Эсперанто лун
| Эсперанто лун | |
|---|---|
 Дръ. Эсперанто. Международный языкъ : Предисловіе : Полный учебникъ por Rusoj. Варшава, 1887. | |
| Сикас | Культура гаж |
| Официальнӧя | Esperanto Day |
| Мӧд ногӧн |
Эсперанто-литература лун Эсперанто-культура лун |
| Вежӧртас | Эсперанто йылысь медводдза небӧг йӧзӧдӧм |
| Вынсьӧдӧма | XX нэмся 20-ӧд воясын |
| Пасйӧны | Эсперантистъяс |
| Кадпас | сора тӧлысь 26-ӧд лун |
Эсперанто лун (англичан Esperanto Day) — мирын медводдза искусственнӧй эсперанто кывлӧн войтыркостса лун [1], пасйӧны сора тӧлысь 26-ӧд лунӧ.
История
Тайӧ гажыс йитчӧма Доктор Эсперанто псевдоним улын «Международный язык» небӧг йӧзӧдӧмкӧд, авторнас вӧлі окулист Людвиг Маркович Заменгоф[2] и Розалия Шолемовна Заменгоф (1839—1892)[3]. Стӧч тайӧ лунӧ, 1887 воын, Заменгоф йӧзӧдіс ассьыс «Первая книга» (эсперанто: Unua libro) велӧдчан небӧгсӧ. Кыв лӧсьӧдӧм вылын уджсӧ Заменгоф заводитӧма школаын велӧдчигӧн на, а 1878 воын сійӧ петкӧдліс нин аслас ӧти классын велӧдчысьяслы лӧсьӧдан кыв серти медводдза вӧчӧмторъяссӧ. Учебниклысь медбӧръя вариантсӧ вӧлі помалӧма 1885 воын, но кык во чӧж Заменгоф корсис издательство, коді дась вӧлі йӧзӧдны небӧгсӧ. Сӧмын 1887 вося сора тӧлысь 26-ӧд лунӧ Варшаваын Кельтерлӧн типографияын вӧлі йӧзӧдӧма роч кыв вылын «Д-ръ Эсперанто. Международный языкъ. Предисловіе и полный учебникъ» («эспер. D-ro Esperanto. Lingvo internacia. Antaŭparolo kaj plena lernolibro») нима брошюра. Эсперантистъяс тайӧ учебниксӧ нимтӧны «Unua libro» («Медводдза небӧг»).
Роч кыв вылын медводдза тиражыс вӧлі 3000 экземпляр, а 1887 во помӧдз учебниксӧ вӧлі йӧзӧдӧма поляк кыв вылын, немеч кыв вылын и франсуз кыв вылын.
Кӧть эськӧ ни ӧти государство официальнӧя эз вынсьӧд эсперанто кывсӧ кыдзи официальнӧй кыв, 1921 воын сійӧс вӧзйис Францияса наукаяс академия, а 1954 воын - ЮНЕСКО. 1985 воын ЮНЕСКО чуксаліс канму-членъясӧс да войтыркостса организацияясӧс пыртны школаясӧ эсперанто кыв велӧдӧм да вӧдитчыны сійӧн войтыркостса ёртасьӧмын. Ӧні Сан-Мариноса наукаяслӧн международнӧй академия вӧдитчӧ сійӧн велӧдӧм могысь[4]. Быд во уна сё войтыркостса конференция да аддзысьлӧм нуӧдӧны эсперанто кыв вылын вуджӧдчысьястӧг.
Интереснӧ сійӧ, мый талун эсперанто кывйӧн сёрнитӧны Му вылын 2 миллион дорӧ морт. Медъёна эсперанто кывйӧн сёрнитӧны интернациональнӧй семьяясын чужӧм челядь [4][5].
Эсперанто лун кындзи, тайӧ кывсӧ радейтысьяс пасйӧны и Заменгоф лун (эсперанто ногӧн: Zamenhofa Tago). Тайӧ гажсӧ пасйӧны ӧшым тӧлысь 15-ӧд лунӧ, Людвиг Заменгофлӧн чужан лунӧ. Медводдзаысь эсперантистъяс пасйисны тайӧ кадпассӧ 1920-ӧд воясӧ. Ӧні вӧзйӧны выльысь нимтыны тайӧ гажсӧ Эсперанто-литература лунӧн, Эсперанто-небӧг лунӧн либӧ Эсперанто-культура лунӧн.
Пасйӧдъяс
- ↑ Esperanto Day
- ↑ З. Романюк «Некоторые вопросы биографии семьи Заменгоф». Архивируйтӧма 16 сора тӧлысь 2012.
- ↑ Биография Л. Заменгофа. Архивируйтӧма 16 ӧшым тӧлысь 2010.
- ↑ 1 2 Отмечаем день международного языка - Эсперанто! Владимирская областная научная библиотека. Шыӧдчан кадпас: 5 сора тӧлысь 2024.
- ↑ Esperanto Today. The Esperantic Studies Foundation (ESF). Шыӧдчан кадпас: 5 сора тӧлысь 2024.