Вӧркутаса музей-выставка шӧрин
Министерство культуры РФ
РФ-са культура министерство
| Вӧркутаса музей-выставка шӧрин | |
|---|---|
 | |
| Восьтан кадпас | 1960 вося ода-кора тӧлысь 3-ӧд лунӧ |
| Тема | чужан му туялӧм |
| Ин | Ленин ул., 58. |
| Директор | Раздрогова Ольга Ивановна |
| Сайт | museumworkuta.ru |
 |
|
Вӧркутаса музей-выставка шӧрин (рочӧн Воркутинский музейно-выставочный центр) — Вӧркута карса чужан му туялан музей.
Став Заполярьеын медся гырысь музейясысь ӧти, уджалӧ 1960 восянь. Сылӧн экспозицияясыс висьталӧны Коми мулӧн история йылысь, Вӧркутаын из шом промышленносьт сӧвмӧм йылысь, СССР-лӧн разнӧй история кадколастъясын Вӧркутаса олысьяслӧн олӧм йылысь[1].
2023 восянь «Вӧркутаса музей-выставка шӧрин» МБУК-ӧ пырӧны Чужан му туялан музей, Карса выставка зал, Вӧргашор посёлокын Чужан му туялан музейлӧн юкӧн [2].
История
Музейсӧ лӧсьӧдны вӧзйисны карса творческӧй да научно-техническӧй интеллигенция. Фондъяс проектируйтӧмын, лӧсьӧдӧмын, тыртӧмын участвуйтісны Вӧркутаса 50 предприятие да организация.
«Воркутауголь» комбинат сетіс музейлы Ленин уличаса 38-ӧд керкаын колана жыр — Печораса из шом туялан научно-исследовательскӧй институтлӧн керкалысь улыс судтасӧ 750 квадратнӧй метр ыдждаӧн[3].
Вӧркутаса чужан му туялан музей вӧлі восьтӧма 1960 вося ода-кора тӧлысь 3-ӧд лунӧ уджалысь йӧзлӧн депутатъяслӧн Вӧркута карса Сӧветса олӧмӧ пӧртысь комитетлӧн 1959 вося косму тӧлысь 28-ӧд лунся шуӧм серти.
Музейлӧн медводдза экспозицияыс вӧлі сиӧма Заполярьелы, из шом перъян юкӧнлы, Заполярьеын гражданскӧй да промышленнӧй стрӧитчӧмлы, наука, быт да культура сӧвмӧдӧмлы. Вӧр-валысь экспозициясӧ вӧлі оформитӧма да петкӧдлӧма видзӧдысьяслы 1963-64 воясӧ. 1965 воын вӧлі восьтӧма серпас галерея, кыдзи музейлӧн юкӧн.
1965 вося йирым тӧлысьын Вӧркута районса краеведческӧй музей веськӧдлӧм улӧ вуджӧдісны да вӧчисны сылӧн филиалӧн В. И. Ленин нима музей, коді общественнӧй подув вылын вӧлі Вӧргашор посёлокса 11-ӧд номера шӧр школа бердын. Уна во музейын мунісны партияса ветеранъяскӧд да уджвывса геройяскӧд аддзысьлӧмъяс, школаясысь медбур велӧдчысьясӧс примитлісны пионеръясӧ да комсомолӧ, сетлісны паспортъяс. Ӧні тайӧ музейлӧн «Войвыв: вӧр-ва да морт» экспозицияа юкӧн.
Музей дасьтӧма туялан районлысь мудоръяссӧ вӧвлӧм Печора уезд серти, кӧні нӧшта ХІХ нэм помын - ХХ нэм заводитчигӧн на лӧсьӧдӧмаӧсь комияс, рочьяс да ярканъяс костын пыр кежлӧ экономика йитӧдъяс да этнокультурнӧй йитӧдъяс. Коми АССР-са Министръяс Сӧветлӧн 1968 во ӧшым тӧлысь 17-ӧд лунся 685-р №-а тшӧктӧмӧн Вӧркута районса краеведческӧй музейлы Ылі Войвыв мутас туялӧм кузя уджъяс содӧмкӧд йитӧдын сетӧма районкостса статус. Тайӧ каднас Вӧркутаса музей отсаліс артмӧдны Интаса, Изьваса, Чилимдінса музейяс.
60-70-ӧд воясӧ музейса уджалысьяс зіля туялісны Ылі Войвывлысь мутасъяссӧ, ветлісны комплекснӧй историко-географическӧй экспедицияясӧ. Чукӧртӧмторъясыс да материалъясыс лоисны этнография зал подулӧн, кӧні висьтавсьӧ Печӧра мулӧн история, яранъяслӧн да комияслӧн традиционнӧй культура йылысь.
1989 вося лӧддза-номъя толысьын вӧлі восьтӧма «Вӧркута Заполярнӧй» зал, кодӧс сиӧма Вӧркуталӧн 30-50 воясся историялы. Тайӧ вӧлі Сӧветскӧй Союзын ГУЛАГ историялы сиӧм медводдза да медся ыджыд экспозицияяс пиысь ӧти.
1990 вося кӧч тӧлысьын вӧлі восьтӧма выль выставочнӧй зал. Вӧркутаса серпасасьысьяслы сетісны позянлун паськыда да тырвыйӧ петкӧдлыны ассьыныс творчествосӧ карса быдвося выставкаяс вылын. Художественнӧй выставкаяс кындзи быд во нуӧдӧны карса фотохудожникъяслӧн выставкаяс (2004 восянь) и петкӧдлӧны декоративно-прикладнӧй искусство кузя мастеръясӧс.
2001 воын Вӧркутаса музей пырис Россияса музейяслӧн котырӧ.
2008 вося сора тӧлысьын Вӧркутаса районкостса чужан му туялан музейлы сетісны юридическӧй кывкутысьлысь статус да сійӧс нимтісны «Вӧркутаса музей-выставка шӧрин» муниципальнӧй культура учреждениеӧн, 2012 вося тӧвшӧр тӧлысь 1 лунсянь лоӧ муниципальнӧй сьӧмкуд культура учреждениеӧн.
Шӧринлӧн историяын выль лист бок заводитчис 2020 вося рака тӧлысь 1 лунӧ, кор дыр вуджӧдчӧм бӧрын чужан му туялан музейлы, медбӧрын вичмис выль оланін. Ӧні муниципальнӧй учреждение меститчӧма Гагарин уличаса 7 номера керкаын.
Выль жыръяс меститчӧмаӧсь олан керкалӧн цокольнӧй судтаас — 900 квадратнӧй метрысь унджык, та вӧсна лои позянлун лӧсьӧдны выль экспозиционнӧй залъяс да торъя фондӧвӧй видзанін[4].
«Вӧркуталӧн история. Вояс да йӧз» 2022 воын вӧлі збыльмӧдӧма «Культура» национальнӧй проект серти. Россияса Президент Владимир Путинлӧн водзмӧстчӧм серти 2022-2024 вояс вылӧ федеральнӧй сьӧмкудйысь вичмӧдӧма 1,9 миллиард шайт 440 муниципальнӧй музей ӧнія техникаӧн могмӧдӧм вылӧ. Вӧркутаса музей-выставка шӧрин лоис медводдза 105 музей лыдын, кодъяс босьтісны сьӧм 2022 воын[4]. Субсидияыс вӧлі 5 миллион гӧгӧр шайт. Тайӧ сьӧм вылас ньӧбӧма фонд видзанінъяслы профессиональнӧй оборудование, ӧнія экспозиция витринаяс да стендъяс.
Фондъяс
2023 вося тӧвшӧр тӧлысь 1 лун кежлӧ музейлӧн фондъясын вӧлі 84 сюрсысь унджык видзан единица.
Музей-выставка шӧринын видзӧны ГУЛАГ пытшкын чужлӧм Вӧркутаса шылада-драмаа театрлысь 1940-1950 воясся театральнӧй афишаяслысь да уджтасъяслысь зэв бур коллекция, «Заполярнӧй кочегарка» (1940-50-ӧд вояс) газет, Воркутаглӧн история серти аслыспӧлӧс экспонатъяс (нянь небыдысь вӧчӧм шахматъяс, ас киӧн вӧчӧм чолӧмалана открыткаяс, лагернӧй кӧлуй).
Художественнӧй коллекцияыс 500-ысь унджык, петкӧдлӧма Вӧркутаса авторъясӧс (Вундер Я. Я., Смирнов В. И., Пылаев И. В. ), Республикаса серпасалысьясӧс (Ермолин Р. Н., Поляков В. В., Жилин Н. И., Мамченко В. Н. ), Россияса серпасалысьясӧс (Платунов М. Г., Роомас А. Д., Пахомов А. Ф., Малагис В. И.). Аслыспӧлӧсӧсь этнографическӧй коллекцияяс (яран вись ваянінысь Вайгач сиктысь, комияслӧн да яранъяслӧн олан кӧлуйяс)[5].
Эмӧсь ископаемӧй флора да фауна интереснӧй объектъяс (пещернӧй ошлӧн юр лыысь юкӧн, овцебыклӧн юр лыысь юкӧн, мамонтлӧн да китлӧн лыяс), археология предметъяс (Лонгат — Еганскӧй ыргӧн-бронзаысь вӧчӧмторъяслӧн клад), карлӧн да сэні олысьяслӧн история йылысь фотодокументъяслӧн да материалъяслӧн ыджыд коллекция.
Орнитология серти ыджыд коллекция[6].
Директоръяс
1. Кузнецова Елизавета Анастасьевна 1959—1959 вояс.
2. Качалова Алиса Дмитриевна 1960—1970 вояс.
3. Гутман Наталия Иосифовна 1970—1972 вояс.
4. Трофимова Вера Алексеевна 1972—1974 вояс.
5. Шутова Людмила Вениаминовна 1974—1975 вояс.
6. Фесенко Зинаида Николаевна 1975—1988 вояс.
7. Акакиева Татьяна Ивановна 1988−1995 вояс.
8. Одинцова Галина Ильинична 1995−1999 вояс.
9. Трухина Галина Васильевна 1999—2019 вояс.
10. Раздрогова Ольга Ивановна 2019 восянь ӧнія кадӧдз.
Пасйӧдъяс
- ↑ Воркута: ДОСТОПРИМЕЧАТЕЛЬНОСТИ ГОРОДА. СИТИ-СИ. Шыӧдчан кадпас: 19 вӧльгым тӧлысь 2023.
- ↑ Муниципальное бюджетное учреждение культуры "Воркутинский музейно-выставочный центр". Госкаталог. Шыӧдчан кадпас: 4 рака тӧлысь 2025.
- ↑ Музейная история. Централизованная библиотечная система города Воркуты (31 рака тӧлысь 2019). Шыӧдчан кадпас: 19 вӧльгым тӧлысь 2023.
- ↑ 1 2 В Воркуте открылась выставка об истории города и его именитых жителях. ИА Комиинформ (26 вӧльгым тӧлысь 2022).
- ↑ Колпаков Фёдор Николаевич. По маршрутам исследователей Российской Арктики. О ходе Печорско-Обдорской экспедиции Д. Д. Иевлева в 1913 г. по документам из фондов Воркутинского музейно-выставочного центра // Полярные чтения на ледоколе «Красин». — 2017.
- ↑ Морозов Владимир Викторович. О некоторых орнитологических находках на востоке Большеземельской тундры // Русский орнитологический журнал. — 2010. — № 556.
Литература
С вещами на выход // Моя Воркута — наша газета. — 2014. — 31 марта. — С. 12: фото.