Сынӧдса военнӧй вынъяслӧн лун

Босьтӧма Рувикиысь
Сынӧдса военнӧй вынъяслӧн лун
12 августа День ВВС России.jpg
Сикас Россия Федерацияса Сынӧдса Вооружённӧй вынъяслӧн тӧдчана лун
Мӧд ногӧн «Россияса СВС-лӧн лун»
Вынсьӧдӧма сиӧма Россия Федерацияса Сынӧдса Вооружённӧй вынъяслы
да вынсьӧдӧма Россия Федерацияса Президент В. Путинлӧн
2006 во ода-кора тӧлысь 31 лунся 549 №-а «Россия Федерацияса Вооружённӧй вынъясын уджсикас гажъяс да казьтылан лунъяс индӧм йылысь» индӧдӧн
Пасйӧны  Россия
Кадпас моз тӧлысь 12-ӧд лунӧ (быд во)
Логотип РУВИКИ.Медиа Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа
Рецензируйтӧм гижӧд
Рецензент: «Крылья Родины» журнал
МиГ-29, Су-27 да Су-25 экипажъяс моделируйтӧны 100 лыдпас Россия Федерацияса Сынӧдса Вооружённӧй вынъяслы 100 во тырӧмлы. 2012 вося моз тӧлысь 12-ӧд лун.

«Сынӧдса военнӧй вынъяслӧн лун («СВВ-лӧн лун») — Сынӧдса военнӧй вынъяслӧн лун; гажсӧ пасйӧны кыдзи Россия Федерацияса Вооружённӧй вынъясын, сідзи и страна пасьталаын авиация радейтысьяс, тшӧкыда сылы сиӧм кыпыд мероприятиеяс вуджӧны моз тӧлысь 3-ӧд вӧскресенньӧ вылӧ. ПВО войска сідзжӧ пырӧны СВВ-ӧ да пасйӧ тайӧ лунӧ ассьыс гаж[1].

Пасйӧны моз тӧлысь 12-ӧд лунӧ[2].

История

Сынӧдса военнӧй вынъяслысь лун пасъян лунсӧ моз тӧлысь 12-ӧд лунӧ вӧлі индӧма царскӧй Россияын на примитӧм индӧд серти, мый серти вӧлі лӧсьӧдӧма торъя сынӧдса-плавательнӧй юкӧд[1][2].

Вынсьӧдӧма Россия Федерацияса Президент В. Путинлӧн
2006 во ода-кора тӧлысь 31 лунся 549 №-а «Россия Федерацияса Вооружённӧй вынъясын уджсикас гажъяс да казьтылан лунъяс индӧм йылысь» индӧдӧн[3]. Та дырйи индӧд серти, гажыслы сетӧмаӧсь тӧдчана лунлысь статус, а СВВ-лысь лунсӧ пасйыны заводитӧмаӧсь 1997 восянь, кор лӧсялана индӧд вӧлі йӧзӧдӧма Россияса сэкся президент Борис Ельцинӧн[2].

Дыр кад чӧж Россияын да Сӧветскӧй Союзын эз пасйыны торйӧн Сынӧдса военнӧй флотлысь лун, и военнӧй авиация пасйис ассьыс гажсӧ авиациялӧн мукӧд нырвизьяскӧд ӧтлаын[4]. Асшӧр войскалысь статус СВВ-лы сетӧмаӧсь 1932 воын, во мысти вӧлі пыртӧма Сынӧдса флотлысь лун, кор нуӧдӧмаӧсь кыпыд мероприятиеяс, тшӧтш и военнӧй авиация участвуйтӧмӧн[5].

Россия Федерацияын Сынӧдса военнӧй вынъяслысь лун вӧлі индӧма СВВ-са юралысь Пётр Дейнекин отсӧгӧн, коді шыӧдчис президент дорӧ татшӧм гаж лӧсьӧдӧм йылысь водзмӧстчӧмӧн. Сынӧдса военнӧй вынъяслысь лун пасйӧмлысь историческӧй подувсӧ вӧлі йӧзӧдӧма «Авиация да космонавтика» научно-популярнӧй журналын (6 №, 1996 во). Статьяын сёрниыс муніс 397 №-а приказ йылысь, мый кырымаліс Россия империяса Военнӧй министерствоӧн недыр кад веськӧдлысь инженер-генерал А. П. Вернандер важ стиль серти 1912 вося сора тӧлысь 30-ӧд лунӧ, а выль стиль серти - моз тӧлысь 12-ӧд лунӧ. Ставроссияса император Николай II-лӧн 1911 вося вӧльгым тӧлысь 22-ӧд лунся «медвылыс тшӧктӧм» серти, армияын сынӧдса авиация кузя став юалӧмсӧ вӧлі вуджӧдӧма Генеральнӧй штаблӧн медшӧр веськӧдланінӧ да вынсьӧдӧма Генштаб управлениеса сынӧдса частьлысь штат, тайӧ приказ сертиыс и вӧлі кырымалӧма сійӧ жӧ указсӧ, мый серти военнӧй авиациясӧ вӧлі торйӧдӧма асшӧр юкӧнӧ[6].

Сӧвет кадколастӧ

Сӧветскӧй Союзын «ССР Союзса сынӧдса флотлысь лун» (гажлӧн мӧд ним вӧлі - Авиациялӧн лун) пасйылісны быд во, та дырйи сійӧс пасъян кадпасыс вежласис историялӧн разнӧй кадколастъясӧ, а ачыс гажыс шымыртліс авиациялысь став юкӧнсӧ. Воздушнӧй парадлӧн быть колана элементъясӧн лоины: партияса да правительствоса лидеръяслӧн портретъяса воздушнӧй шаръяс, «ЛЕНИН», «СТАЛИН» кывъяса стройӧн самолётъяслӧн лэбалӧм... Воздушнӧй парадъяслӧн медводдза отделениеын ассьыныс кужанлунсӧ петкӧдлісны ОСОАВИАХИМ-са лётчикъяс да планеристъяс, ассьыныс техникасӧ петкӧдлісны и Гражданскӧй Сынӧдса Флотысь лётчикъяс. Мӧд и медся яръюгыд отделениесӧ вӧлі сетӧма Сынӧдса Военнӧй Вынъяслы. Кыв шутӧг, медся виччысянаӧн вӧлі нималана «Гӧрд пятёркалӧн» пилотаж. Но медся масштабнӧй действиенас вӧлі боевӧй действиеяс имитируйтӧм.

Сынӧдса флотлысь лун медводдзаысь пасйӧмсӧ вӧлі котыртӧма ыджыд тшупӧдын, и сэтчӧ воліс уна йӧз. Гажыс артмис кык юкӧнысь - мувывса статическӧй экспозицияысь да авиация парадъясысь. Сынӧдса парад вылын вӧліны Сӧветскӧй правительствоса да ВКП(б) Центральнӧй комитетса членъяс И. В. Сталин юрнуӧдӧм улын, а сідзжӧ суйӧрсайса делегацияяс. Сы вылӧ видзӧдтӧг, мый Сынӧдса флотлӧн луныс вӧлі СССР-са став авиациялы, РККА-лӧн Сынӧдса военнӧй вынъясыс вӧліны медводдзаӧн и лыд сертиыс, и могъяс сертиыс, мый гаж дырйи збыльмӧдісны буретш военнӧй лётчикъяс[7].

СССР-са сынӧдса флотлӧн медводдза лун, мый пасйисны 1933 вося моз тӧлысь 18-ӧд лунӧ, ӧтлаасис сідзжӧ Гӧрд сынӧдса флотлы 15 во да ОСОАВИАХИМлы 10 во тырӧмкӧд[8].

ВКВ-лӧн лун

Сы бӧрын, кор 2015 вося моз тӧлысь 1 лунӧ сынӧдса военнӧй войска пырисны Россияса выльӧн котыртӧм военно-космическӧй войскаӧ, военно-космическӧй вынъяс лӧсьӧдӧмлы сиисны выль тӧдчана лун - ВКВ лун, мый пасйӧны быд во моз тӧлысь 1 лунӧ[4].

Такӧд тшӧтш, сы вӧсна мый ВКВ-ӧ пырисны эз сӧмын авиаторъяс, но и армияса подразделениеяс, кодъяс водзті вӧліны войскалӧн асшӧр сикасӧн, кыптіс гажлысь кадпас бӧрйӧм йылысь юалӧм. Медбӧрын вӧлі шуӧма, мый СВВ-лысь лун пасйӧм вылӧ медшӧрӧн лоӧ бӧрйӧма моз тӧлысь 12-ӧд лун[9], та вӧсна военнӧй авиация видзис ассьыс историческӧй гажсӧ[10][4].

Татшӧм ногӧн, моз тӧлысь 1 лунӧ Россияын пасйӧны кыдзи СКВ лӧсьӧдан лун, а моз тӧлысь 12-ӧд лунӧ - СВВ-лысь лун, нимсӧ кольӧма гажлӧн историческӧй традиция да фактологическӧй нырвизь серти[4]. Та дырйи космическӧй войскалысь лун пасйӧны сідзжӧ торйӧн - йирым тӧлысь 4-ӧд лунӧ[11].

Пасйӧм

Сӧвет кадӧ Сынӧдса флотлысь лунсӧ пасйылісны воздушнӧй парадъясӧн. Сідз, сылы сиӧм парадъяс мунісны Москваса Тушино аэродром вылын 1935 восянь 1962 воӧдз[12]. Торйӧн ПВО лун пасйӧмсӧ пыртӧм бӧрын сідзжӧ муніс сыкӧд йитчӧм некымын гырысь мероприятие. Сынӧдса военнӧй вынъяслӧн лункӧд йитӧдын котыртлӧны концертъяс, тематическӧй выставкаяс да кино петкӧдлӧмъяс, ӧткымын аэродром вылын котыртлӧны экскурсияяс, нуӧдӧны петкӧдлана лэбалӧмъяс[13].

Ӧнія россияса историяын тайӧ лунлы сиӧм медся ыджыд гажӧн лоис СВВ-лы 100 во тырӧм пасйӧм. Тайӧ юбилейлы сиӧм мероприятиеяс мунісны странаса разнӧй регионын[14].

СВВ-лы 100 во тырӧмкӧд йитӧдын вӧлі лэдзӧма сідзжӧ казьтылан медаль[15].

Сідзжӧ паськыда вӧлі пасйӧма СВВ-лы 110 во тырӧм[16].

Пасйӧдъяс

  1. ↑ 1 2 День военно-воздушных сил (ВВС) России в 2023 году: история и традиции праздника. Комсомольская правда. Шыӧдчан кадпас: 16 моз тӧлысь 2023.
  2. ↑ 1 2 3 День Военно-воздушных сил РФ. РИА Новости (12 моз тӧлысь 2023). Шыӧдчан кадпас: 16 моз тӧлысь 2023.
  3. ↑ Указ Президента Российской Федерации В. Путина от 31 мая 2006 года № 549 «Об установлении профессиональных праздников и памятных дней в Вооружённых Силах Российской Федерации». Официальный интернет-портал правовой информации (9 моз тӧлысь 2022).Архивса копия 4 рака тӧлысь 2016 Wayback Machine ресурсын
  4. ↑ 1 2 3 4 Крылья свободы: отмечаем день ВВС 12 августа 2023-го и рассказываем о его традициях. Life (11 моз тӧлысь 2023). Шыӧдчан кадпас: 16 моз тӧлысь 2023.
  5. ↑ 12 августа — День ВВС России: когда отмечается, история, мероприятия. Известия (11 моз тӧлысь 2023). Шыӧдчан кадпас: 12 моз тӧлысь 2023.
  6. ↑ Сегодня День Военно-воздушных сил (День ВВС) России. Информационное агентство «Оружие России» (12 моз тӧлысь 2018). Шыӧдчан кадпас: 12 моз тӧлысь 2015. Архивируйтӧма 15 моз тӧлысь 2015.
  7. ↑ Елисеев С. П. О двух датах празднования Дня Военно-Воздушных Сил. Военно-исторический журнал. Шыӧдчан кадпас: 16 моз тӧлысь 2023.
  8. ↑ Лидия Костарева. Первое празднование Дня Воздушного Флота в СССР. Российский государственный военный архив. Шыӧдчан кадпас: 16 моз тӧлысь 2023.
  9. ↑ 12 августа – День Военно-воздушных сил России. Региональный центр патриотического воспитания (12 моз тӧлысь 2023). Шыӧдчан кадпас: 16 моз тӧлысь 2023.
  10. ↑ Космические войска. Министерство обороны Российской Федерации. Шыӧдчан кадпас: 16 моз тӧлысь 2023.
  11. ↑ День Космических войск. Досье. ТАСС (3 йирым тӧлысь 2017). Шыӧдчан кадпас: 16 моз тӧлысь 2023.
  12. ↑ День Военно-воздушных сил РФ: история праздника и «крылатых героев». РЕН ТВ (11 моз тӧлысь 2023). Шыӧдчан кадпас: 16 моз тӧлысь 2023.
  13. ↑ 12 августа — День ВВС России: когда отмечается, история, мероприятия. Известия (11 моз тӧлысь 2023). Шыӧдчан кадпас: 16 моз тӧлысь 2023.
  14. ↑ Празднование 100-летия ВВС России. РИА Новости (2012 год). Шыӧдчан кадпас: 16 моз тӧлысь 2023.
  15. ↑ Приказ Министра обороны Российской Федерации от 13 июля 2012 года N№1855. Правовой уголок офицера. Шыӧдчан кадпас: 16 моз тӧлысь 2023.
  16. ↑ «Крылом к крылу 110 лет». Праздник ВВС пройдёт 12 августа на Соборной площади Главного храма ВС РФ. Одинцовский городской округ Московской области. Шыӧдчан кадпас: 16 моз тӧлысь 2023.

Ыстӧгъяс

Босьтӧма "https://kv.ruwiki.ru/w/index.php?title=Сынӧдса_военнӧй_вынъяслӧн_лун&oldid=463524"-ысь