Кывтываса Крестовоздвиженскӧй манастыр

Босьтӧма Рувикиысь
Манастыр
Аньяслы Кывтываса Крестовоздвиженскӧй манастыр
Zosima and Savvatij Temple.jpg
62°19′14″ с. ш. 50°59′40″ в. д.GЯO
Страна  Россия
Овмӧдчӧмин Кывтыва
Конфессия православие
Епархия Сыктывкарса
Сикас аньяслы
Лӧсьӧдан кадпас 1878 (1894)
Здания
нёль уджалысь храм: Зосима да Савватий нима, Соловкиса вежа енъяслы; Афанасий Афонский нима, Вежа Микӧлалы да Кристос ловзьӧмлы
Настоятель игуменья Стефанида
Статус Россияса войтыръяслӧн культура озырлун объект региональнӧй тӧдчанлуна Россияса войтыръяслӧн культура озырлун объект региональнӧй тӧдчанлуна. Объект № 1130040000 (БД Викигида)
Состояние уджалӧ
Сайт kyltovo.ru
Россия
Точка
Кывтываса Крестовоздвиженскӧй манастыр
Логотип РУВИКИ.Медиа Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа

Кывтываса Крестовоздвиженскӧй манастыр (рочӧн Крестовоздви́женский Кы́лтовский монасты́рь) — Коми Республикаын аньяслӧн медводдза манастыр, кутшӧмӧс стрӧитлӧмаӧсь ХІХ нэм помын. Манастырыс меститчӧ Княжпогост районса Кывтыва посёлокын.

Манастырлӧн кык подворье: Сыктывкарын да Сереговын.

История

Роч православнӧй вичколӧн (Москваса патриархат) Аньяслы Кывтываса Крестовоздвиженскӧй манастырсӧ вӧлі лӧсьӧдӧма 1878 воын медводдза гильдияса архангелогородскӧй купеч Афанасий Васильевич Булычевӧн, Сереговса сов пуан завод киын кутысьӧн, Сійӧс дзебӧма Мужичӧйяслы Соловкиса манастырын инокӧн. 1894 воын вӧлі стрӧитӧма Вежа Зосима да Савватий нима, Соловкиса вежа енъяслы, кирпичысь вӧчӧм собор[1].

Предание серти, войдӧр манастыр местаын йӧзысь ӧтдортчӧмӧн овліс Енлы кевмысь православнӧй христианин. Сійӧ сувтӧдіс аслас керкасянь матын ыджыд пу крест. Сы кулӧм бӧрын тайӧ крестсӧ аддзисны ылалӧм ветлысь-мунысьяс. Крестыс югъяліс. Сэксянь Кывтыва ю бокын местасӧ нимтӧмаӧсь «Крестӧвӧй станӧн», шензьӧдана крестсӧ видзӧны Кывтываса манастырын, сылӧн «эм бурдӧдан позянлун», та вӧсна вӧлі шуӧма нимтыны манастырсӧ Крестовоздвиженскӧйӧн — Енлысь Ловзьӧдан Крест Кыпӧдан православнӧй гаж ним кузя[2].

Кывтываса манастыр кыскис йӧзсӧ вежаторъяснас: Енлӧн чудеса вӧчысь Крест, ӧбразъяс — «Феодоровскӧй» (Романовъяс семья ӧбраз вылысь список), «Целительница», «Скоропослушница», «Казанскӧй», «Иерусалимскӧй»[3].

Манастырын вӧліны зарниӧн вурсян да ӧбраз серпасалан Коми муын дзик ӧти мастерскӧйяс. Кывтываса выль манастырӧ овмӧдчисны манакиняяс, кодъяс воисны Шенкурскӧй манастырысь аскиа игуменья Филарета юрнуӧдӧм улын. Страхӧвӧй карточкаяс серти, Кывтываса манастырлӧн вӧлі кык ичӧтик завод (сир вийӧдан да сёй дозмук вӧчан), конюшня, кӧбрегъяс, олан корпусъяс, поплы керка.

1911 вося арын помалӧма стрӧитны изйысь вит юра вичко, кутшӧмӧс вӧчӧма роч-византия стильын.

Ставнас 1911 во кежлӧ манастырас вӧлі 44 стрӧйба — овмӧс, олан стрӧйбаяс да Енлы кевманінъяс. Манастырсӧ вӧлі кытшалӧма пу потшӧсӧн да кирпич стенӧн, сылысь коляссӧ позьӧ аддзыны и ӧні.

Манастыр лӧсьӧдӧм йылысь ходатайство серти делӧ заводитӧм бӧрын квайт во мысти, 1894 вося косму тӧлысьын, Вежа синод примитіс татшӧм индӧд: «Архангельскса 1 гильдияа купеч Афанасий Васильевич Булычевӧн жертвуйтан му вылын, мый меститчӧ Ибскӧй вӧлӧсьтса Яренск уездлӧн Вӧлӧгда губернияын, Кывтыва да Ыджыд Ель юяс бердын, лӧсьӧдны Аньяслы Зырянскӧй общежительнӧй манастыр да нимтыны сійӧс Крестовоздвиженскӧй манастырӧн, сы бердын богадельняӧн да манакъясӧн сэтшӧм лыдӧн, мыйта манастырыс вермас видзны аслас сьӧм вылас»[4][5].

1918 воын Енлы эскытӧмъяс манастырсӧ тупкисны да восьтісны тані Кывтываса уджалан видз-му котыр, кӧні зілисны вӧвлӧм манакиняяс, сэсся пӧшти став олысьсӧ репрессируйтісны, мыждісны. Вит во мысти котырсӧ бырӧдісны, манастырса стрӧйбаяссӧ сетісны челядьлӧн колония улӧ, кодлы 1924 воын сетісны детдомлысь статус. Тайӧ кадсяньыс Кывтыва лои тӧдса Кывтываса челядьлы городок ним улын[6].

1930 воын челядьлысь городоксӧ вӧлі бырӧдӧма, сылысь производство базасӧ сетісны Уджӧн мыж вештан лагеръясӧн веськӧдланінлы, во мысти тані вӧлі лӧсьӧдӧма Ухтпечлаглысь совхоз (тані пукаліс да кувсис Одессаса да Херсонса митрополит Анатолий (Грисюк)[7]. 1960 вося олан пунктъяс лыддьӧгын петкӧдчӧны Кывтыва—1 (вӧр лэдзысьяслӧн посёлок) да Кывтыва—2 (Кывтыва совхозлӧн посёлок, мый меститчӧма Кывтыва—1-сянь 2 км ылнаын). 1965 воын посёлокъяссӧ ӧтувтісны.

1971 восянь Кывтываса манастырлысь кольӧм стрӧбаясыс — канмуӧн видзан архитектура памятникъяс.

Ӧні стрӧйбаяссӧ сетӧма Роч православнӧй вичколы. 1995 вося сора тӧлысь 16-ӧд лунӧ Аньяслы манастырсӧ восьтісны бӧр. Уджалӧны Зосима да Савватий нима храм, Вежа Афанасий Афонский нима храм.

Сестринскӧй корпусын олӧны манакиняяс, нуӧдсьӧны службаяс. Доброволечьяс дзоньталӧны манастырсӧ[8].

Манастыр выльысь лӧсьӧдан уджтас

Сыктывкарса да Воркутаса епископ Питиримлӧн бурсиӧмӧн лӧсьӧдӧма «Воздвижение Креста» фонд. Фондлӧн мог — ловзьӧдны манастырсӧ нэмӧвӧйся ӧбликӧдзыс. Но организациясӧ вӧлі бырӧдӧма 2019 вося сора тӧлысь 22-ӧд лунӧ. Манастырын, кыдзи и водзті, котыртӧны овмӧс удж, дӧзьӧритӧны нуждайтчысь пӧрысь да вермытӧм йӧзӧс, реабилитируйтӧны наркотикъясысь, алкогольысь зависитысь йӧзӧс[9].

Уджтасын планируйтӧм мероприятиеяс

Манастырын бӧр лӧсьӧдны колана объектъяс лыддьӧг:

  1. Вежа Зосима да Савватий нима собор
  2. Ыджыд звӧннича вылын жыннянъяс
  3. Кӧлӧкӧльняа кык судта пу вичко
  4. Ловзьӧдан Крестлы пуысь кералӧм часовня
  5. Дзиръядорса вичко
  6. Историческӧй пыранін
  7. Вежа дзиръя да потшӧс прасла
  8. Манастыр потшысь кирпич стен
  9. Стӧрӧжитан жыръяс
  10. Вичкоын служитысьяслы кык керка
  11. Паломникъяслы гӧстинича
  12. Уджалысьяслы керка (250 оланін, сы лыдын недыр кад кежлӧ)
  13. Олӧма вермытӧмъяслы 20 места вылӧ богадельня, корӧмъяс серти водзӧ паськӧдчӧмӧн
  14. Кольӧм содтӧд пу стрӧйбасӧ — сестринскӧй корпуслысь юкӧнсӧ капитальнӧя дзоньталӧм
  15. Бырӧдӧм содтӧд пу стрӧйбасӧ — сестринскӧй корпуслысь юкӧнсӧ стрӧитӧм
  16. Кирпич вӧчан завод стрӧитӧм
  17. Ӧбраз серпасалан мастерскӧй
  18. Зарниысь вурсян мастерскӧй
  19. Пуысь вӧчӧмторъяслӧн мастерскӧй
  20. Ковровӧй мастерскӧй
  21. Скипидар вӧчан завод
  22. Сёй дозмук вӧчан мастерскӧй
  23. 2 конюшня
  24. 3 скӧт карта
  25. пуысь кералӧм 2 амбар

Содтӧд:

  1. Музей комплекс лӧсьӧдӧм
  2. Паркъяс, аллеяяс, туй системаяс юклӧм.

Манастырлӧн сайтын вӧлі йӧзӧдӧма вӧчӧм уджъяс йылысь да 2017 воын планъяс йылысь юӧр[10].

Уджтассӧ вӧвлӧм котыртысьяс

Веськӧдлан органъяс: «Воздвижение Креста» фондлӧн попечительскӧй сӧветӧн веськӧдліс 1995 воын выльысь восьтӧм да сэсся мыйтакӧ дзоньталӧм Аньяслы Кывтываса Крестовоздвиженскӧй манастырса настоятельница игумения Стефанида.

Уджтас сьӧмӧн могмӧдӧм

Аньяслы Кывтываса Крестовоздвиженскӧй манастыр выльысь лӧсьӧдан проект збыльмӧдан ӧтувъя доныс ылӧсас вӧлі 455 миллион шайт.

Манастыр выльысь лӧсьӧдӧм серти уджъяссӧ сьӧмӧн могмӧдӧны торъя йӧзсянь да юридическӧй кывкутысьяссянь, ӧтйӧза организацияяссянь да Роч Православнӧй Вичкосянь «Воздвижение Креста» фондӧ ас кӧсйӧм серти ыстӧм сьӧм тшӧт весьтӧ.

Пасйӧдъяс

  1. ↑ Крестовоздвиженский Кылтовский женский монастырь=. Монастырский вестник. Шыӧдчан кадпас: 24 урасьӧм тӧлысь 2026.
  2. ↑ История Кылтовской обители. Ежемесячный журнал о Республике Коми «Регион». Шыӧдчан кадпас: 24 урасьӧм тӧлысь 2026.
  3. ↑ Особо чтимые Святыни монастыря. Кылтовский монастырь. Шыӧдчан кадпас: 24 урасьӧм тӧлысь 2026.
  4. ↑ История Кылтовской обители. Ежемесячный журнал о Республике Коми «Регион». Шыӧдчан кадпас: 24 урасьӧм тӧлысь 2026.
  5. ↑ История монастыря. Кылтовский монастырь. Шыӧдчан кадпас: 24 урасьӧм тӧлысь 2026.
  6. ↑ Крестовоздвиженский Кылтовский женский монастырь=. Монастырский вестник. Шыӧдчан кадпас: 24 урасьӧм тӧлысь 2026.
  7. ↑ Православная энциклопедия. Т. II : «Алексий, человек Божий — Анфим Анхиальский». — М., 2001. — 752 с. — ISBN 5-89572-007-2.
  8. ↑ Крестовоздвиженский Кылтовский женский монастырь=. Монастырский вестник. Шыӧдчан кадпас: 24 урасьӧм тӧлысь 2026.
  9. ↑ Деятельность монастыря. Кылтовский монастырь. Шыӧдчан кадпас: 24 урасьӧм тӧлысь 2026.
  10. ↑ Восстановление монастыря. Кылтовский монастырь. Шыӧдчан кадпас: 24 урасьӧм тӧлысь 2026.

Литература

  • Православная энциклопедия. Т. II : «Алексий, человек Божий — Анфим Анхиальский». — М., 2001. — 752 с. — ISBN 5-89572-007-2.
  • Пономарев П. В. История Кылтовского Крестовоздвиженского монастыря // Сборник трудов Ярославской духовной семинарии. — 2018. — № 8. — С. 93—110.
  • Русские монастыри и храмы. Историческая энциклопедия / Сост. и отв. ред. О. А. Платонов. — М.: Институт русской цивилизации, 2010. — С. 270—271. — 688 с. — (Исследования русской цивилизации). — ISBN 978–5–902725–61–9.

Ыстӧгъяс

Босьтӧма "https://kv.ruwiki.ru/w/index.php?title=Кывтываса_Крестовоздвиженскӧй_манастыр&oldid=478394"-ысь