Сретенньӧ

Енкӧд аддзысьлӧм, Сретенньӧ
Сикас	Христианскӧй гаж
Вынсьӧдӧма	кага Исус Кристосӧс сылӧн бать-мамӧн Иерусалимса храмӧ вайӧм кузя
Кадпас	православие — урасьӧм тӧлысь 15-ӧд лун католицизм — урасьӧм тӧлысь 2-ӧд лун
Йитчӧма	Рӧштвокӧд
Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа

Енкӧд аддзысьлӧм, сідзжӧ Сретенньӧ (рочӧн Сре́тение Госпо́дне), (греч συνάντησις «аддзысьлӧм»), Храмӧ вайӧм (рочӧн Принесе́ние во Храм), (греч Ἡ Ὑπαπαντὴ τοῦ Κυρίου, латин Praesentatio Domini «Енмӧс петкӧдлӧм») — христианскӧй гаж, кутшӧмӧс пасйӧны историческӧй вичкоясын да ӧткымын протестантскӧй конфессияын. Сійӧс сиӧма Евангелиеысь лоӧмтор казьтылӧмлы, кор кага Исус Кристосӧс вайисны Иерусалимса храмӧ Рӧштво бӧрын нелямынӧд лунӧ Торалӧн став чужысь медводдза писӧ Енлы сетӧм йылысь тшӧктӧд серти.

Православиеын пырӧ кыкдасӧд гаж лыдӧ. Сретенньӧсӧ пасйӧны урасьӧм тӧлысь 2-ӧд либӧ 15-ӧд лунӧ. Тайӧ йитчӧма сыкӧд, кутшӧм вичко календарӧн вӧдитчӧ торъя котырыс либӧ меставывса вичкоыс. Католицизмын пасйӧны григорианскӧй календар серти урасьӧм тӧлысь 2-ӧд лунӧ, Армянскӧй апостольскӧй вичко — урасьӧм тӧлысь 14-ӧд лунӧ.

Евангелиеысь сюрӧс

2:22—39 Лука серти Иосиф да Мария вайисны Иерусалимса храмӧ нелямын лунся кага Исусӧс да, оланпаслысь тшӧктӧмъяссӧ олӧмӧ пӧртӧмӧн, вайисны гӧльяслысь вись — «кык вӧр гулюӧс либӧ кык гулюпиӧс» (Лк. 2:24; ср.: Лев. 12:8). Тадзи вӧлі пӧртӧма олӧмӧ Енлы медводдза чужысь пиӧс сетӧм йылысь тшӧктӧдсӧ.

Гажлӧн «Сретенньӧ» славяна нимыс (аддзысьлӧм) йитчӧма Вежа Семьялӧн праведник Симеон Богоприимецкӧд храмын аддзысьлӧмкӧд, коді примитіс Кагасӧ кыдзи воӧм Мездысьӧс. Симеон шуис кывъяс, кутшӧмъясӧн талун вӧдитчӧны христианствоын «Ныне отпущаеши» молитва пыдди:

Ӧні, Господьӧй, Аслад кывйӧн Тэ лэдзин Ассьыд рабтӧ лӧня мунны. Менам синъясӧй аддзисны Тэнсьыд мездӧмтӧ,кодӧс Тэ дасьтін став йӧзыслы, язычникъясӧс югдӧдан бисӧ да Тэнад Израиль войтырлысь славасӧ — Лк.2:29.32

Иосиф да Мария шензисны сылӧн кывъяслы. Мария дінӧ шыасьӧмӧн Симеон туналіс:

Симеон бласлӧвитіс найӧс да шуис Кагалӧн Мам Мариялы: Израильын унаӧн усьӧны, унаӧн кыпӧдчӧны. Тайӧ Кага кузяыс кутасны вензьыны. Тэнсьыд сьӧлӧмтӧ шыпуртӧн поткӧдасны. Тадзи уналӧн сьӧлӧмысь мӧвпъясыс воссясны — Лк.2:34.35

Тайӧ кывъясыс и лоисны Ен мамлӧн «Лёк сьӧлӧмъяс небзьӧдӧм» ӧбразлы подулӧн.

Сэні жӧ паныдасис Исускӧд Анна пророчица, мый бӧрын сійӧ кутіс ошкыны Енмӧс да висьтавны локтан мездӧм йылысь.

Вичколӧн предание серти, Симеон вӧлі «сизимдас кык» вуджӧдчысь лыдын, кодъяс зілисны вуджӧдны Вежа Гижӧдсӧ грек кыв вылӧ Птолемей II Филадельф дырйи; тайӧ преданиеас сідзжӧ висьтавсьӧ, мый Симеон майшасис Исаиилӧн пророчество кузя, мый Мездысьыс чужас Девасянь, мый андел висьталіс, мый сійӧ оз кув, кытчӧдз оз аддзыв тайӧ туналӧмыслысь збыльмӧмсӧ.

• 

  Дуччо. «Сретение». «Маэста», фрагмент, 1308—1311. Опера-дель-Дуомо музей, Сиена
• 

  Сретенньӧ. Рогир ван дер Вейден

Висьт водзвылас евангелие гижысь тӧдчӧдӧ, мый Ен Мам да Иосиф, кыдзи вежавидзысь иудейяс, бура пӧртӧны олӧмӧ кага чужтӧм кузя Моисейлӧн индӧдысь став корӧмсӧ. Темасӧ тадзи пуктӧмыс тӧдчӧдӧ, мый мездӧм йылысь выль висьталӧмсӧ вӧлі дасьтӧма абу Важ Кӧсйысьӧмысь ӧткажитчӧм, а важ индӧдлы веськыдлунсӧ петкӧдлӧм могысь (Матфей серти евангелие 5:17). Ӧттшӧтш висьтын петкӧдчӧ рамлун тема: Ен Мамыс, кодлы лӧсялана сӧстӧмлун сертиыс вылӧджык пуктӧма индӧдсӧ, ас кӧсйӧм серти примитӧ сылысь тшӧктӧдъяссӧ да тайӧн петкӧдлӧ эскысьяслы рамлунлысь пример. Асладорсяньыс и Кристос — Индӧд дасьтысь — «индӧд серти» олӧмӧ пӧртӧ сійӧс, мый вылынджык индӧдсьыс, да, ловлысь вӧлясӧ видзӧмӧн, оз дугӧдчы индӧдлы служитӧмысь.

Висьтлӧн заводитчан стихъясын «индӧд» кывйӧн куимысь вӧдитчӧмсӧ, а сэсся шӧр юкӧнас сылысь вежӧртассӧ Вежа Лов темалы паныд сувтӧдӧмсӧ (кӧні Лов йылысь сідзжӧ висьтавсьӧ куимысь) позьӧ гӧгӧрвоны, кыдзи нарошнӧ вӧчӧм тэчас боксянь приём, мый петкӧдлӧ «индӧд кадсянь» «тыр-бур олӧм кадӧ» вуджӧмсӧ. Енкӧд аддзысьлӧм йылысь висьталӧмсӧ та дырйи стрӧитӧма кыдзи сійӧ жӧ Евангелиеысь мӧд историякӧд орччӧдӧм — обрезание, ним сетӧм да вежа Иоанн Предтечаӧс храмӧ вайӧм йылысь (Лк. 1:59-80).

Симеон Богоприимец да Анна Пророчица (веськыдвылас)

Гаж дырйи служба

Гаж пасйӧмсӧ урчитӧм

Сретенньӧ гажыс чужис Иерусалимын да лоис тайӧ карса христианскӧй вичколӧн богослужебнӧй календарын ІV нэмын. Медводз сійӧ пасйис Ен петкӧдчӧм гаж бӧрын 40 лунся служба цикллысь помасьӧмсӧ, кор казьтылісны Евангелиеысь сэтшӧм лоӧмторъяс, кыдзи Кристослӧн Рӧштво да Ва вежӧдан лун.

Гаж йылысь медся важся историческӧй эскӧдатор — «Паломничество Эгерии», кутшӧмӧс гижӧма IV нэмын:

Эпифаниясянь нелямынӧд лунсӧ пасйӧны тані пыдди пуктӧмӧн. Тайӧ лунӧ процессия мунӧ Анастасисӧ (Ен Гортлӧн храмӧ), ставыс мунӧ кыпыда, быттьӧкӧ Ыджыд лун. Став пресвитерыс бурсьылӧ, а сэсся епископ, коді пыр гӧгӧрвоӧдӧ Евангелиеысь сійӧ местасӧ, кӧні нелямынӧд лунӧ Иосиф да Мария вайисны Енмӧс храмӧ, да аддзылісны Сійӧс Симеон да Анна пророчица, Фануиллӧн нылыс, да Енмӧс аддзӧм бӧрын налӧн висьталӧм кывъяс йылысь, да бать-мамӧн вайӧм вись йылысь. Да та бӧрын, кыдзи и пыр мунӧ литургия, да сэсся овлӧ отпуст.

Исус Кристослӧн мувывса олӧмын лоӧмторъяссӧ кутісны паськыда нимӧдны вичкоын службаяс дырйи 451 вося Халкидонскӧй собор бӧрын. Римса вичкоын Марияӧс Сӧстӧммӧдан гажсӧ кутісны пасйыны V нэм помын, а Константинополь вичкоын Сретенньӧ ним улын — VI нэмлӧн медводдза джынйын.

Православие

Роч православнӧй вичкоын Иерусалимса вына устав серти, Сретенньӧ пырӧ Ен гажъяс лыдӧ, но сэні эм и унатор, мый лӧсялӧ Ен Мамлы сиӧм гажъяслы. Сретенньӧлӧн ӧти гажводзвывса лун да 7 гажбӧрса лун.

Рытъя служба дырйи лыддьӧны Важ Кӧсйысьӧмысь куим паремия: медводдзаыс — Пятикнижиеысь разнӧй юкӧнъясысь, кутшӧмъясӧс сиӧма медводдза чужысьяс вештан пӧрадоклы (Исх. 12:51 — 13:3, 11 — 12, 14 — 16, 22 — 29; Лев. 12:2 — 4, 6 — 8; Лыд. 8:14 — 18), мӧдыс — Исаияысь (Ис. 6:1 — 12), да коймӧдыс — Ис. 19:1, 3 — 5, 12, 16, 19 —21 Египет йылысь. Сретенньӧлӧн тӧдчана гимнографическӧй произведениеяс лыдӧ пырӧ Косма Маюмскийлӧн канон да «Богородице Дево, упование христианом» канонса 9-ӧд сьыланкыв вылӧ сёрджык гижӧм припевъяс, кутшӧмъяс, тыдалӧ, коркӧ вӧліны асшӧр сьыланкывъясӧн. Гажлӧн стихиръясыс — Иоанн Дамаскинлӧн, Андрей Критскийлӧн да мукӧд омӧльджыка тӧдса гимнографлӧн. Литургия дырйи сьылӧны изобразительнӧй антифонъяс, юргӧ пыран стих, сьывсьӧ гажлӧн тропарь да кондак. Библия лыддьӧмъяс: Евр. 7:7 — 17. Лк 2:22 — 40.

Львовскӧй собор бӧрын Роч православнӧй вичкоӧ вӧвлӧм уна греко-католическӧй котырӧс пыртӧмкӧд йитӧдын кутісны вӧдитчыны Сретенньӧ дырйи сисьяс бласлӧвитан латинскӧй происхождениеа обрядӧн.

Гаж дырйи Енлы эскана медшӧр сьыланъяс

	Церковнославянскӧй кыв вылын	Роч кыв вылын	Грек кыв вылын
Тропарь, глас 1	Радуйся, Благодатная Богородице Дево, из Тебе бо возсия Солнце Правды — Христос, Бог наш, просвещаяй сущия во тьме. Веселися и ты, старче праведный, приемый во объятия Свободителя душ наших, дарующаго нам воскресение	Радуйся, благодатная Богородица Дева, ибо из Тебя воссияло Солнце правды, Христос Бог наш, просвещающий находящихся во тьме. Веселись и ты, старец праведный, принявший во объятия Освободителя душ наших, дарующего нам воскресение	Χαῖρε κεχαριτωμένη Θεοτόκε Παρθένε• ἐκ σοῦ γὰρ ἀνέτειλεν ὁ Ἥλιος τῆς δικαιοσύνης, Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, φωτίζων τοὺς ἐν σκότει. Εὐφραίνου καὶ σὺ Πρεσβύτα δίκαιε, δεξάμενος ἐν ἀγκάλαις τὸν ἐλευθερωτὴν τῶν ψυχῶν ἡμῶν, χαριζόμενος ἡμῖν καὶ τὴν Ἀνάστασιν
Кондак, глас 1	Утробу Девичу освятивый Рождеством Твоим и руце Симеоне благословивый, якоже подобаше, предварив, и ныне спасл еси нас, Христе Боже, но умири во бранех жительство и укрепи люди, ихже возлюбил еси, Едине Человеколюбче	Утробу Девичью освятивший Рождением Твоим, и руки Симеона благословивший, заранее, как надлежало, и ныне Ты спас нас, Христе Боже. Но огради миром среди войн народ Твой и укрепи тех, кого Ты возлюбил, Единый Человеколюбец	Ὁ μήτραν παρθενικὴν ἁγιάσας τῷ τόκῳ σου, καὶ χεῖρας τοῦ Συμεὼν εὐλογήσας ὡς ἔπρεπε, προφθάσας καὶ νῦν ἔσωσας ἡμᾶς Χριστὲ ὁ Θεός. Ἀλλ' εἰρήνευσον ἐν πολέμοις τὸ πολίτευμα, καὶ κραταίωσον Βασιλεῖς οὓς ἠγάπησας, ὁ μόνος φιλάνθρωπος
Задостойник	Припев: Богородице Дево, упование христианом, покрый, соблюди и спаси на Тя уповающих. Ирмос 9 песни, глас 3 В законе сени и писаний образ видим, вернии, всяк мужеский пол, ложесна разверзая, свят Богу. Тем Перворожденное Слово, Отца Безначальна, Сына, Первородящася Материю неискусомужно, величаем	Припев: Богородица Дева, надежда христиан, покрой, сохрани и спаси надеющихся на Тебя. Ирмос 9 песни, глас 3 В тени Закона и Писаний образ видим, верные: всякое существо мужского пола, разверзающее утробу матери, посвящено Богу. Поэтому Перворожденное Слово безначального Отца, Сына, перворождаемого не знавшей мужа Матерью, мы величаем	Припев: <...> Ирмос 9-й песни канона: Ἐν νόμῳ, σκιᾷ καὶ γράμματι, τύπον κατίδωμεν οἱ πιστοί, πᾶν ἄρσεν τὸ τὴν μήτραν διανοῖγον, ἅγιον Θεῷ• διὸ πρωτότοκον Λόγον, Πατρὸς ἀνάρχου Υἱόν, πρωτοτοκούμενον Μητρί, ἀπειράνδρῳ, μεγαλύνομεν
Сьылӧдчан сьыланкыв	Величаем Тя, Живодавче Христе, и чтем Пречистую Матерь Твою, Еюже по закону ныне принеслся еси в храм Господень	Славим Тебя, Податель жизни, Христос, и чтим Пречистую Твою Матерь, Которой Ты по закону сегодня был принесён в Божий храм	<…>

Сэк, кор Сретенньӧ усьӧ Ыджыд видзлӧн медводдза вежонса выльлун вылӧ, мый овлӧ зэв гежӧда, гажлы сиӧм службаыс Устав серти вуджсьӧ воддза лун вылӧ — урасьӧм тӧлысь 1 лун вылӧ, Прӧща коран вежалун вылӧ.

Католицизм

Католическӧй вичкоын Сретенньӧлӧн (латин Praesentatio Domini, мӧд ногӧн кӧ, Енмӧс храмын петкӧдлӧм, гаж статусыс (festum) «торжестов» рангысь улынджык; сійӧс пасйӧны урасьӧм тӧлысь 2-ӧд лунӧ. ХХ нэм шӧрын Павел VI реформаясӧдз шусьыліс Марияӧс Сӧстӧммӧдан гажӧн. Йӧзкостса нимыс: «сисьяс лун», сы вӧсна мый тайӧ лунӧ VI нэмся обычай серти мунӧ сисьясӧн процессия, а сідзжӧ сисьяссӧ вежаӧдӧм.

Сретенньӧ дырйи попъяслӧн литургия паськӧмыс еджыд, кыдзи и Мездысьлы да Ен Мамлы сиӧм мукӧд гаж дырйи.

Сретенньӧ лунӧ буретш ӧбедня водзвылын нуӧдӧны сисьяс бурсиан обряд да сисьяса процессия. Бурсиан обрядыс заводитчӧ сійӧн, мый служба вылын антифон сьылӧм улӧ ставӧн ӧзтӧны сисьяс. Поп пыран текст бӧрын ветлӧдлӧ храм кузя, киясас сисьяс кутӧмӧн резӧм вежа ваӧн юрбитысьясӧс. Та бӧрын поп сідзжӧ босьтӧ сылы дасьтӧм сись да заводитӧ крестнӧй ход татшӧм кывъясӧн: «Мунам мирӧн, медым паныдасьны Енкӧд». Крестнӧй ход дырйи сьывсьӧ Симеонлӧн сьыланкыв. Крестнӧй ход помасьӧм бӧрын эскысьяс бӧр пуксьӧны асланыс местаясӧ храмын, кусӧдӧны сисьяс, да ӧбедняыс мунӧ водзӧ кыдзи и пыр.

Иконография

Водз христианскӧй искусствоын Сретенньӧ лоӧмторсӧ петкӧдлӧма нин Римын Санта-Мария-Маджоре триумфальнӧй аркалӧн мозаикаясын (432—440), кӧні сійӧс пыртӧма Кристослӧн челядьдыр циклӧ да мый йитчӧма Марияӧс кыдзи Ен Мамӧс пыдди пуктӧм йылысь эскӧдана мӧвпкӧд. Медшӧр персонажъяс кындзи (Мария Кагаыскӧд, Иосиф, Симеон, Анна пророчица) петкӧдлӧма анделъясӧс, вӧлтар дорын служитысь попъясӧс да гоз-мӧд гулюӧс, кодъясӧс колӧ вайны вись пыдди.

IX нэм шӧрсянь Сретенньӧса ӧбразъяс тшӧкыдджыка петкӧдлӧны Кристосӧс Симеонлӧн сывйын либӧ Кагаӧс Марияӧн Симеонлы сетан здуксӧ, та дырйи тӧдчӧдсьӧ пертаслӧн кыдзи мыж вештан жертвалӧн литургическӧй вежӧртасыс. XI—XII нэмъясын Сретенньӧ пырӧ кыкдасӧд гажъяс циклӧ (Осиос-Лукас, Неа-Мони, Дафни). Храм порог дорын аддзысьлӧмкӧд йитчӧм сербъяслӧн асимметричнӧй композицияыс паськаліс важ роч искусствоын, а XVI—XVII нэмъяс помлань сюжетсӧ сьӧктӧдӧны Четья-Минеяясысь да Енлы эскана сьыланъясысь босьтӧм стӧчмӧдӧмторъясӧн. Рытыввыв Европаса традицияын ХII нэмсянь зумыда петкӧдчӧ «сисьясӧн мунӧм» мотив, лоӧмторсӧ тшӧкыда петкӧдлӧны сідзжӧ готическӧй портальнӧй скульптура формаын.

Пасйӧдъяс

Литература

• Рубан Ю. И. Сретение Господне. Опыт историко-литургического исследования. — СПб.: Ноах, 1994. — 218 с. — ISBN 5-7443-0002-3.
• Сретение Господне. Богослужебные указания для священнослужителей/ Сост. прот. Виталий Грищук. — СПб.: Санкт-Петербургская православная духовная академия, 2014.
• Сказание о Сретении Господнем // Жития святых на русском языке, изложенные по руководству Четьих-Миней свт. Димитрия Ростовского : 12 кн., 2 кн. доп. — М.: Моск. Синод. тип., 1903—1916. — Т. VI: Февраль, День 2.

Ыстӧгъяс

• Симеон Богоприимец  (неопр.). Шыӧдчан кадпас: 24 рака тӧлысь 2026.
• Сретение Господне  (неопр.). Шыӧдчан кадпас: 24 рака тӧлысь 2026.
• Сретение Господне в русской живописи и  (неопр.). Россия и Христианский Восток. Шыӧдчан кадпас: 24 рака тӧлысь 2026.