Россияса кино лун
| Россияса кино лун | |
|---|---|
 | |
| Кадпас | моз тӧлысь 27-ӧд лун |
 Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа | |
Россияса кино лун — Россияын кинематографистъяслӧн уджсикас гаж да кинематограф радейтысьяслӧн гаж. Пасйӧны быд во моз тӧлысь 27-ӧд лунӧ.
История
Медводдза кино петкӧдлісны Рочму империяын 1896 вося ода-кора тӧлысь 4-ӧд (16-ӧд) лунӧ Петыркарса «Аквариум» садын[1]. 1908 вося йирым тӧлысь 2 (15) лунӧ медводдзаысь петкӧдлӧмаӧсь Рочмуын вӧчӧм «Понизовая вольница» кӧкъямыс минутаа кино. Режиссёр Владимир Ромашковлӧн картинаыс («Из-за острова на стрежень» Стенька Разин йылысь роч йӧзкостса сьыланкыв серти) восьтіс роч кинолысь эрасӧ[2].
1919 вося моз тӧлысь 27-ӧд лунӧ РСФСР-са народнӧй комиссаръяслӧн Сӧвет примитіс кино вӧчӧмсӧ национализируйтӧм (дон босьттӧг экспроприируйтӧм) йылысь декрет. Тайӧ лунсяньыс став фотография да кинематография вузасьӧмыс, промышленностьыс да кинотеатръясыс РСФСР-ын вуджисны Просвещениелӧн Народнӧй комиссариатлӧн веськыда веськӧдлӧм улӧ[3].
СССР-са Верховнӧй Сӧвет Президиумлӧн 1980 во йирым тӧлысь 1 лунся 3018-X №-а «Праздничнӧй да памятнӧй лунъяс йылысь» Индӧд серти, СССР-са Верховнӧй Сӧветлӧн 1988 во вӧльгым тӧлысь 1 лунся 9724-XI №-а «Праздничнӧй да памятнӧй лунъяс йылысь СССР-са законодательствоӧ вежсьӧмъяс пыртӧм йылысь» Индӧд редакцияын (2006 вося ода-кора тӧлысь 31-ӧд лунӧ тайӧ индӧдъясыс дугдісны уджавны), вӧлі пуктӧма сӧветскӧй кино лун пасйӧмлы.
Индӧд серти (видзӧд вылынджык) 1980 вося гажсӧ нимтісны «Сӧветскӧй кино лунӧн», а 1988 вося индӧд серти - «Кино лунӧн». Перестройка воясӧ гажыс кутіс шусьыны «Россияса кино лунӧн» (рочӧн «День кино России»), а ӧнія нимыс «Россияса кино лун» (рочӧн «День российского кино») лоис сёрӧнджык, СССР киссьӧм бӧрын.
Гажлысь пасйӧм кадпассӧ унаысь вуджӧдлісны мӧдлаӧ. Медводз сійӧс вуджӧдӧмаӧсь ӧшым тӧлысь 28-ӧд лунӧ, ӧтувтӧмаӧсь войтыркостса кино лункӧд. Збыльысьсӧ, кыдзи национальнӧй гаж, Россияса кино лун эз ло. Тадзи муніс 2001-ӧд воӧдз, кор Россияса культура министерстволӧн кинематограф службаын эз шуны, мый россияса кинематографлы колӧ асланыс гаж.
Россияса кинематографистъяслӧн котырӧн юралысь Н. С. Михалков 2002 вося ода-кора тӧлысьын вӧзйис пасйыны тайӧ лунсӧ кӧч тӧлысся медбӧръя пекничаӧ, кор сетӧны кинематография искусствояслӧн да наукаяслӧн национальнӧй российскӧй академиялысь «Зарни кутш» премия[4]. Но тайӧ водзмӧстчӧмсӧ власьт эз ошкӧ, и Россияса кино лун шуисны и водзӧ пасйыны моз тӧлысь 27-ӧд лунӧ.
Видзӧдӧй тшӧтш
• Кино лун.
Ыстӧгъяс
- ↑ Н. А. Лебедев. Глава 1. Кинематограф в дореволюционной России (1896-1917) (рус.). Очерки истории кино СССР. «Библиотекарь». Шыӧдчан кадпас: 5 косму тӧлысь 2015. Архивируйтӧма 23 кӧч тӧлысь 2015.
- ↑ Сегодня — день российского кино (рус.). newsvo.ru (27 моз тӧлысь 2009). Шыӧдчан кадпас: 21 моз тӧлысь 2017. Архивируйтӧма 21 моз тӧлысь 2017.
- ↑ День российского кино: история и традиции празднования. Справка. РИА Новости (27 моз тӧлысь 2008). Шыӧдчан кадпас: 13 моз тӧлысь 2010. Архивируйтӧма 6 косму тӧлысь 2012.
- ↑ Никита Михалков учредил День российского кино (рус.). Lenta.ru (21 ода-кора тӧлысь 2002). Шыӧдчан кадпас: 21 моз тӧлысь 2017.