Коми Республикаса Оланподув
| Коми Республикаса Оланподув | |
|---|---|
| Коми Республикаса Оланподув | |
 | |
| Сикас | Оланподув |
| Канму |
 Коми Республика (Россия Федерациялӧн субъект) |
| Примитӧма |
Коми Республикаса Каналан Сӧветӧн 1994.02.17 |
| Вынсялӧм | 1994.02.17 |
| Ӧнія редакция | 2022.07.04 |
Коми Республикаса Оланподув (рочӧн Конституция Республики Коми) — тайӧ Коми Республикалӧн кыдз Россия Федерацияса субъектлӧн медколан оланпасыс.
История
1937 вося Оланподув
Коми АССР-лысь медводдза Оланподув вӧлі примитӧма Коми АССР-са Сӧветъяслӧн Чрезвычайнӧй XI съездӧн 1937 вося лӧддза-номъя тӧлысь 23-ӧд лунӧ[1].
1936 вося сора тӧлысьын ВКП(б) Обком Бюролӧн чукӧртчӧм вылын вӧлі котыртӧма Коми АССР-лысь Оланподув дасьтӧм кузя конституционнӧй комиссия, комиссияса веськӧдлысьӧн лоис А. А. Семичев. 1937 вося ода-кора тӧлысьын Оланподувлысь баласӧ вӧлі йӧзӧдӧма «За новый Север» (рочӧн) да «Коми комсомолец» (комиӧн) газетъясын. Та бӧрын став республика пасьта вӧлі панӧма уна йӧза сёрни, сідз, сӧмын Сыктывкарын вӧлі котыртӧма 35 митинг да лыддьӧмаӧсь ӧтвылысь Оланподув баласӧ 42-ысь[2].
1978 вося Оланподув
1977 вося лӧддза-номъя тӧлысьын республикаын вӧлі котыртӧма Конституционнӧй комиссия КПСС-лӧн Коми обкомса медводдза секретар И. П. Морозов юрнуӧдӧм улын.
СССР-лысь выль оланподув 1977 вося йирым тӧлысь 7-ӧд лунӧ примитӧм бӧрын вӧлі йӧзӧдӧма видлалӧм вылӧ РСФСР-лысь оланподув бала 1978 вося косму тӧлысьын. 1978 вося косму тӧлысь 12-ӧд лунӧ вӧлі примитӧма РСФСР-лысь оланподув. Та бӧрын вӧлі йӧзӧдӧма Коми АССР-лысь оланподув бала. 1978 вося ода-кора тӧлысь 23-ӧд лунӧ Коми АССР-са Медвылыс Сӧветлӧн внеочереднӧй кӧкъямысӧд сессия вынсьӧдіс Коми АССР-лысь мӧд Оланподув (Подув оланпас)[3].
Ставнас 1978 вося Оланподулын вӧлі 10 юр, 161 статья да водзкыв, кӧні вӧлі медводдзаысь индӧма политическӧй подувсӧ.
1994 вося Оланподув
1990 вося ода-кора тӧлысьын вӧлі котыртӧма Конституционнӧй комиссия республикаса Медвылыс Сӧветӧн Веськӧдлысь Ю. А. Спиридонов веськӧдлӧм улын.
Россияса выль Оланподув 1993 вося ӧшым толысь 25-од лунӧ примитӧм бӧрын республикаса комиссия заводитіс зіля дасьтыны Коми Республикаса выль Оланподувлысь бала. 1994 вося тӧвшӧр тӧлысь 18-ӧд лунӧ проектсӧ вӧлі помалӧма. Тӧвшӧр тӧлысь 22-ӧд лунӧ йӧзӧдӧмаӧсь «Красное знамя» газетын. Выль Оланподув примитӧмлы вӧлі сиӧма Коми Республикаса Медвылыс Сӧветлӧн 1994 вося урасьӧм тӧлысь 15-17 лунъясӧ внеочереднӧй дас кӧкъямысӧд сессия. 1994 вося урасьӧм тӧлысь 17-ӧд лунӧ Оланподувсӧ вӧлі примитӧма унджык гӧлӧсӧн («за» — 128 депутат, «паныд» — 14 депутат, кутчысисны 7 депутат)[4].
Оланподув примитан лунсӧ медводдзаысь вӧлі шуӧма праздник лунӧн.
Ӧнія Оланподув
Ӧнія Оланподулыс примитӧма 1994 вося урасьӧм тӧлысь 17-ӧд лунӧ, медбӧр вежӧмыс вӧлі пыртӧма 2022 вося сора тӧлысь 4-ӧд лунӧ.
Оланподувлӧн преамбулаын гижӧма: «Коми Республикаса Медвылыс Сӧвет, вояс чӧжӧн артмӧм канлун видзӧмын республика мутасын олысь войтырлысь кӧсйӧм тӧдчӧдӧмӧн, ас гражданалӧн тыр-бур олӧм вӧсна кывкутӧмӧн, мортлысь инӧдъяс да вӧля, граждана костын мир да ӧтсӧгласа олӧм, бурӧ да веськыдлунӧ эскӧм ёнмӧдӧмӧн, Россияса канмулысь ӧтувъялунсӧ видзны зільӧмӧн, вынсьӧдӧ Коми Республикалысь Оланподув»[5].
Оланподув артмӧ 3 юкӧдысь, 8 юрысь да 103 статьяысь.
Пасйӧдъяс
- ↑ Конституция (Основной Закон) Коми Автономной Советской Социалистической Республики (принята Чрезвычайным XI Съездом Советов Коми АССР 23.06.1937 г.) (рус.). Официальный портал Республики Коми. Шыӧдчан кадпас: 28 йирым тӧлысь 2025.
- ↑ Истиховская М.Д. Обращение к читателю // Конституция Коми АССР 1937 г. Сборник материалов и документов. — Сыктывкар, 2007. — С. 7.
- ↑ Попов А.А., Напалков А.Д. Комментарий к принятию Конституции Коми АССР 1978 года. — Сыктывкар, 2004. — С. 127—133.
- ↑ Напалков А.Д. Дорога к новой Конституции Республики Коми // Конституция Республики Коми. Сборник документов и материалов. — Сыктывкар: Государственный Совет РК, 2019. — С. 15.
- ↑ Конституция Республики Коми (рус.). Официальный портал Республики Коми. Шыӧдчан кадпас: 28 йирым тӧлысь 2025.
Литература
- Гаврюсов Ю. В. Конституция Республики Коми: Уроки 20-летнего применения // Вестник. Государство и право. 2014. № 17. С. 46-49.
- Никулина Т. В. Юридические свойства конституции Республики Коми // Вестник. Государство и право. 2005. № 8-9. С. 18-21.
- Попова В. В. Нормативное толкование конституции Республики Коми // Вестник. Государство и право. 2017. № 24. С. 53-57.
- Попова В. В. Конституции республик в составе Российской Федерации: современное состояние и пути развития (на примере Республики Коми) дис. … кандидата юридических наук / Белгород. гос. ун-т. Белгород, 2010
- Плоцкая О. А. Правовой статус личности в конституциях Республики Коми // Конституционное и муниципальное право. 2022. № 3. С. 29-31.
Ыстӧгъяс
- 1994 вося Коми Республикаса Оланподув
- Конституция (Основной закон) Коми Автономной Советской Социалистической Республики : принята на внеочередной восьмой сессии Верховного Совета Коми АССР девятого созыва 23 мая 1978 года. — Сыктывкар : Коми книжное издательство, 1978.
- 1937 вося Коми АССР-лӧн Оланподув