Коми АССР
| Коми Автономнӧй Сӧветскӧй Социалистическӧй Республика | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Коми Автономнӧй Сӧветскӧй Социалистическӧй Республика | |||||
 Коми АССР-лы 60 во тырӧмлы сиӧм пошта марка | |||||
|
|||||
| Страна | |||||
| Адм. шӧрин | Сыктывкар | ||||
| История да география | |||||
| Артмӧдан кадпас | 1936.12.05 | ||||
| Бырӧдан кадпас | 1992-ӧд вося ода-кора тӧлысь 26-ӧд лун | ||||
| Ыджда | 415 900 км² | ||||
| Олысь лыд | |||||
| Олысь лыд | 1 250 847 (1989) морт | ||||
.svg){kind=small}
  
|
Коми Асвеськӧдлан Сӧветскӧй Социалистическӧй Республика (рочӧн Коми Автономная Советская Социалистическая Республика) — РСФСР-ын рытыв-войвылын асвеськӧдлан республика, артмӧдӧма 1921 вося моз тӧлысь 22-ӧд лунӧ кыдз Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьт, 1936 вося ӧшым тӧлысь 5-ӧд лунӧ вӧчӧма республикаӧн.
Коми АССР-лӧн юркарӧн вӧлі Сыктывкар.
История
1921 вося моз тӧлысь 22-ӧд лунӧ РСФСР-са Кардор губерня да Вынва губерняса асыввыв юкӧнъясысь вӧлі котыртӧма Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьт.
Коми Асвеськӧдлан Сӧветскӧй Социалистическӧй Республика (Коми АССР) вӧлі лӧсьӧдӧма СССР-са Оланподув серти РСФСР-ын Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьт подув вылын 1936 вося ӧшым тӧлысь 5-ӧд лунӧ[1].
1978 вося ӧшым тӧлысь 30-ӧд лунӧ Коми АССР войвылын вӧлі −45…−51°C кӧдзыд.
1990 вося моз тӧлысь 29-ӧд лунӧ Коми АССР-са Медвылыс Сӧвет йӧзӧдіс сылысь суверенитетсӧ да шуис Коми ССР-ӧн[2]. 1991 вося ода-кора тӧлысь 24-ӧд лунӧ РСФСР-са народнӧй депутатъяслӧн съезд пыртіс выль нимсӧ РСФСР-са Оланподувлӧн 71-ӧд статьяӧ[3].
1992 вося ода-кора тӧлысь 26-ӧд лунӧ Коми АССР-са Медвылыс Сӧвет вынсьӧдіс Коми ССР-ӧс Коми Республикаӧн нимтӧм йылысь оланпас[4]. 1992 вося ӧшым тӧлысь 9-ӧд лунӧ народнӧй депутатъяслӧн съезд пыртіс выль нимсӧ Россия Федерацияса Оланподулӧ[5]. Тайӧ вежсьӧмыс вынсяліс 1993 во тӧвшӧр тӧлысь 12-ӧд лунся «Российскӧй газетын» йӧзӧдӧмсянь.
Медыджыд каръяс: Сыктывкар, Вӧркута, Инта, Печӧра, Уква.
Административнӧй тэчас
Коми АССР артмӧдігӧн вӧлі лӧсьӧдӧма 12 район:
• Емдін район
• Изьва район
• Кулӧмдін район
• Летка район
• Луздор район
• Мылдiн район
• Сыктыв район
• Сыктывкар район
• Удора район
• Усвавом район
• Чилимдiн район
• Шойнаты район
Олысь лыд
1939 вося Йӧзӧс гижалігӧн Коми АССР-ын 72,5 % олысьыс коми (231 301 морт). Налӧн лыдын вочасӧн содіс мукӧд воас, но став олысь пиын налӧн прӧчент лыдыс чиніс. 1989 воын Коми АССР-ын оліс 1 250 847 морт, на пиысь рочьяс — 721 780 морт (57,7 %), комияс — 291 542 морт (23,3 %).
| 1939 вося перепись | 1959 вося перепись | 1970 вося перепись | 1979 вося перепись | 1989 вося перепись | |
|---|---|---|---|---|---|
| Рочьяс | 70 226 (22,0 %) | 389 995 (48,4 %) | 512 203 (53,1 %) | 629 523 (56,7 %) | 721 780 (57,7 %) |
| Коми | 231 301 (72,5 %) | 245 074 (30,4 %) | 276 178 (28,6 %) | 280 798 (25,3 %) | 291 542 (23,3 %) |
| Украинечьяс | 6010 (1,9 %) | 80 132 (9,9 %) | 82 955 (8,6 %) | 94 154 (8,5 %) | 104 170 (8,3 %) |
| Татара | 709 (0,2 %) | 8459 (1,0 %) | 11 906 (1,5 %) | 17 836 (1,6 %) | 25 980 (2,1 %) |
| Белорусъяс | 3323 (1,0 %) | 22 339 (2,8 %) | 24 706 (3,1 %) | 24 763 (2,2 %) | 26 730 (2,1 %) |
| Немечьяс | 2617 (0,8 %) | 19 805 (2,5 %) | 14 647 (1,8 %) | 13 339 (1,2 %) | 12 866 (1,0 %) |
| Мукӧд | 4810 (1,5 %) | 40 395 (5,0 %) | 42 207 (4,4 %) | 49 948 (4,5 %) | 67 779 (5,4 %) |
Пасйӧдъяс
- ↑ Статья 22 Конституции СССР 1936 года
- ↑ Декларация о государственном суверенитете Коми Советской Социалистической Республики. Шыӧдчан кадпас: 12 вӧльгым тӧлысь 2025. Архивируйтӧма 14 моз тӧлысь 2021.
- ↑ Закон РСФСР от 24 мая 1991 года № 1326-I «Об изменениях и дополнениях Конституции (Основного Закона) РСФСР»
- ↑ Закон Коми ССР от 26 мая 1992 года «Об изменении наименования Коми Советской Социалистической Республики». Шыӧдчан кадпас: 12 вӧльгым тӧлысь 2025.
- ↑ Закон Российской Федерации от 9 декабря 1992 года № 4061-I «Об изменениях и дополнениях Конституции (Основного Закона) Российской Федерации — России»
Литература
• История административно-территориального деления Коми АССР 1917—1990 гг.