Выль во водзвыв
| Выль во водзвыв | |
|---|---|
 | |
| Сикас | Войтыркостса гаж |
| Сідзжӧ |
|
| Пасйӧны | мир пасьтала |
| Кадпас | ӧшым тӧлысь 31-ӧд лун григорий календар серти |
| Празднуйтӧм | фейерверкъяс, гӧститӧдан сёян-юан, вечеринкаяс |
| Традицияяс | Йӧзыс ветлӧны гӧститны, козьналӧны ёрта-ёртлы козинъяс, йӧктӧны, сёйӧны-юӧны, гажӧдчӧны, лэдзалӧны фейерверкъяс. |
| Йитчӧма | Выль вокӧд |
 Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа | |
Выль во водзвыв (рочӧн Канун Нового года, уна странаын тӧдса кыдз Вежа Сильвестрлӧн лун) — Выль волы воддза григорий календар серти воын бӧръя лун.
Тайӧ лунӧ заводитчӧны Выль во паныдалан гажъяс. Йӧз лэдзалӧны фейерверкъяс да уна сикас пиротехника.
Азия
Ливан и Сирия
Ливанын и Сирияын йӧзыс ужнайтӧны семьяныскӧд да ёртъясныскӧд. Ужнайтігӧн пырджык сёйӧны традиционнӧй сёян: табуле, хумус, кибби да мукӧд. Гажыс мунӧ ресторанъясын да клубъясын. Ворсан шоуяс сідзжӧ котыртӧма сэні, кӧні йӧзыс зільӧны шедӧдны сьӧм. Выль воӧдз бӧрсӧ лыддьӧмсӧ петкӧдлӧны медшӧр телеканалъяс, и гажыс векджык мунӧ шонді петтӧдз. Фейерверкъяс югдӧдӧны уличаяссӧ войбыд.
Ӧтувтчӧм Араб Эмиратъяс
Дубайын, Ӧтувтчӧм Араб Эмиратъясын, выльвося фейерверк заводитчӧ Джумейра пляжсянь (тшӧтш и Бурдж-эль-Араб) да мирса медся джуджыд зданиесянь — Бурдж-Халифасянь. Бурдж-Халифаын выльвося фейерверкыс лоӧ мирын медся донаясысь ӧтиӧн.
Пакистан
Выль во водзвывсӧ пырджык пасйӧны фейерверкӧн гырысь каръясын (шуам, Лахорын, Карачиын да Исламабадын). Сідзжӧ котыртлӧны шылада рытъяс да концертъяс.
Пакистанса томуловлы кажитчӧны татшӧм гажъясыс, кутшӧмъясӧс нуӧдӧны мир пасьтала. Элита да велӧдчӧм йӧз пырӧдчӧны карса войся мероприятиеясӧ.
Семьяын сёйӧны традиционнӧй сёян — бирьяни[1].
Тайвань
Тайваньын во помсӧ пасйӧны концертъясӧн татшӧм каръясын: Таоюань, Тайчжун, Тайбэй да Гаосюн. Бӧръя кадӧ вӧдитчӧны каръяс костын видео пыр йитчӧм вылӧ технологияӧн, мый сетӧ позянлун каръяслы лоны ӧтлаын. Медся уна йӧза карыс — Тайбэй, кытысь унджык йӧзыс волывлӧны Тайбэй 101-ӧ (101 судтаа керкаӧ). Быд лыдпасӧн, кутшӧмӧс йӧзыс шуалӧны, Тайбэй 101-лӧн ӧти слӧй (слӧй вылӧ кӧкъямыс судта) ӧзйӧ вой шӧрӧдз, кор фейерверкъяс петӧны быд слӧйлӧн вылыс юкӧнысь (кӧкъямыс слӧй, антеннаувса слӧй кындзи) разнӧй направлениеясын.
Европа
Ыджыд Британия
Британечьяс пасйӧны Выль восӧ кыдзи семьяын, сідзи и ыджыд компанияӧн. Ӧшым тӧлысь 31-ӧд лунӧ уна сюрс йӧз чукӧртчӧны Лондонса шӧр изэрдъяс вылӧ, медым Биг-Бенлысь часі лыддьӧмӧн нимкодясьны салютӧн[2].
Германия
Выль восӧ Германияын ёнджыкасӧ пасйӧны ыджыд компанияын. Гажӧдчан медшӧр местаыс — Берлинын Бранденбургскӧй ворота изэрд[3].
Италия
Итальянечьяс 21 часӧ пуксьӧны сёйны, тайӧ рытъя сёйӧмыс налӧн сиӧма вежа Сильвестрлы. Сёйӧм бӧрын петӧны уличаяс вылӧ[4].
Россия да Беларусь
Унджык роч да беларус Выль восӧ пасйӧны асланыс семьяяскӧд да матысса ёртъяскӧд. Тайӧ гажыс Россияын чужис Рӧштвосянь. Рӧштво сідзжӧ вӧлі Россияын ыджыд гажӧн, кытчӧдз коммунистъяс эз запретитны сійӧс да мукӧд христианскӧй гажъяс. Рӧштво пыдди заводитісны сідз жӧ кыпыда пасйыны Выль восӧ, но вичкотӧг. Та дырйи вӧлі вуджӧдӧма Рӧштволысь уна атрибут, шуам, Рӧштвося коз лоис выльвося козйӧн. Эм важся примета, мый тӧвшӧр тӧлысь 1 лунӧ кӧ медводдза (торйӧн нин виччысьтӧм) волысьыс — мужичӧй, воыс лоӧ бур. Йӧзыс сідзжӧ зільӧны заводитны выль восӧ уджйӧзтӧг.
Гажӧдчӧмыс заводитчӧ пырджык вой шӧрӧдз 1-2 часӧн водзджык. Ӧтувъя традицияӧн лоӧ «прӧщайтчыны важ вокӧд», казьтывны колян воын медся тӧдчана лоӧмторъяссӧ. Вой шӧрӧдз вит минутӧн водзджык йӧзыс видзӧдӧны телевизор пыр президентлысь выльвося шыӧдчӧмсӧ да нималана кинояс, концертъяс либӧ телешоу. Эм традиция кывзыны Кремльса курантъяс, кодъяс кучкалӧны дас кыкысь радио либӧ телевизор пыр, сы бӧрся кывзӧны канму кып. Курантъяслӧн кучкалӧм дырйи йӧз мӧвпыштӧны ассьыныс кӧсйӧмсӧ да сэсся юӧны шампанскӧй. Ӧткымынӧн, медым кӧсйӧмыс стӧча збыльмис, зільӧны удитны сотны ассьыныс бумага вылӧ гижӧм гуся кӧсйӧмъяссӧ локтан во кежлӧ да удитны юны пӧимсӧ шампанскӧйӧн.
Курантъяслӧн кучкалӧм бӧрын йӧз козьналӧны ӧта-мӧдныслы козинъяс, чӧскыда ужнайтӧны, видзӧдӧны телевизор пыр концертъяс да гажӧдчӧны. Выльвося пызан вылын медся тӧдчана сёянӧн лоӧны «Оливье», «Сельдь под шубой» и «Крабовӧй» салатъяс, гӧрд пӧкъя бутербродъяс да с.в. Ӧткымын йӧз ывлаын ӧзтӧны фейерверкъяс да волывлӧны видлыны ассьыныс ёртъяссӧ да суседъяссӧ. Волӧн бӧръя лунъясӧ унаӧн гажӧдчӧны уджвывса ёртъясыскӧд (сідз шусяна «корпоративъяс»). Пырджык найӧ мунӧны ресторанъясӧ либӧ войся клубъясӧ, но мукӧддырйи и веськыда уджаланінын. Детсадъясын да школаса ичӧт классъясын мунӧны выльвося утренникъяс, кытчӧ челядькӧд тшӧтш волывлӧны налӧн бать-мамныс да мукӧддырйи мукӧд рӧдвужыс (пӧчьяс, пӧльяс, вокъяс, чойяс). Асъя гажъяс дырйи челядь сьылӧны выльвося сьыланкывъяс, петкӧдлӧны уна сикас номер, нуӧдӧны выльвося коз гӧгӧр хороводъяс. Медбӧрын локтӧны Кӧдзыд Пӧль аслас Лымныв нучкаыскӧд да козьналӧны челядьлы козинъяс. Ӧшым тӧлысь 31-ӧд лунсӧ ёнджыкасӧ коллялӧны гортаныс либӧ ёртъясыскӧд.
Пасйӧдъяс
- ↑ Новогоднее празднование в Пакистане (1 тӧвшӧр тӧлысь 2017). Архивируйтӧма 12 йирым тӧлысь 2017 вося. Шыӧдчан кадпас: 12 йирым тӧлысь 2017.
- ↑ Праздник в разных концах Земли: как отмечают Новый год в Великобритании и Новой Зеландии, Вокруг света. Шыӧдчан кадпас: 19 ӧшым тӧлысь 2024.
- ↑ Новый год в Германии: традиции празднования. maxchristmas-store.ru. Шыӧдчан кадпас: 19 ӧшым тӧлысь 2024.
- ↑ Новый год в Италии. Этномир. Шыӧдчан кадпас: 19 ӧшым тӧлысь 2024.
Литература
- Neujahr. In: Eduard Hoffmann-Krayer; Hanns Baechtold-Staeubli: Handwoerterbuch des deutschen Aberglaubens: Mauer- Pflugbrot, Walter de Gruyter, 2002, ISBN 3-11-006594-0, ISBN 978-3-11-006594-7, Spalte 1021 ff. (нем.)
