Сибыр лун

Сибыр лун
Сибыр лун
	; Сибыр. Енисейск. 1900-ӧд вояс
Сикас	Региональнӧй
Вынсьӧдӧма	1852 вося вӧльгым тӧлысь 8-ӧд лунӧ Ермак босьтіс Искер
Кадпас	вӧльгым тӧлысь 8-ӧд лун
Йитчӧма	Россияӧ Сибыр пыртӧмкӧд

Б. Н. Ельцин нима Президентскӧй небӧгаинысь

Тайӧ гижӧдын вӧдитчӧма
Б. Н. Ельцин нима Президентскӧй небӧгаин фондъясысь материалъясӧн

Паськыдджыка

«Покорение Сибири Ермаком Тимофеевичем». Василий Суриковлӧн серпас

Сибыр лун либӧ Сибыр аттьӧалана лун — Тобольскын, Тюменьын, Томскын, Красноярскын, Енисейскын, Новосибирскын, Иркутскын да мукӧд Сибырса каръясын быд во вӧльгым тӧлысь 8-ӧд лунӧ пасъян гаж^[1]. Вӧлі официальнӧй гажӧн 1919 воӧдз. 2011 восянь гажсӧ пасйӧны региональнӧй тшупӧдын^[2].

«За развитие Сибири и Дальнего Востока» медаль, банладор

«За развитие Сибири и Дальнего Востока» медаль, гугладор

История

Лӧсьӧдіс гажсӧ 1882 воын император Александр III Сибырӧс Рочму дорӧ ӧтувтӧмсянь куимсё во тырӧмкӧд йитӧдын. Пасйылісны йирым тӧлысь 26-ӧд лунӧ (важ стиль серти), тайӧ лунӧ 1582 воын Ермак Тимофеевичлӧн дружинаыс вермис Кучум ханлысь войскасӧ да босьтіс Сибырса ханстволысь юркар Кашлык (Искер). Тайӧ лоӧмторъясыс отсалісны пыртны Сибырсӧ Россияӧ, мый йылысь гижӧма Николай Карамзин «Сибырӧс медводдзаысь завоюйтӧм» юрын:

…в то самое время малочисленная шайка бродяг, движимых и грубою алчностию к корысти и благородною любовию ко славе, приобрела новое Царство для России…
— Карамзин Н.М. Сочинения Карамзина. Т. 9.

Пасйӧм

Вӧльгым тӧлысь 8-ӧд лунӧ Сибыр лун пасйӧм традициясӧ выльысь лӧсьӧдісны 2011 воын Тюменьын^[3]. Вочасӧн гажлӧн географияыс паськаліс, ӧтувтчисны Красноярск крайса, Новосибирск, Иркутск да Кемеров обласьтса каръяс. Енисейсклӧн, Красноярсклӧн, Минусинсклӧн, Томсклӧн да мукӧд сикт-грездлӧн шӧр изэрдъяс вылын котыртлӧны ярмангаяс, петкӧдчӧны артистъяс. Новосибирскса филармонияын тайӧ лунӧ мунӧ композиторъяслӧн котыркӧд ӧтувъя концерт. Тюменьын нуӧдӧны Сибирлы сиӧм челядьлы серпасасян конкурс^[1].

Гаж вылӧ ветлӧмыс зумыда пырис экскурсия котыръяслӧн уджтасъясӧ, сы вӧсна мый гажъясын органичнӧя да яръюгыда петкӧдчӧ Сибырлӧн историяыс, сылӧн культурнӧй аслыспӧлӧслуныс.

Сибыр лун лоис Россияса национальнӧй проектъяс серти туризм сӧвмӧдысь гажъясысь ӧтиӧн.

Тӧдса лоӧмторъяс

2021 воын КПРФ-сянь депутат Олег Смолин пыртӧма Госдумаӧ оланпас бала, кӧні вӧзйӧма пыртны Сибырлысь лунсӧ Россияса казьтылан лунъяс лыддьӧгӧ. Гӧгӧрвоӧдана гижӧдын пасйӧма, мый гажсӧ важмозыс пасйӧны Сибырын уна олысь^[4], а сідзжӧ вӧзйӧма нуӧдны гажсӧ паськыда страна пасьта. Водзмӧстчӧмсӧ эз вӧв ошкӧма^[5].

2022 вося моз тӧлысь 29-ӧд лунӧ Россияса Президент Владимир Путин кырымаліс «За развитие Сибири и Дальнего Востока» медаль лӧсьӧдӧм йылысь индӧд^[6].

Литература

Сочинения Карамзина. — Издание 3-е, исправленное и умноженное. — Москва: в типографии С. Селивановскаго, 1820.

Пасйӧдъяс

↑ ¹ ² ЕЖЕГОДНЫЙ ПРАЗДНИК «ДЕНЬ СИБИРИ» (неопр.). https://национальныепроекты.рф. Шыӧдчан кадпас: 7 вӧльгым тӧлысь 2023.
↑ Ежегодный праздник — День Сибири (неопр.). https://admtyumen.ru (8 вӧльгым тӧлысь 2021). Шыӧдчан кадпас: 7 вӧльгым тӧлысь 2023.
↑ ИСТОРИЯ ПРАЗДНИКА (неопр.). https://деньсибири.рф. Шыӧдчан кадпас: 7 вӧльгым тӧлысь 2023.
↑ О внесении изменения в статью 1.1 Федерального закона "О днях воинской славы и памятных датах России" (об установлении Дня Сибири) (неопр.). https://sozd.duma.gov.ru (21 моз тӧлысь 2021). Шыӧдчан кадпас: 7 вӧльгым тӧлысь 2023.
↑ В Госдуму внесли законопроект об учреждении Дня Сибири (неопр.). https://tass.ru (27 моз тӧлысь 2021). Шыӧдчан кадпас: 7 вӧльгым тӧлысь 2023.
↑ Указ Президента Российской Федерации от 29.08.2022 г. № 587 (неопр.). http://www.kremlin.ru (29 моз тӧлысь 2022). Шыӧдчан кадпас: 7 вӧльгым тӧлысь 2023.

[ЕЖЕГОДНЫЙ_ПРАЗДНИК_«ДЕНЬ_СИБИРИ»-1] ¹ ² ЕЖЕГОДНЫЙ ПРАЗДНИК «ДЕНЬ СИБИРИ» (неопр.). https://национальныепроекты.рф. Шыӧдчан кадпас: 7 вӧльгым тӧлысь 2023.

[2] Ежегодный праздник — День Сибири (неопр.). https://admtyumen.ru (8 вӧльгым тӧлысь 2021). Шыӧдчан кадпас: 7 вӧльгым тӧлысь 2023.

[3] ИСТОРИЯ ПРАЗДНИКА (неопр.). https://деньсибири.рф. Шыӧдчан кадпас: 7 вӧльгым тӧлысь 2023.

[4] О внесении изменения в статью 1.1 Федерального закона "О днях воинской славы и памятных датах России" (об установлении Дня Сибири) (неопр.). https://sozd.duma.gov.ru (21 моз тӧлысь 2021). Шыӧдчан кадпас: 7 вӧльгым тӧлысь 2023.

[5] В Госдуму внесли законопроект об учреждении Дня Сибири (неопр.). https://tass.ru (27 моз тӧлысь 2021). Шыӧдчан кадпас: 7 вӧльгым тӧлысь 2023.

[6] Указ Президента Российской Федерации от 29.08.2022 г. № 587 (неопр.). http://www.kremlin.ru (29 моз тӧлысь 2022). Шыӧдчан кадпас: 7 вӧльгым тӧлысь 2023.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]