Коми Республикаса Каналан Сӧвет

Босьтӧма Рувикиысь
Видлалӧм гижӧд
Коми Республикаса Каналан Сöвет
комиӧн Коми Республикаса Каналан Сöвет
VII созыв
Изображение логотипа
Сикас
Тип ӧти палатаа парламент
Веськӧдлӧм
Веськӧдлысь Сергей Анатольевич Усачёв, Ӧтувъя Россия
2020 вося кӧч тӧлысь 24-ӧд лун
Тэчас
Пырысь 30
Russia Komi State Council 2020.svg
Фракцияяс
  •      Ӧтувъя Россия (20)
  •      КПРФ (4)
  •      ЛДПР (3)
  •      Турунвиж альтернатива (1)
  •      Родина (1)
  •      Справедливӧй Россия (1)
Комитетъяс 4 комитет
Бӧрйысьӧмъяс
Бӧръя бӧрйысьӧмъяс 2020 вося кӧч тӧлысь 13-ӧд лун
Заседанньӧяс нуӧданін
Стефановская площадь в Сыктывкаре (cropped).JPG
Каналан Сӧвет Степан изэрд вылын, Сыктывкар
www.gsrk.ru

Коми Республикаса Каналан Сӧвет (рочӧн: Государственный Совет Республики Коми) — Коми Республикаса оланпас пыртысь (бöрйöм) медвылыс да дзик öти пыр уджалысь власьт орган.

Медводз вӧлі бӧрйӧны 50 депутатӧс: 20 мортӧс — ӧти депутатӧн быд кар да районсянь, 30 мортӧс — быд бӧрйысян кытшсянь. Депутатӧн вермисны бӧрйыны мортӧс, кодлы тырис 21 арӧс да оліс Коми муын 5 воысь не этшаджык. Депутатӧн эз вермыны лоны министръяс, канму комитетӧн да веськӧдлан котыръясӧн веськӧдлысьяс. Каналан Сӧвет бӧрйӧны 4 во кежлӧ[1].

Каналан Сӧвет:

  • Вынсьӧдӧ Оланподув, пыртӧ вежсьӧмъяс да содтӧдъяс;
  • Вынсьӧдӧ оланпасъяс;
  • Бӧрйӧ Каналан Сӧветса Веськӧдлысьӧс да вежысьясӧс, Каналан Сӧветса комитетъясӧн веськӧдлысьясӧс да вежысьяссӧ;
  • Вынсьӧдӧ Республикаса бюждет;
  • Вынсьӧдӧ Конституционнӧй ёрдса ёрдъясӧс да видлалӧ Коми Республикаса Прокурорӧс индӧмкӧд цитчӧм юалӧмъяс и с.в.

История[вежны | Вежны кодировкаын]

Коми АССР-са Медвылыс Советӧ депутатъясӧс медводдзаысь бӧрйисны 1938 вося ода-кора тӧлысь 26-ӧд лунӧ. Тайӧ луныс лыддьысьӧ Коми Республикаын оланпас пыртан власьт чужан лунӧн[2].
Инӧда подувнас лоис Коми АССР-лӧн 1937 вося Оланподувлӧн 19-ӧд стаття: «Коми АССР-ын канму власьтлӧн медвылыс органӧн лоӧ Коми АССР-са Медвылыс Сӧвет»[3].
Медвылыс Советлӧн медводдза созывас вӧлі бӧрйӧма 79 депутат — ӧти депутатӧн республикаын нёль сюрс олысьсянь.
Медвылыс Сӧветлӧн медводдза сессияыс вӧлі нуӧдӧма 1938 вося сора тӧлысь 26-ӧд лунӧ. Сессия дырйи вӧлі котыртӧма Президиум. Медводдза веськӧдлысьнас вӧлі бӧрйӧма Питирим Иванович Размыслов. Тані жӧ бӧрйисны Народнӧй Комиссаръяслысь Сӧвет (Коми Республикалӧн медводдза Веськӧдлан котыр).
Медвылыс Сӧвет уджаліс 56 во, 1938 восянь 1994 воӧдз.
1994 вося урасьӧм тӧлысьын вӧлі вынсьӧдӧма Коми Республикалӧн коймӧд Оланподув. Сэні вӧліны вынсьӧдӧмаӧсь Коми Республикаӧн веськӧдлӧмын зэв тӧдчана вежсьӧмъяс: вӧлі лӧсьӧдӧма Коми Республикаса Юралысьлысь институт, Оланподув Ёрд. Медвылыс Сӧвет лоис Каналан Сӧветӧн.

Каналан Сӧветӧн веськӧдлысьяс[вежны | Вежны кодировкаын]

Медводдза созыв[вежны | Вежны кодировкаын]

Коми Республикаса Каналан Сӧветӧ бӧрйысьӧмъяс вӧліны 1995 вося тӧвшӧр тӧлысь 22-ӧд лунӧ. Депутатъяссӧ бӧрйисны тадзи: 20 депутат административно-мутас бӧрйысян кытшысь — ӧтикӧн карсянь либӧ районсянь, и 30 депутат — мутас кытшсянь, мыйяс вылӧ вӧлі юкӧма республика олысь лыд серти. Сӧветӧн веськӧдлысьӧн бӧрйӧма Владимир Торлопов, вежысьясӧн — Егор Кулаков да Валерий Марков[4].

Видзӧдӧй тшӧтш[вежны | Вежны кодировкаын]

Коми Республикаса Каналан Сӧветлӧн I созывса депутатъяс

Мӧд созыв[вежны | Вежны кодировкаын]

1999 вося урасьӧм тӧлысь 7-ӧд лунӧ вӧлі бӧрйӧма 50 депутат, на пиысь 22 депутат, кодъяс уджалісны нин медводдза созывын. Каналан Сӧветӧн Веськӧдлысьяснас да комитетъясӧн юрнуӧдысьяснас колисны воддза созывса йӧзыс. Вӧліны лӧсьӧдӧмаӧсь депутат котыръяс: "Айму" («Отечество»), «Наш дом — Россия», «Сиктса депутатъяслӧн котыр».
2002 вося тӧвшӧр тӧлысь 23-ӧд лунӧ Каналан Сӧветӧн Веськӧдлысьнас бӧрйисны Евгений Борисовӧс[5].

Видзӧдӧй тшӧтш[вежны | Вежны кодировкаын]

Коми Республикаса Каналан Сӧветлӧн II созывса депутатъяс

Коймӧд созыв[вежны | Вежны кодировкаын]

2003 вося рака тӧлысь 2 лунӧ вӧлі бӧрйӧма Коми Республикаса Каналан Сӧветлӧн III созыв. Сэтчӧ пырис 30 депутат. Веськӧдлысьнас бӧрйисны Кулаков Иван Егоровичӧс.
2006 вося урасьӧм тӧлысь 16-ӧд лунӧ Веськӧдлысьнас лоис Истиховская Марина Дмитриевна[6].

Видзӧдӧй тшӧтш[вежны | Вежны кодировкаын]

Коми Республикаса Каналан Сӧветлӧн III созывса депутатъяс

Нёльӧд созыв[вежны | Вежны кодировкаын]

2007 вося рака тӧлысь 11-ӧд лунӧ вӧлі бӧрйӧма Коми Республикаса Каналан Сӧветлӧн IV созыв. Сэтчӧ пырис 30 депутат.
Медводдзаысь депутатъяссӧ бӧрйисны сораса система серти: джын депутатыс вӧлі бӧрйӧма ӧти мандата бӧрйысян кытшъяс серти, мӧд джынйыс - ӧтув бӧрйысян кытш серти (ставнас республика).
15 депутат волі бӧрйӧма партияяслӧн лыддьӧгъяс кузя:
6 – "Ӧтувъя Россия";
3 – "Справедливӧй Россия";
2 – КПРФ;
2 – ЛДПР;
2 – "Союз правых сил". (2009 вося ода-кора тӧлысь 19-ӧд лунсянь тайӧ фракцияыс эз ло партия бырӧдӧм вӧсна).
Веськӧдлысьнас лоис Марина Дмитриевна Истиховская, Медводдза вежысьӧн - Валерий Петрович Марков, вежысьясӧн – Станислав Юрьевич Хахалкин да Ростислав Эрнстович Гольдштейн (2008 вося косму тӧлысь 24-ӧд лунсяньЕвгений Александрович Шумейко)[7].

Видзӧдӧй тшӧтш[вежны | Вежны кодировкаын]

Коми Республикаса Каналан Сӧветлӧн IV созывса депутатъяс

Витӧд созыв[вежны | Вежны кодировкаын]

2011 вося рака тӧлысь 13-ӧд лунӧ вӧлі бӧрйӧма Коми Республикаса Каналан Сӧветлӧн V созыв. Сэтчӧ пырис 30 депутат, на пиысь 17 депутат вӧлі бӧрйӧма медводдзаысь. Депутатъяссӧ бӧрйисны сораса система серти: джын депутатыс вӧлі бӧрйӧма ӧти мандата бӧрйысян кытшъяс серти, мӧд джынйыс - ӧтув бӧрйысян кытш серти (ставнас республика).
Медводдза чукӧртчӧмыс вӧлі 2011 вося рака тӧлысь 28-ӧд лунӧ. Каналан Сӧветӧн Веськӧдлысьнас бӧрйисны Марина Дмитриевна Истиховскаяӧс. Но 2012 вося вӧльгым тӧлысь 22-ӧд лунӧ Веськӧдлысьнас лоис Игорь Владимирович Ковзель[8].

Витӧд созывын фракцияяс[вежны | Вежны кодировкаын]

Фракция Веськӧдлысь Депутат лыд
Ӧтувъя Россия Макаренко Александр Петрович 24
КПРФ Шулепов Вячеслав Иванович 3
ЛДПР Брагин Михаил Анатольевич 2
Справедливӧй Россия Скоробогатова Вера Игоревна / Величко Илья Николаевич 1

Видзӧдӧй тшӧтш[вежны | Вежны кодировкаын]

Коми Республикаса Каналан Сӧветлӧн V созывса депутатъяс

Квайтӧд созыв[вежны | Вежны кодировкаын]

Коми Республикаса Каналан Сӧветлысь VI созыв вӧлі бӧрйӧма 2015 вося кӧч тӧлысь 13-од лунӧ. Депутат лыдыс колис воддза моз жӧ – 30 морт.
2012 воын Коми Республикалӧн Оланподулӧ вӧліны пыртӧмаӧсь вежсьӧмъяс, и та вӧсна вӧлі вежӧма депутаталан кадыс 5 во вылӧ.
Медводдза чукӧртчылігас бӧрйӧма сӧмын Каналан Сӧветӧн Веськӧдлысьӧн Надежда Дорофеева.
VI созывын депутатъясыс ёна вежласисны уна помка вӧсна. Кадысь водз дугӧдісны ассьыныс удж 17 депутат, и та вӧсна вӧлі нуӧдӧма содтӧд бӧрйысьӧмъяс[9].

2015 во[вежны | Вежны кодировкаын]

Медводдза чукӧртчылігас бӧрйӧма сӧмын Сӧветӧн веськӧдлысь (Надежда Дорофеева) (Ӧтувъя Россия); комитетӧн веськӧдлысьясӧс абу бӧрйӧмаӧсь. Мӧд чукӧртчылігас (йирым тӧлысь 15-ӧд лун) став должносьтӧ пуксисны «Ӧтувъя Россия» ютырӧ пырысьяс: Каналан Сӧветса веськӧдлысьлӧн медводдза вежысьӧн бӧрйӧма Александр Макаренко, вежысьясӧн — Владимир Косов да Валентина Жиделева, оланпас дасьтӧм да меставывса веськӧдлӧм комитетӧн веськӧдлысьӧн — Нина Нестерова, социальнӧй политика комитетӧн веськӧдлысьӧн — Наталья Паншина, вӧр-ва ресурс, вӧр-ваӧн вӧдитчӧм да экология комитетӧн веськӧдлысьӧн — Василий Смалий. Иван Медведевӧс пуктісны сьӧмкуд, вот да экономика политика комитетын веськӧдлысьӧс вежысьӧн. Валерий Марковӧс вӧзйӧма Коми Республикаса Каналан Сӧветсянь Рочмуса Федеральнӧй Собранньӧлӧн Федерация Сӧветӧ пырысьӧн.[10] Регламент да депутат этика комиссияса веськӧдлысьӧс вежысьӧн бӧрйӧма Владимир Жариков[11]. Сьӧмкуд, вот да экономика политика комитетӧн веськӧдлысьӧн бӧрйӧма Дмитрий Шатохин, коді таӧдзыс юрнуӧдіс Кулӧмдін районса администрацияӧн.

Квайтӧд созывын фракцияяс[вежны | Вежны кодировкаын]

Фракция Веськӧдлысь Депутат лыд
Ӧтувъя Россия Макаренко Александр Петрович 26
Справедливӧй Россия Саладина Татьяна Алексеевна 2
КПРФ Михайлов Олег Алексеевич 1
ЛДПР Брагин Михаил Анатольевич 1

2016 во[вежны | Вежны кодировкаын]

Коми Республикаса каналан сӧветын вежсьӧмъяс лоины 2016 вося бӧрйысьӧмъяс дырйи. Валерий Марков, коді сенатораліс, да Анатолий Родов пыдди, коді 2015 восянь босьтчис веськӧдлыны Луздор районӧн, 2016 вося бӧрйысьӧмъяс дырйи Коми Республикаса Каналан Сӧветса депутатъясӧс лоины Физкультура да спорт агентствоӧн вӧвлӧм веськӧдлысь Степан Чураков (Лунвыв кытшсянь) да Емдін районса бурдӧдчанінысь тэрыб отсӧгса фельдшер Андрей Климушев (Рытыввыв кытшсянь)[12].

Дмитрий Шатохин пыдди, кодӧс Коми Республикаса Юралысь С.А. Гапликов вӧзйис Рочмуса Федеральнӧй Собранньӧлӧн Федерация Сӧветӧ сенаторӧн, сьӧмкуд, вот да экономика политика комитетӧн босьтчис веськӧдлыны Игорь Терентьев.[13] Депутат мандатысь эновтчис Иван Медведев, коді лои Рочмуса Федеральнӧй Собранньӧлӧн Канму Думаса депутатӧн.

2018 во[вежны | Вежны кодировкаын]

Каналан сӧветӧ кӧч тӧлысь 9-ӧд лунӧ содтӧд бӧрйысьӧм нуӧдӧм бӧрын депутатъясӧн лоисны Сергей Гагаузов («Ӧтувъя Россия», 5-ӧд Войвыв бӧрйысян кытш), Марина Карельская («Ӧтувъя Россия», 8-ӧд Печораса бӧрйысян кытш), Екатерина Дьячкова (9-ӧд Приполярнӧй бӧрйысян кытш), Алексей Чупров («Ӧтувъя Россия», 10-ӧд Йираёльса бӧрйысян кытш), Сергей Усачёв («Ӧтувъя Россия», 2-ӧд Академическӧй бӧрйысян кытш)[14][15].

Видзӧдӧй тшӧтш[вежны | Вежны кодировкаын]

Коми Республикаса Каналан Сӧветлӧн VI созывса депутатъяс

Сизимӧд созыв[вежны | Вежны кодировкаын]

2020 вося кӧч тӧлысь 13-ӧд лунӧ вӧлі бӧрйӧма ӧнія Каналан Сӧвет. Кӧч тӧлысь 24-од лунӧ Веськӧдлысьнас бӧрйисны Усачёв Сергей Анатольевичӧс. Сы вӧсна кипасалісны 28 депутатысь 23 депутат[16][17]. Медводдза вежысьӧн бӧрйисны Александр Макаренкоӧс, вежысьясӧн лоисны Сергей Артеев, Валентина Жиделева и Владимир Косов. Каналан Сӧветын Регламент да депутат этика серти комиссияӧн веськӧдлысьӧн бӧрйисны Владимир Жариковӧс, Оланпас дасьтан да меставывса веськӧдлӧм комитетӧн — Андрей Климушевӧс, бюджет, вот да экономика политика комитетӧн — Степан Чураковӧс, социальнӧй политика комитетӧн — Надежда Дорофееваӧс, вӧр-ва ресурсъяс, вӧр-ва видзӧм да экология комитетӧн — Александр Поповӧс. Ставныс «Ӧтувъя Россия» ютырысь.
С.А. Усачёв лои депутатӧн сы бӧрын, кыдзи ас мандатысь эновтчис Г.И. Габушева, коді вӧлі «Ӧтувъя Россия» ютырса ӧтувъя бӧрйысян списокас. Парламентсянь сенаторавны бӧрйӧмаӧсь Елена Шумиловаӧс.

Сизимӧд созывын фракцияяс[вежны | Вежны кодировкаын]

Фракция Веськӧдлысь Депутат лыд
Ӧтувъя Россия Артеев Сергей Вячеславович 20
КПРФ Михайлов Олег Алексеевич 4
ЛДПР Зиновьева Наталия Геннадьевна 3
Справедливӧй Россия Саладина Татьяна Алексеевна 1
Турунвиж альтернатива Бетехтин Виктор Васильевич 1
Родина Иванова Елена Сергеевна 1

Видзӧдӧй тшӧтш[вежны | Вежны кодировкаын]

Коми Республикаса Каналан Сӧветлӧн VII созывса депутатъяс

Литература[вежны | Вежны кодировкаын]

  • ТВОИ КОНСТИТУЦИИ, РЕСПУБЛИКА. Сборник текстов Конституций Коми АССР и Республики Коми (1937-2003). Сыктывкар, 1999. 336 с.;
  • Гаврюсов Ю. Государственный Совет Республики Коми // Республика Коми: Энциклопедия: в 3-х т. — Сыктывкар, 1997. — Т. 1. — С. 379.

Ӧшмӧсъяс[вежны | Вежны кодировкаын]

Ыстӧдъяс[вежны | Вежны кодировкаын]

  1. Гаврюсов Ю. Государственный Совет Республики Коми // Республика Коми: Энциклопедия: в 3-х т. — Сыктывкар, 1997. — Т. 1. — С. 379.
  2. История парламентаризма. Верховный Совет
  3. ТВОИ КОНСТИТУЦИИ, РЕСПУБЛИКА Сборник текстов Конституций Коми АССР и Республики Коми (1937-2003)
  4. I созыв Государственного Совета
  5. II созыв Государственного Совета
  6. II созыв Государственного Совета
  7. IV созыв Государственного Совета
  8. V созыв Государственного Совета Республики Коми
  9. VI СОЗЫВ ГОСУДАРСТВЕННОГО СОВЕТА РЕСПУБЛИКИ КОМИ
  10. Единороссы определились с ключевыми постами в парламенте // «Комиинформ» юӧр сетан агентство (2015.10.15; рочӧн)
  11. Вице-спикерами регионального парламента стали Владимир Косов и Валентина Жиделева // «Комиинформ» юӧр сетан агентство (2015.10.15; рочӧн)
  12. Вновь избранным парламентариям Коми вручили значки и удостоверения // «Комиинформ» юӧр сетан агентство (2016.09.23 лун; рочӧн)
  13. Игорь Терентьев сменит кресло руководителя Управления противопожарной службы на пост председателя бюджетного комитета // «Комиинформ» юӧр сетан агентство (2016.09.23 лун; рочӧн)
  14. Баканов И. В Госсовет Коми проходят три кандидата от «Единой России» и один — от КПРФ // «Комиинформ» юӧр сетан агентство (2018.09.10 лун; рочӧн)
  15. Баканов И. Итоги довыборов в Госсовет Коми: четыре мандата получает «Единая Россия», один — КПРФ // «Комиинформ» юӧр сетан агентство (2018.09.10 лун; рочӧн)
  16. Спикером Госсовета Коми стал Сергей Усачев. ТАСС. Дата обращения: 28 ӧшым тӧлысь 2021. Архивировано 28 ӧшым тӧлысь 2021 года.
  17. Председатель. gsrk.ru. Дата обращения: 28 ӧшым тӧлысь 2021. Архивировано 28 ӧшым тӧлысь 2021 года.