Ты ӧдӧмкӧд тыш нуӧдан ставмирса лун
| Ты ӧдӧмкӧд тыш нуӧдан ставмирса лун | |
|---|---|
 | |
| Официальнӧя | англичан World Pneumonia Day |
| Вынсьӧдӧма | 2009 во |
| Кадпас | быд во вӧльгым тӧлысь 12-ӧд лун |
Ты ӧдӧмкӧд тыш нуӧдан ставмирса лун (рочӧн Всеми́рный день борьбы́ с пневмони́ей ; англичан World Pneumonia Day; француз Journée mondiale de la pneumonie; испан Día Mundial contra la Neumonía) — пасйӧны быд во вӧльгым тӧлысь 12-ӧд лунӧ, медым кыпӧдны ты ӧдӧм йылысь, кыдзи челядьлӧн став мирын кулӧмлӧн медшӧр помка йылысь тӧдӧмлун, а сідзжӧ паськыдджыка тӧдмӧдны ты ӧдӧмысь видзчысьӧм да сійӧс ӧлӧдӧм кузя ставмирса уджъяс нуӧдӧм йылысь.
Тайӧ лунӧ медикъяс да волонтёръяс юӧртӧны ты ӧдӧм йылысь да висьӧмысь видзчысян мераяс йылысь, медицина учреждениеясын видлалӧны йӧзлысь дзоньвидзалун.
Ты ӧдӧмкӧд тыш нуӧдан ставмирса лунлӧн мог
2009 воын мир пасьталаысь 100-ысь унджык организация ӧтувтчисны Челядь пневмониялы паныд глобальнӧй коалицияӧ (англичан Global coalition Against Child Pneumonia).
Ты ӧдӧмкӧд тыш нуӧдан ставмирса лун, ты ӧдӧмкӧд тыш нуӧдан мытшӧдсӧ тӧдчӧдӧмӧн, веськӧдӧма гражданскӧй обществоса институтъясӧс ӧтувтӧм вылӧ, кодъяс зільӧны пуктыны ассьыныс пай ты ӧдӧмкӧд тыш нуӧдӧмӧ да ӧтув корсьны тайӧ висьӧмкӧд тыш нуӧдан туйяссӧ. Тайӧ уджын шӧр могъясӧн лоӧны[1]:
• Ты ӧдӧм йылысь тӧдӧмлун кыпӧдӧм, торйӧн нин, кыдзи вит арӧсӧдз челядьӧс виысь медшӧр висьӧм;
• Ты ӧдӧмысь видзчысьӧм, сійӧс ӧлӧдӧм да бурдӧдӧм кузя мераяс сӧвмӧдӧм;
• Ты ӧдӧмкӧд тышкасян мераяс лӧсьӧдӧм.
Ты ӧдӧм — челядь кулӧмлӧн медыджыд инфекция помка став мирын. 2019 воын пневмонияысь кувсис 5 арӧсӧдз 740 180 кага, тайӧ 5 арӧсӧдз став кувсьӧмсьыс 14% да 1-5 арӧсӧдз став кувсьӧмсьыс 22%[2].
Быд во ты ӧдӧмӧн висьмӧ 450 миллион гӧгӧр морт, на пиысь 7 миллион гӧгӧр кулӧны[3].
Россияын
Ты ӧдӧмсӧ бурдӧдӧны пульмонологъяс, кодъяс ассьыныс уджсикас гажсӧ пасйӧны ода-кора тӧлысь 17-ӧд лунӧ[4]. Россияын быд во пуктӧны 1 миллион гӧгӧр «ты ӧдӧм» диагноз. Больничаӧ сюрӧм 60% мортыслӧн «ты да бронхи ӧдӧм» диагноз[5]. Врач-пульмонологъяс сідзжӧ тышкасьӧны и COVID-19 висьӧмкӧд.
Мероприятиеяс
Россия Федерацияын нуӧдӧны ты ӧдӧмысь видзчысьӧм кузя тӧдмӧдан лекцияяс. Культура керкаясӧ, библиотекаясӧ корӧны сёрнитны врачьясӧс да фельдшеръясӧс. Лекцияяс дырйи сёрнитысьяс тӧдчӧдӧны, мый вӧсна артмӧ ты ӧдӧм, мыйӧн сійӧ торъялӧ мукӧд висьӧмысь, да висьталӧны висьӧмысь видзчысян мераяс йылысь[6].
Пасйӧдъяс
- ↑ Komal Jain. World Pneumonia Day 2023: Date, History, Significance And All You Need to Know About Pneumonia (англ.). BQ Prime (11 вӧльгым тӧлысь 2023). Шыӧдчан кадпас: 13 вӧльгым тӧлысь 2023.
- ↑ Pneumonia in children (англ.). ВОЗ (11 вӧльгым тӧлысь 2022). Шыӧдчан кадпас: 7 вӧльгым тӧлысь 2023.
- ↑ Всемирный день борьбы с пневмонией отмечается 12 ноября. Парламентская Газета (12 вӧльгым тӧлысь 2023). Шыӧдчан кадпас: 12 вӧльгым тӧлысь 2023.
- ↑ 17 мая - День пульмонолога. Сеченовский университет (16 ода-кора тӧлысь 2023). Шыӧдчан кадпас: 13 вӧльгым тӧлысь 2023.
- ↑ Во Всемирный день борьбы с пневмонией магаданский врач рассказала об опасном заболевании. Магаданская правда (12 вӧльгым тӧлысь 2023). Шыӧдчан кадпас: 13 вӧльгым тӧлысь 2023.
- ↑ Всемирный день борьбы с пневмонией 2024, Татышлинский район — дата и место проведения, программа мероприятия., Культура.РФ. Шыӧдчан кадпас: 11 вӧльгым тӧлысь 2024.