«Габшорса» ботаническӧй вӧр-ва памятник
| «Габшорса» ботаническӧй вӧр-ва памятник | |
|---|---|
 | |
| Медшӧр юӧр | |
| Ыджда | 25 га |
| Лӧсьӧдӧма | 1967 во |
| Ин | |
| 62°11′ с. ш. 54°15′ в. д.GЯO | |
| Страна | |
| РФ-са субъект | Республика Коми |
| Район | Кулӧмдін район |
«Габшорса» ботаническӧй вӧр-ва памятник (рочӧн Ботанический памятник природы «Габшорский») — тайӧ вӧр-ва заказник, меститчӧ шӧр пармалӧн зонаулын, Эжва катыдын, Кулӧмдін районса Помӧсдін сиктсянь асыввывлань 4 км ылнаын[1]. Ыдждаыс — 25 га. Лӧсьӧдан во — 1967.
История
Коми АССР-са Министръяс Сӧветлӧн 1967 во йирым тӧлысь 16 лунся шуӧм серти Помӧсдін сиктсянь асыввывлань 4 км ылнаын 25 га ыдждаа 408 №-а вӧр участок шуӧма сус пу заказникӧн. А 1989-ӧд воӧ Коми АССР-са Министръяс Сӧветлӧн шуӧмӧн вӧлі примитӧма торйӧн ёна видзан вӧр-ва мутасъяс выль сикасалӧм, мый серти заказниклы сетісны ботаническӧй (сус пу) вӧр-ва памятник статус[2].
Сикасалӧм
Заказникыс меститчӧ Кулӧмдін районса Помӧсдін сиктсянь асыввывлань. Ыдждаыс — 25 га. Тайӧ памятниксяньыс неылын эм нӧшта некымын мутас, кӧні видзӧны сус пуяс: Войвожса, Кулӧмъю, Сусъёль Улыс Вочса, Воч-Вольса, Лунвожса[3]. Сідзжӧ быдмӧны и мукӧд пуяс.
Мутасын вевтыртӧны ыджыд арлыда козъя (сибырса коз пу), пожӧма да кыддза чӧдъя-веж нитшка вӧръяс. Гежӧдджыка паныдасьлӧны пожӧма пувъя-веж нитшка ягъяс[4].
1990-ӧд воясын тані быдмисны 15-22 метра джудждаа и 26-70 см кызтаа сус пуяс[5]. Коми наука шӧринлӧн Биология институтса специалистъясӧн 2012 воын нуӧдӧм вӧр-ва памятник туялӧмыс эскӧдіс тайӧ мудоръясын сус пулысь быдмӧмсӧ. Сус пуяслӧн медыджыд арлыдыс вӧлі 180 во, налӧн джудждаыс 18 м да диаметрыс 42 см[4].
Тані оз позь пӧрӧдны вӧр, дасьтыны пес, туявны да перйыны мупытшса озырлунъяс, бурмӧдны видз-му, стрӧитчыны да вӧдитчыны ядохимикатъясӧн[5].
Тӧдчанлун
Заказниклӧн тӧдчанлуныс зэв ыджыд Коми Республикаын быдмӧгъяс видзӧмын. Комиын ёна пӧрӧдӧны вӧрсӧ, та вӧсна лунысь-лун «вӧрзьӧдтӧм» вӧръяс гӧльмӧны. А буретш «Габшорса» вӧр-ва памятник могмӧдӧ рытыв-лунвылын сус пулысь видзӧмсӧ да быдтӧмсӧ. «Габшорса» вӧр-ва ботаническӧй памятник отсалӧ видзны сибырса сус пулысь историческӧй мудорсӧ[2].
Пасйӧдъяс
- ↑ Габшорский памятник природы - Заповедная Россия. Шыӧдчан кадпас: 4 сора тӧлысь 2017. Архивируйтӧма оригинала 25 рака тӧлысь 2018 года.
- ↑ 1 2 Новости. Шыӧдчан кадпас: 11 лӧддза-номъя тӧлысь 2022. Архивируйтӧма 3 кӧч тӧлысь 2018.
- ↑ Природные достопримечательности и ООПТ. Шыӧдчан кадпас: 3 ода-кора тӧлысь 2025.
- ↑ 1 2 Биологический (ботанический) заказник «Габшорский». Шыӧдчан кадпас: 3 ода-кора тӧлысь 2025.
- ↑ 1 2 Нипомилуева Н. Габшорский ботанический памятник природы // Республика Коми. Энциклопедия. Том I. — Сыктывкар: Коми книжное издательство, 1997. — С. 349—350.
Литература
- Путинцев В. В. Сыктывкар. — Сыктывкар, 1976.
Ыстӧгъяс
- На странице сайта «Заповедная Россия». Шыӧдчан кадпас: 4 сора тӧлысь 2017. Архивируйтӧма оригинала 25 рака тӧлысь 2018 года.
- «Габшорский» на сайте «ООПТ России»