Емдін уезд
| Емдін уезд | |
|---|---|
| Страна |
 СССР |
| Губерния | Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьт |
| Шӧрин | Емдін |
| Йӧз (1926) | 46 900 морт |
| Олысь лыд (кв. км му вылын) | 0,9 морт/км² |
| Ыджда | 51 150 км² |
| Лӧсьӧдӧма | 1922 |
| Бырӧдӧма | 1929 |
 |
|
Емдін уезд (рочӧн Усть-Вымский уезд) — Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьтын уезд (1922—1929 воясын).
История
1920 воын Коми му пырис нёль губернияӧ: Усть-Сысольск да Яренск уездъяс — Войвыв Двина губернияӧ, Печора уезд — Кардор губерняӧ, Мылдін районса 3 вӧлӧсьт — Перым губернияса Чердін уездӧ. Слуда вӧлӧсьт пырис Вятка губернияӧ.
1920 вося сора тӧлысьын III Усть-Сысольск уездса сӧвещанньӧ ӧти медшӧр могӧн шуис дасьтысьны Коми асвеськӧдлан обласьт артмӧдӧм кежлӧ.
1920 вося ӧшым тӧлысьын наркомнацлӧн зыряна отделӧн веськӧдлысь Д. А. Батиев сёрнитіс национальностьяслӧн делӧяс кузя наркоматын заседание вылын Зыряна АССР лӧсьӧдӧм йылысь докладӧн.
1921 вося тӧвшӧр тӧлысь 8-13 лунъясӧ мунӧм коммунистъяслӧн I став зыряна съезд шуис лӧсьӧдны Коми асвеськӧдлан республика, кытчӧ кӧсйисны пыртны комияслысь да перым комияслысь муяссӧ.
РСФСР-са Наркомнацлӧн национальностьяслӧн сӧвет видлаліс Коми автономия йылысь юалӧмсӧ да вӧзйис шуны сійӧс асвеськӧдлан областьӧн[1].
1921 вося вӧльгым тӧлысь 10-ӧд лунӧ Коми ревкомлӧн да РКПб обкомлӧн ӧтувъя заседание вылын вӧлі шуӧма юкны Коми мутассӧ некымын административнӧй единица вылӧ да нимтыны уездъясӧн.
1921 вося ӧшым тӧлысь 5-ӧд лунӧ Емдін сиктын вӧлі Емдін уездса исполкомлӧн заседание, мый бӧрйисны Сӧветъяслӧн медводдза съезд вылын. Заседание вылын видлалісны уездса исполкомса членъясӧс отделъяс вылӧ юклӧм йылысь юалӧм. Веськӧдлысьнас бӧрйисны Ф. И. Белыхӧс. 1921 вося ӧшым тӧлысь 29-од лунӧ вӧлі Емдін уездса Сӧветъяслӧн I съезд, кӧні вӧлі шуӧма Коми обласьтлӧн административнӧй единицаӧ сетӧм Емдін район нимтыны уездӧн.
Емдін уезд вӧлі официальнӧя артмӧдӧма 1922 вося косму тӧлысьö Коми обласьтсӧ 4 уезд вылӧ — Усть-Сысольск, Емдін, Кулӧмдін да Изьва-Печора вылӧ — юкӧм йылысь РСФСР-са ВЦИК-лӧн 1922 во ода-кора тӧлысь 2-ӧд лунся Декрет подув вылын[2]. Юрсиктӧн лои Емдін сикт.
1926 воын уездӧ вӧлі пырӧ 21 вӧлӧсьт: Айкатыла (Айкинскӧй), Важгорт (Вожгортская), Гам (Гамскӧй), Слӧбӧда (Глотовскӧй), Йӧртымдін (Ертомскӧй), Зьӧвсьӧрт (Жешартскӧй), Ыб (Ибскӧй), От (Коквицкӧй), Кослан (Косланскӧй), Княжпогост (Княжпогостскӧй), Туръяыб (Онежскӧй), Паль (Палевицкӧй), Проньдор (Прокопьевскӧй), Сёльыб (Селибскӧй), Серегов (Сереговскӧй), Сереговчой (Серегово-Горскӧй), Туръя (Турьинскӧй), Емдін (Усть-Вымскӧй), Час (Часовскӧй), Ёвкӧдж (Чупровскӧй), Сёська (Шешецкӧй)[3].
Уездлӧн ыдждаыс вӧлі 51 150 км². Уездын оліс 46,9 сюрс морт. Ставныс олісны сиктын[4].
1929 воын Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьтысь став уездсӧ бырӧдӧма, на пыдди лӧсьӧдӧма районъяс. 1929 вося сора тӧлысь 15-ӧд лунӧ ВЦИК примитіс «Войвыв крайса кытшъяслӧн да районъяслӧн тэчасног да налӧн шӧринъяс йылысь» декрет, мый серти Коми асвеськӧдлан обласьт юксис ӧкмыс район вылӧ: Визинса (шӧриныс — Визин сикт), Изьва-Печора (Изьва сикт), Луздор (Абъячой сикт), Шойнаты (Шойнаты сикт), Удора (Кослан сикт), Емдін (Емдін сикт), Кулӧмдін (Кулӧмдін сикт), Сыктыв (Сыктывдін), Чилимдін (Чилимдін сикт). Бырӧдӧм Емдін уезд пыдди лӧсьӧдӧма Емдін район[5].
Пасйӧдъяс
- ↑ 2 мая 1922 года ВЦИК принял декрет, в котором определил административное деление Автономной области Коми (рус.). НБРК. Шыӧдчан кадпас: 21 йирым тӧлысь 2025.
- ↑ История административно-территориального деления Коми АССР 1917-1990 гг. (рус.). Центральный государственный архив Республики Коми. Шыӧдчан кадпас: 21 йирым тӧлысь 2025.
- ↑ Территориальное и административное деление Союза ССР на 1-е января 1926 года. — М.: Главное управление коммунального хозяйства НКВД, 1926. — 284 с. — 4000 экз.
- ↑ Всесоюзная перепись населения 1926 г. РСФСР и её регионы. Населенные места. Наличное городское и сельское население. (рус.). Шыӧдчан кадпас: 21 йирым тӧлысь 2025. Архивируйтӧма 4 рака тӧлысь 2016.
- ↑ Краткая характеристика административно-территориального деления Республики Коми в 1918-1992 гг. (рус.). Архивы России. Шыӧдчан кадпас: 21 йирым тӧлысь 2025.
Литература
- Территориальное и административное деление Союза ССР на 1-е января 1926 года. — М.: Главное управление коммунального хозяйства НКВД, 1926. 284 с. (тираж 4000)
- Всесоюзная перепись населения 1926 г. РСФСР и ее регионы. Населенные места. Наличное городское и сельское население.