Эшпай Öндрей Як

Эшпай Öндрей Як
Эшпай Öндрей Як
Чужигӧн сетӧм нимыс	рочӧн Яков Андреевич Ишпайкин
Чужан лун	18 (30) йирым 1890
Чужанін	Кокшамары[d], Чебоксар уезд[d], Казань губерня[d], Россияса империя[d];
Кулан лун	1963-ӧд вося урасьӧм тӧлысь 20-ӧд лун (72 арӧс)
Куланін	Москва, Сӧветскӧй Социалистическӧй Республикаяслӧн Союз;
Страна	Россияса империя[d]; РСФСР[d]; Сӧветскӧй Социалистическӧй Республикаяслӧн Союз;
Мыйся уджыс	шылад тэчысь, музыковед, фольклор чукӧртысь, хормейстер, педагог
Ныв-пи	Андрей Яковлевич Эшпай[d]
Ошканпасъяс да премияяс

Эшпай Яков Андреевич (рочӧн Яков Андреевич Эшпай (Ишпайкин)) (18 (30) йирым 1890, Кокшамары^[d], Казань губерня^[d] — 1963-ӧд вося урасьӧм тӧлысь 20-ӧд лун, Москва) — мари этнограф, фольклор туялысь да шылад тэчысь, велӧдысь. Чужигас — Ишпайкин ов.

Олантуй

Яков Эшпай чужӧма 1890-ӧд вося йирым тӧлысь 18(30)-ӧд лунӧ Чебоксар уезса Какшамарий грездын (ӧні Марий Элса Республикаса Звенигород район). Помалӧма Казаньса шылада училишӧ (Р. А. Гуммертлысь класс, 1913), Москваса консерватория (Г. Э. Конюслысь класс, 1930) да аспирантура (1933). 1913-ӧд восянь велӧдӧма Уфаса духовнӧй семинарияын, 1914-1917-ӧд воясын служитӧма армияын.

1917-1927-ӧд воясын велӧдӧма Мариинский Посад да Козьмодемьянск карса школаясын. 1931-ӧд восянь уджалӧма Мари кыв, литература да история туялан институтын: научнӧй сотрудникӧн (1931—1947), старшӧй научнӧй сотрудникӧн (1947—1953) (Йошкар-Ола); тайӧ кадӧ жӧ велӧдӧма Марий Элса шылада техникумын. 1932-ӧд восянь Канмуса шылад издательствоын национальнӧй секторса редактор^[2].

Кулӧма Москваын 1963-ӧд вося урасьӧм тӧлысь 20-ӧд лунӧ. Гуалӧма Введенньӧ шойнаын (17 уч.).

Туялан удж

Дасьтӧма да йӧзӧдӧма «Национальные музыкальные инструменты марийцев» монография (Йошкар-Ола, 1940), йӧзкостса сьыланкывъяс чукӧр.

Медводдзаӧн дасьтӧма мари инструментальнӧй гижӧдъяс симфоническӧй, духӧвӧй оркестръяслы, йӧзкостса инструментъяслӧн оркестръяслы, скрипкалы да фортепианолы, ӧткӧн да хорӧн сьылӧмлы. Гижӧма да вежлалӧма 500 сайӧ йӧзкостса сьыланног.

1920-ӧд воын воча вок И. С. Палантайкӧд (Ключниковкӧд) да В. М. Васильевкӧд ветлӧма экспедицияӧ да гижалӧма керӧсвывса марилысь сьыланкывъяссӧ. Искусствоведениеса кандидат (1946).

Наградаяс

• Марий АССР-са искусствоясын нимӧдана уджалысь (1941)
• Гӧрд Кодзувлӧн орден (1946)
• «Почёт пас» орден (1951)

Казьтылӧм

• Кокшамарий грездын сувтӧдӧма казьтылана пӧв, керка-музей (1998), бюст (2010), вӧлӧма Яков Эшпай нима колхоз (1992—2003);
• Йошкар-Олаын сылысь нимсӧ новлӧ улича (1964-ӧд восянь) да Марий Элса каналан филармония (1990-ӧд восянь);
• Козьмодемьянскын Яков Эшпай нима Культура керка;
• Яков Эшпай нима уличаяс Куженер районса Игисола грездын да Медведев районса Азанов сиктын.

Интереснӧйтор

«Песнь о счастье» киноын (СССР, 1934 во) Кавырли медшӧр геройлӧн прототипӧн вӧлі Я. Эшпай^[3].

Пасйӧдъяс

↑ Yakov Eshpai // International Music Score Library Project — 2006.
↑ Эшпай Андрей Яковлевич (рус.). Энциклопедия Марий Эл. Шыӧдчан кадпас: 30 йирым тӧлысь 2025.
↑ "Золушка" сыграла бедную марийку (неопр.). "Марийская правда" (7 кӧч тӧлысь 2013). Шыӧдчан кадпас: 30 йирым тӧлысь 2025.

Литература

• Я. А. Эшпай йылысь
• Чуваш энциклопедия

[_6af88c76d3beba13-1] Yakov Eshpai // International Music Score Library Project — 2006.

[2] Эшпай Андрей Яковлевич (рус.). Энциклопедия Марий Эл. Шыӧдчан кадпас: 30 йирым тӧлысь 2025.

[3] "Золушка" сыграла бедную марийку (неопр.). "Марийская правда" (7 кӧч тӧлысь 2013). Шыӧдчан кадпас: 30 йирым тӧлысь 2025.

[1]

[2]

[3]