 2014. Архивируйтӧма оригинала 12 моз тӧлысь 2014 года.
  27. ↑ Inalienable Rights of The Palestinian People. United Nations stamp from 1981. Шыӧдчан кадпас: 22 сора тӧлысь 2014. Архивируйтӧма оригинала 15 урасьӧм тӧлысь 2015 года.
  28. ↑ International Day of Solidarity with the Palestinian People to be Commemorated at the Palais des Nations on 29 November 2023 (англ.). ООН (27 вӧльгым тӧлысь 2023). Шыӧдчан кадпас: 29 вӧльгым тӧлысь 2023.
  29. ↑ On International Day of Solidarity, Palestinian Rights Committee Told 64 Years after Partition Plan, ‘History Once Again Knocking at United Nations Door’ (англ.). ООН (29 вӧльгым тӧлысь 2011). Шыӧдчан кадпас: 29 вӧльгым тӧлысь 2023.
  30. ↑ Schedule of General Assembly Plenary and Related Meetings. 78th Session (англ.). ООН. Шыӧдчан кадпас: 29 вӧльгым тӧлысь 2023.
  31. ↑ Schedule of General Assembly Plenary and Related Meetings. 77th Session. 41st Plenary meeting (англ.). ООН (8 кӧч тӧлысь 2023). Шыӧдчан кадпас: 29 вӧльгым тӧлысь 2023.
  32. ↑ Schedule of General Assembly Plenary and Related Meetings. 76th Session. 41st plenary meeting (англ.). ООН (12 кӧч тӧлысь 2022). Шыӧдчан кадпас: 29 вӧльгым тӧлысь 2023.

Ыстӧгъяс

Босьтӧма "https://kv.ruwiki.ru/w/index.php?title=Палестинаса_войтыркӧд_ӧтсӧгласлун_войтыркостса_лун&oldid=469899"-ысь