Почёт орден (Рочму)
| Почёт орден | |||
|---|---|---|---|
|
|||
| Канму |
 Россия |
||
| Сикас | Орден | ||
| Кодлы сетӧны |
Россия Федерацияса гражданалы, суйӧрсайса гражданалы |
||
| Наградитан подув | уджын гырысь вермӧмъясысь | ||
| Статус | сетӧны | ||
| Статистика | |||
| Параметръяс | материал — эзысь | ||
| Лӧсьӧдан кадпас | 1994 во | ||
| Наградитӧмаяслӧн лыд | 23000-ысь унджык | ||
| Ӧчеред | |||
| Ыджыдджык награда |
«За заслуги в культуре и искусстве» орден (2021 вося моз тӧлысь 9-ӧд лунсянь) Пирогов орден(2020 вося лӧддза-номъя тӧлысь 19-ӧд лунсянь 2021 вося моз тӧлысь 9-ӧд лунӧдз) «За морские заслуги» орден (2020 вося лӧддза-номъя тӧлысь 19-ӧд лунӧдз) |
||
| Ичӧтджык награда |
Дружба орден (2011 воӧдз и 2012 вося косму тӧлысь 12-ӧд лунсянь) «Родительская слава» орден (2011 вося ӧшым тӧлысь 16-ӧд лунсянь 2012 вося косму тӧлысь 12-ӧдз) |
||
 Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа | |||
Почёт орден (рочӧн: орден Почёта) — канму статуса медвылыс общегражданскӧй наградаяс пӧвстысь ӧти [1]. Сетӧны Россияса гражданалы, военно-медицинскӧй, велӧдан учреждениеяслы йӧзкотырын да странаын гырысь вермӧмъясысь. Сійӧс сетӧны Рочмуын олысьяслы, кодъяслӧн эм нин канмусянь мукӧд награда[2][3].
Медводдзаысь татшӧм сяма орденсӧ вӧлі лӧсьӧдӧма СССР-са ЦИК-лӧн Шуӧмӧн 1988 воын, да вежис «Почёт пас» орден[4]. Лӧсьӧдӧма Россияса Президентлӧн 442 №-а индӧдӧн 1994 вося рака тӧлысь 2-ӧд лунӧ[5].
Орденлӧн статут
Орденлӧн статут (латин statuo — шуны) вынсьӧдӧма Россияса Президентлӧн 2010 во кӧч тӧлысь 7-ӧд лунся 1099 №-а индӧдӧн (2023 во кӧч тӧлысь 9-ӧд лунся ред.) [2].
Документ серти, Почёт орден сетӧны россияса, суйӧрсайса гражданаля, военно-медицинскӧй да велӧдан учреждениеяслы [2]:
- промышленносьтын, стрӧитчӧмын, энергетикаын, видз-му овмӧсын да мукӧдлаын тӧдчана вермӧмъясысь, производствоын торъя шедӧдӧмторъясысь, кутшӧмъяс тӧдчымӧн кыпӧдісны Россияса регионъяс сӧвмӧдан тшупӧдсӧ;
- наука туялан уджын вермӧмъясысь, кутшӧмъяс сетісны Рочму Федерациялы тӧдчана верктуй наукалӧн торъя юкӧнъясын;
- отечественнӧй велӧдан система сӧвмӧдӧмӧ тӧдчана пай пуктӧмысь, мый веськӧдӧма россияса велӧдӧмлысь качество бурмӧдӧм вылӧ, специалистъясӧс дасьтан да выльысь велӧдан система бурмӧдӧм вылӧ, а сідзжӧ суйӧр сайын отечественнӧй вылыс тшупӧда велӧдчанінъяслысь войтыркостса тӧдчанлун кыпӧдӧмысь;
- отечественнӧй культура, искусство, история паськӧдӧмын да сӧвмӧдӧмын вермӧмъясысь, кутшӧмъяс кыпӧдісны россияса том йӧзлысь чужан му радейтӧм, сійӧс культурно-гуманитарнӧя сӧвмӧдӧм;
- медвылыс вермӧмъяса спорт сӧвмӧдӧмын да паськыда тӧдмӧдӧмын, а сідзжӧ челядьлысь да том йӧзлысь спорт сӧвмӧдӧмын заслугаясысь, кутшӧмъяс сетісны Рочму Федерациялы торъя спорт сикасъясын мирса медводдза места[6].
Россияса Президентлӧн 2019 во ода-кора тӧлысь 6-ӧд лунся 208 №-а Индӧд серти, йӧзлысь дзоньвидзалун видзан система сӧвмӧдӧмӧ ыджыд пай пуктӧмысь Почёт орденӧн вермӧны наградитны странаса медицина организацияясӧс [6][3].
Рочмуса Президентлӧн 2019 во косму тӧлысь 21-ӧ лунся 293 №-а Индӧд серти, вӧр-ва да техногеннӧй сяма виччысьтӧм лоӧмторъясысь Рочмуын олысьясӧс видзан, пӧжарысь видзчысянлун могмӧдан юкӧнын торъя вермӧмъясысь Почёт орденӧн вермӧны наградитны Рочмуса МЧС-лысь уна сикас частьяс, формированиеяс, Пӧжарысь видзчысян канму службалысь юкӧдувъяс [6][3].
Новланног
Почёт орден новлӧны шуйга морӧсын. Эм кӧ Россияса мукӧд орден, новлӧны «Морскӧй заслугаясысь» орден бӧрын.
Быд лун новлігӧн правилӧяс серти колӧ новлыны Почёт орденлысь копия (миниатюра), мый колӧ пуктыны "Морскӧй заслугаясысь" орденлӧн копия (миниатюра) [7]. Сэк, кор Почёт орденсӧ новлӧны форменнӧй паськӧм вылын планка вылын, тайӧ медвылыс наградаыс пуктыссьӧ дзик пыр «Морскӧй заслугаясысь» орден лента бӧрын. Гражданскӧй паськӧм вылын Почёт орден новлігӧн вӧдитчӧны морӧс шуйгаладорас орден лента розеткаӧн [6][3].
Орден серпасалӧм
Почёт орден вӧчӧма эзысьысь, мавтӧма эмальӧн. Орден артмӧ кӧкъямыс пельӧса пернаысь, шӧрас — гӧгрӧс медальон, мавтӧма еджыд эмальӧн, вылісяньыс серпасалӧма Россиялӧн канпас, а гӧгӧрыс — лавр кытш. Паслӧн диаметр — 42 мм. Мӧдар бокас — орденлӧн номер[8].
Орден пысасьӧ вит йыла колодкаӧ, мый гартыштӧма пемыд лӧз рӧма лентаӧн, кӧні эм еджыд сувтса визь. Ленталӧн пасьта — 24 мм, еджыд визьлӧн пасьта — 2,5 мм. Ленталӧн веськыдладорсянь еджыд визьыс 5 мм сайын.[8].
Правилӧяс серти, Почёт орденлысь миниатюрасӧ (копиясӧ) новлӧны колодка вылын. Та дырйи крест помъяс костыс лоӧ 15,4 мм. Колодкаыслӧн джудждаыс - 19,2 мм, вылыс бокыслӧн кузьтаыс - 10 мм, а быд бокыслӧн - 16 мм. Форменнӧй паськӧм вылын Почёт орден лента новлігӧн вӧдитчӧны 8 мм судта планкаӧн, ленталӧн пасьтаыс - 24 мм [6][8].
Мукӧдтор
СССР-ын вӧлі жӧ Почёт орден, коді 1988-ӧд воӧдз шусис «Почёт пас» орденӧн.
Почёт орден и мукӧд страналӧн: Армения, Беларусь, Казахстан, Молдова.
Ыстӧдъяс
- ↑ Указ Президента РФ № 1099 от 7 сентября 2010 года. Министерство науки и высшего образования Российской Федерации (7 кӧч тӧлысь 2020). Шыӧдчан кадпас: 14 кӧч тӧлысь 2023.
- ↑ 1 2 3 Указ Президента Российской Федерации от 07.09.2010 г. № 1099 О мерах по совершенствованию государственной наградной системы Российской Федерации. Kremlin.ru (9 сора тӧлысь 2010). Шыӧдчан кадпас: 2023-0914.
- ↑ 1 2 3 4 Указ Президента Российской Федерации от 19.11.2021 № 665 "О некоторых мерах по совершенствованию государственной наградной системы Российской Федерации". pravo.gov.ru (20 вӧльгым тӧлысь 2021). Шыӧдчан кадпас: 14 кӧч тӧлысь 2023.
- ↑ Постановлением ЦИК СССР учреждён Орден «Знак Почёта». Президентская библиотека им. Б. Н. Ельцина. Шыӧдчан кадпас: 2023-0914.
- ↑ Орден Почета. kremlin.ru. Шыӧдчан кадпас: 14 кӧч тӧлысь 2023.
- ↑ 1 2 3 4 5 Статут ордена Почета. КонсультантПлюс (12 кӧч тӧлысь 2021). Шыӧдчан кадпас: 14 кӧч тӧлысь 2023.
- ↑ Орден Почета. Награды России. Шыӧдчан кадпас: 14 кӧч тӧлысь 2023.
- ↑ 1 2 3 Орден Почета. Государственные награды Российской Федерации. Шыӧдчан кадпас: 14 кӧч тӧлысь 2023.