Москваса кад

Босьтӧма Рувикиысь
Россияын кад, ӧнія местнӧй кад: (выльмӧдны)
     KALT МСК−1
(калининградса кад) 		MSK–1 (UTC+2) 13:27
     MSK МСК
(москваса кад) 		MSK0 (UTC+3) 14:27
     SAMT МСК+1
(самараса кад) 		MSK+1 (UTC+4) 15:27
     YEKT МСК+2
(екатеринбургса кад) 		MSK+2 (UTC+5) 16:27
     OMST МСК+3
(омскса кад) 		MSK+3 (UTC+6) 17:27
     KRAT МСК+4
(красноярскса кад) 		MSK+4 (UTC+7) 18:27
     IRKT МСК+5
(иркутскса кад) 		MSK+5 (UTC+8) 19:27
     YAKT МСК+6
(якутскса кад) 		MSK+6 (UTC+9) 20:27
     VLAT МСК+7
(владивостокса кад) 		MSK+7 (UTC+10) 21:27
     MAGT МСК+8
(магаданса кад) 		MSK+8 (UTC+11) 22:27
     PETT МСК+9
(камчаткаса кад) 		MSK+9 (UTC+12) 23:27
Спасскӧй башня вылын часі

Москваса кад (МСК[⇨], англичан MSK) — час зонаса кад, кӧні меститчӧма Россия Федерацияса юркар — Москва кар («Кад арталӧм йылысь» Федеральнӧй оланпас серти)[1]. Уджалӧ Россиялӧн европейскӧй юкӧнса унджык регионын. 2014 вося йирым тӧлысь 26-ӧд лунсянь лӧсялӧ UTC+3-лы.

Москваса кадлӧн UTC-сянь (GMT) торъялӧмыс 1919 воын Россияын войтыркостса кад система пыртӧмсянь ӧнія кадӧдз вермис лоны тӧлын UTC+2-сянь UTC+4-ӧдз да гожӧмын UTC+2-сянь UTC+5-ӧдз. 2011 вося рака тӧлысь 27-од лунсянь 2014 вося йирым тӧлысь 25-од лунӧдз лӧсяліс UTC+4.

История

Москва мутас пыр мунӧ 37,5° а. д. меридиан, сійӧ лоӧ 2-ӧд (UTC+2) да 3-ӧд (UTC+3) географическӧй час кытшъяслӧн границаӧн. Кар шӧрыс куйлӧ тайӧ границасяньыс асыввылынджык, 3-ӧд географическӧй час кытшын. Меставывса шӧр шондіа кад Москва шӧрын — UTC+02:30:28 (лӧсялӧ 37,616° кузьтӧслы)[2].

1917 воӧдз официальнӧй кадыс Москваын лӧсяліс GMT+02:30:17 (Москваса университетлӧн астрономическӧй обсерватория кузьтӧс серти).

Кытша кад

1919 вося сора тӧлысь 1 лунсянь РСФСР-са СНК пыртіс странаӧ час кытшъяслысь система[3], та дырйи Москва вӧлі пыртӧма 2-ӧд административнӧй час кытшӧ, мыйлӧн кадыс должен вӧлі лӧсявны GMT+2-лы. 2-ӧд кытшӧ сэки вӧлі пыртӧма и мукӧд муяс 37,5° меридиансянь асыввывланьын — Архангельск, Вологда, Ярославль, Кострома, Иваново, Владимир, Рязань, Тула, Липецк, Воронеж, Ростов-на-Дону.

Часісӧ кытша кад вылӧ вуджӧдӧм водзвылын странаса ӧткымын регионын вӧлі уджалӧ гожся кад — Москваын сійӧ лӧсяліс GMT+4:30:17 да часіяссӧ сэні вӧлі вуджӧдӧма 30 минут 17 секунд вылӧ[4] — збыльвылас вӧлі вуджӧдӧма «кытша кад плюс 2 час» вылӧ (GMT+4). 1919 вося арын часісӧ вӧлі вуджӧдӧма сӧмын 1 час вылӧ. Москваса кад кутіс лӧсявны GMT+3-лы (пырджык сійӧс шулісны декретнӧй кадӧн) да вӧлі став кадколаст чӧжыс 1924 вося ода-кора тӧлысьӧдз, 1921 воысь кындзи, кор сійӧ вежсьыліс GMT+4-ӧ да GMT+5-ӧ. 1924 вося ода-кора тӧлысь 2-од лунсянь москваса кад кутіс лӧсявны GMT+2-лы.

2-ӧд да 3-ӧд административнӧй час кытшъяслӧн официальнӧй границаыс, 1919 вося урасьӧм тӧлысь 8-од лунся декрет серти[3], муніс кызвыннас кӧрт туйяс да юяс кузя, 37,5° меридианысь асыввылынджык. Та дырйи ӧткымын регионын вӧдитчисны кык час кытша кадӧн, мый транспортнӧй йитӧдъяс сӧвмӧмкӧд тшӧтш вайис сьӧкыдлунъяс. Та вӧсна вочасӧн тайӧ регионъясас москваса кадӧн кутісны вӧдитчыны и налӧн асыввыв юкӧнын.

Декретнӧй кад

1930 вося лӧддза-номъя тӧлысь 16-ӧд лунся постановлениеӧн[5] странаса став регионын часісӧ вӧлі вуджӧдӧма 1 час водзӧ тайӧ кытшыслӧн кытша кад серти 1930 вося лӧддза-номъя тӧлысь 21-ӧд лунсянь. Татшӧм ногӧн Москваын вӧлі лӧсьӧдӧма кад, мый лӧсяліс UTC+3-лы, мый бӧрынджык кутіс шусьыны «москваса декретнӧй кадӧн» либӧ прӧстӧ — москваса кадӧн.

Москваса кадӧн, UTC+3, кутісны вӧдитчыны (торйӧн нин 1957 во бӧрын) 3-ӧд административнӧй час кытша уна регион сэні декретнӧй кадӧн UTC+4 вӧдитчӧмӧн, мый збыльвылас вӧлі декретнӧй кадсӧ тайӧ регионъясын бырӧдӧмӧн. Москваса кад зоналӧн асыввыв границаыс кутіс вешйыны асыввылӧ. Кутшӧмкӧ кадсянь москваса кадӧн кутісны вӧдитчыны и 4-ӧд час кытшса регионъясын — Коми АССР-ын да Яран национальнӧй кытшын.

Торъя кадколаст кежлӧ часі вуджӧдӧм

1981 восянь, кор СССР-ын да Россияын вӧлі вӧдитчӧны гожся кадӧн, москваса кадыс гожӧмнас лӧсяліс UTC+4 (1991 воысь кындзи, кор 1991 вося рака тӧлысь 31-од лунӧ декретнӧй кад бырӧдӧм вӧсна часіяссӧ эз вуджӧдлыны да москваса кадыс гожӧмнас лӧсяліс UTC+3-лы).

1981 воын видлісны лӧсьӧдны вӧдитчан кадсӧ официальнӧй административнӧй час кытшъяс серти. 1981 вося арын янсӧдчисны москваса кадӧн Архангельск, Вӧлӧгда, Ярославль, Иваново, Владимир, Рязань, Липецк, Воронеж, Ростов-на-Дону, Краснодар да асыввылынджык регионъяс (ставыс 30 гӧгӧр). Но Москвакӧд ӧтувъя кадыс вӧлі лӧсьыд йӧзыслы — 1982 воын тайӧ регионъясыс бӧр вуджисны москваса кад вылӧ.

1988—2010 воясӧ москваса кад вылӧ вуджисны 3-ӧд административнӧй час кытшса нӧшта некымын регион: Волгоград, Саратов, Астрахань, Киров, Ульяновск, Ижевск, Самара.

Ӧткымын регионын москваса кадсӧ, мӧдарӧ, вештӧмаӧсь — 1989—1991 воясӧ сійӧс вештӧмаӧсь Сӧветскӧй Прибалтикаса республикаясын, Калининград обласьтын, Украинаын, Белоруссияын да Молдавияын.

Торъя кадколаст кежлӧ часі вуджӧдӧмсӧ дугӧдӧм

2011 воын тӧвся кад вылӧ бергӧдчӧмсӧ вӧлі дугӧдӧма[6] да москваса кадыс пыр кутіс лӧсявны UTC+4-лы, мӧд ногӧн кӧ, вӧвлӧм гожся кадлы[7].

2014 вося йирым тӧлысь 26-од лунсянь «Кад арталӧм йылысь» оланпас серти[1], москваса кад кутіс лӧсявны «Россия Федерацияса кад шкалаын коймӧд час кытшлы UTC(SU)+3», мӧд ногӧн кӧ, лоис эквивалента UTC+3-лы[8]. Та дырйи Удмуртия да Самара область вуджисны МСК+1 час зонаӧ, кольӧма UTC+4 кад.

2016—2018 воясӧ москваса кадсӧ дугӧдісны Астрахань, Саратов, Ульяновск да Волгоград обласьтъясын — тайӧ регионъясас бара кутісны вӧдитчыны МСК+1 кадӧн.

Москваса кадӧн вӧдитчӧм

Москваса кадыс лоӧ Россияса став мукӧд часі зоналы подулӧн. Транспортын да связь средствоясын москваса кадӧн вӧдитчӧмсӧ индӧма правительстволӧн 1992 во тӧвшӧр тӧлысь 8-ӧд лунся постановлениеӧн[9]. Сынӧд транспорт вуджис москваса кад вылысь мирӧвӧй координируйтӧм кад вылӧ правительстволӧн 1993 во тӧвшӧр тӧлысь 28-ӧд лунся постановление серти[10].

Москваса декретнӧй кад (UTC+3) уджалӧ став россияса пилотируйтӧм да пилотируйттӧм космическӧй корабльяс вылын да мувывса видзӧдан пунктъясын[11]. Ӧткымын мыччӧд серти, роч космическӧй системаяс да комплексъяс, спутникӧвӧй связь системаяс, космическӧй пространствоӧн веськӧдлан система, налӧн программнӧй да техническӧй средствояс пыр[12] вӧдитчисны москваса декретнӧй кадӧн — кадсӧ сезоннӧя вуджӧдтӧг UTC+4 вылӧ да 1991 вося арын кадсӧ UTC+2 вылӧ вежтӧг. Та дырйи роч космонавтикаын хронология вылӧ[13] да кыдзи космическӧй аппаратлы кад лыддян системаӧн вӧдитчӧны ДМВ аббревиатураӧн — декретнӧй москваса кадӧн[12]. 2011 вося ноябрын «Фобос-Грунт» космическӧй аппаратлӧн энергонезависимӧй часі вылын пуктӧм бортӧвӧй кад (МСК, коді сэки лӧсяліс UTC+4) да ДМВ (UTC+3) костын 1 час вылӧ торъялӧмыс, мый серти вӧлі арталӧма лэбӧм циклограммалысь юкӧнсӧ, вермис лоны космическӧй аппараткӧд нештатнӧй ситуациялӧн помкаӧн[14].

Позьӧ аддзыны примеръяс, кыдзи оз официальнӧя вӧдитчыны москваса кадӧн кӧрт туй дорса оланінъясын олысьясыс. Челябинск обласьтса Бердяуш посёлокын (час зона МСК+2) олысьяс олӧны москваса кад серти[15], но олысьяслӧн олӧмыс йитчӧма местнӧй шондіа кадкӧд сідз жӧ, кыдзи орчча оланінъясын. Шуам, Бердяушса школаын расписание серти медводдза урок заводитчӧ 6 час асылын, а орчча посёлокъясын — 8 час асылын.

Россияын москваса када регионъяс

Орфография

МСК дженьдӧдӧмсӧ позьӧ шуны стяжениеӧн, но татшӧм дженьдӧдӧмсӧ (кыдзи и мск) абу гижӧма ни орфографическӧй правилӧясын, ни нормативнӧй документъясын. Дженьдӧданногыс сэтшӧм жӧ, кутшӧм и вӧдитчан графическӧй дженьдӧдӧмъяс млн, млрд. «Грамота.ру» порталса специалистъяслӧн висьталӧм серти, практика сертиыс гижӧдсӧ ёнджыкасӧ дженьдӧдӧны ичӧт шыпасъясӧн. Сідз, кутшӧмкӧ регионын лоӧмторйыс лоис 14:40 мск (мӧд ногӧн кӧ, 14:40 мск кад серти)[16].

Ыджыд шыпасъясӧн гижӧм (МСК) паныдасьлӧ «Кад арталӧм йылысь» Федеральнӧй оланпасын[17], кӧні татшӧм дженьдӧдӧм пасйӧдсӧ вӧдитчӧны ӧти сёрникузяын UTC пасйӧдкӧд ӧттшӧтш, мый, тыдалӧ, и тӧдчис гижан вариант вылӧ. Татшӧм контекстас ыджыд шыпасъясӧн гижӧмыс шогмана[16].

Татшӧм ногӧн, вӧдитчӧны дженьдӧдӧм пасйӧдлӧн кык вариантӧн:

  • МСК, сёрниыс кӧ мунӧ Россияса час зона нимъяс йылысь либӧ регионын меставывса кадӧн вӧдитчӧм йылысь москваса кад серти;
  • мск кыдзи лыдпасъяс дорӧ содтӧд, кор колӧ индыны ӧнія кадсӧ кутшӧмкӧ лоӧмторлысь москваса кад серти.

Пасйӧдъяс

  1. ↑ 1 2 Федеральный закон "Об исчислении времени" от 03.06.2011 N 107-ФЗ (последняя редакция) / КонсультантПлюс. www.consultant.ru. Шыӧдчан кадпас: 25 рака тӧлысь 2022. Архивируйтӧма 20 косму тӧлысь 2016.
  2. ↑ Мировое время. Сколько сейчас времени в разных городах и странах. Точное время. Часовые пояса. dateandtime.info. Шыӧдчан кадпас: 25 рака тӧлысь 2022. Архивируйтӧма 15 моз тӧлысь 2021.
  3. ↑ 1 2 Декрет СНК РСФСР от 8 февраля 1919 года «О введении счёта времени по международной системе часовых поясов». Шыӧдчан кадпас: 14 ода-кора тӧлысь 2015. Архивируйтӧма 28 вӧльгым тӧлысь 2018.
  4. ↑ Блог о часовых поясах России и мира. Международное (поясное) время Архивса копия 11 йирым тӧлысь 2014 Wayback Machine ресурсын — Русский астрономический календарь-ежегодник, 1923.
  5. ↑ Постановление СНК СССР от 16 июня 1930 года № 60 «О переводе часовой стрелки вперёд на один час». Шыӧдчан кадпас: 14 ода-кора тӧлысь 2015. Архивируйтӧма 4 рака тӧлысь 2016.
  6. ↑ Дмитрий Медведев отменил переход на "зимнее" время (рус.). Российская газета. Шыӧдчан кадпас: 25 рака тӧлысь 2022. Архивируйтӧма 11 косму тӧлысь 2022.
  7. ↑ Александр Кривенышев. «Часовые Пояса России по отношению к другим странам с переходом на „постоянное летнее время“ с 27 марта 2011». WorldTimeZone.com (1 косму тӧлысь 2011). Шыӧдчан кадпас: 24 косму тӧлысь 2014. Архивируйтӧма 24 косму тӧлысь 2014.
  8. ↑ Россия перешла на зимнее время. Mail.ru (26 йирым тӧлысь 2014). Шыӧдчан кадпас: 26 йирым тӧлысь 2014. Архивируйтӧма оригинала 26 йирым тӧлысь 2014 года.
  9. ↑ Постановление Правительства РФ от 08.01.1992 N 23 "О порядке исчисления времени на территории Российской Федерации" (с изменениями и дополнениями) | ГАРАНТ. base.garant.ru. Шыӧдчан кадпас: 6 тӧвшӧр тӧлысь 2022. Архивируйтӧма 7 тӧвшӧр тӧлысь 2022.
  10. ↑ Постановление Совета Министров — Правительства РФ от 28 января 1993 г. № 78 «О переходе воздушного транспорта на работу по всемирному координированному времени» Архивса копия 6 йирым тӧлысь 2014 Wayback Machine ресурсын.
  11. ↑ Новости. МКС и ЦУП не переходят на «зимнее время» (рус.). www.roscosmos.ru. Шыӧдчан кадпас: 14 рака тӧлысь 2017. Архивируйтӧма 14 рака тӧлысь 2017.
  12. ↑ 1 2 Космонавты не будут переводить стрелки часов (рус.). www.b-port.com. Шыӧдчан кадпас: 24 лӧддза-номъя тӧлысь 2017. Архивируйтӧма 15 рака тӧлысь 2017.
  13. ↑ Место посадки АМС "Марс-3". www.mars71.ru. Шыӧдчан кадпас: 24 сора тӧлысь 2017. Архивируйтӧма 28 сора тӧлысь 2017.
  14. ↑ Кудрявцева А. В. О причине возникновения нештатной ситуации с российским космическим аппаратом «Фобос-Грунт» Архивса копия 3 йирым тӧлысь 2018 Wayback Machine ресурсын. Инженерный журнал: наука и инновации, 2016, вып. 8.
  15. ↑ Инна Осипова. Уральский часовой парадокс (рус.). НТВ. Шыӧдчан кадпас: 25 рака тӧлысь 2022. Архивируйтӧма 3 сора тӧлысь 2015.
  16. ↑ 1 2 Поиск ответа. new.gramota.ru. Шыӧдчан кадпас: 6 тӧвшӧр тӧлысь 2022. Архивируйтӧма 6 тӧвшӧр тӧлысь 2022.
  17. ↑ Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5 Архивса копия 30 кӧч тӧлысь 2018 Wayback Machine ресурсын.

Ыстӧгъяс

Босьтӧма "https://kv.ruwiki.ru/w/index.php?title=Москваса_кад&oldid=463074"-ысь