Семья (национальнӧй проект)
| «Семья» национальнӧй проект | |
|---|---|
 | |
| Заводитчан кад | 2024 во |
| Помка | Россияса президент Владимир Путинлӧн тшӧктӧм |
| Сайт | национальныепроекты.рф |
«Семья» — Россияса президент Владимир Путинлӧн тшӧктӧм серти лӧсьӧдӧм национальнӧй проект[1]. Медводдзаысь вӧлі юӧртӧма Федеральнӧй Собрание дорӧ шыӧдчӧмын 2024 воын[2].
Нацпроектлысь медшӧр нырвизьяссӧ вӧлі лӧсьӧдӧма, Россия Федерацияса удж да йӧзлы отсӧг сетан министр Антон Котяковлӧн кывъяс серти, бать-мам вӧзйӧм серти, а сідзжӧ сэтчӧ вӧліны пыртӧмаӧсь семьяяслы водзын отсалан мераяс[3].
Семья кыдз канму стратегиялӧн нырвизь
2024 воын Федеральнӧй Собрание дорӧ шыӧдчӧмын Россияса президент Владимир Путин пуктіс мог 2030 во кежлӧ шедӧдны демографияын зумыд содӧм:
Челядя семьяяслы отсалӧм — миян бурӧ кутчысян подув бӧрйӧм. Уна челядя ыджыд семьяяс — тайӧ йӧзкотыр олӧмын норма, шӧр философия да став канму стратегиялӧн нырвизь[1].
Индӧм канму стратегия серти вӧлі юӧртӧма «Семья» национальнӧй проект заводитӧм йылысь, а сідзжӧ лӧсьӧдӧма сыкӧд йитчӧм мукӧд национальнӧй проект («Кадръяс», «Мыччӧдъяса экономика»)[4].
Чӧжӧс содтӧм
Нацпроектлӧн медшӧр могӧн вӧлі шуӧма челядя семьялысь чӧжӧссӧ кыпӧдӧм, сы вӧсна мый йӧзлӧн буретш тайӧ категорияыс лоӧ социальнӧй боксянь лёкджыкӧн. Сідз, 2024 вося урасьӧм тӧлысь вылӧ мыччӧдъяс серти, уна челядя семьяяс пӧвстын гӧля олӧны 30 %, урчитӧм могъяс серти 2030 во кежлӧ тайӧ лыдпассӧ колӧ чинтыны кык пӧв. Медшӧр инструментъясӧн та дырйи лоӧны:
• ичӧт нажӧткаа семьяяслы быд тӧлысся ӧтувъя пособие, кутшӧмӧс индӧны мамлӧн нӧбасян медводдза кадсянь да кагалы дас сизим арӧс тырӧм бӧрын (2024 вося урасьӧм тӧлысь вылӧ мыччӧдъяс серти сійӧс босьтлісны 11 млн граждана)[1];
• соцконтракт босьтан кокньӧдӧм процедура (2024 воын сійӧс мынтӧм вылӧ правительствоӧн торйӧдӧма содтӧд 100 млрд шайт)[1];
• 2030 во кежлӧ 35 сюрс шайтӧдз МРОТ кыпӧдӧм, мый автоматическӧя вайӧдӧ сьӧмкуд юкӧнын социальнӧй мынтӧмъясӧ да удждон содӧмӧ[5];
• челядя семьяяс вылӧ вот сьӧкта чинтӧм[6];
• мӧд кагаысь 2800 шайтӧдз да коймӧдысь да сы бӧрын чужӧмысь 6000 шайтӧдз вот чинтӧм; вося чӧжӧс ыдждасӧ, мый вылӧ паськалӧ чинтӧмыс, содтӧма 350 сюрс шайтсянь 450 сюрсӧдз;
• нюжӧдны мам капитал уджтас 2030 воӧдз.
Оланін бурмӧдӧм
Нацпроект серти сувтӧдӧма мог — быд во бурмӧдны оланінсӧ 350 сюрс челядя семьялы[7]. Та могысь урчитӧма татшӧм мераяс:
• 2030 воӧдз семейнӧй ипотека уджтас нюжӧдӧм, квайт арӧсӧдз челядя семьяяслы ставкаыс кольӧ 6 % тшупӧдын (2024 воын та вылӧ вичмӧдӧма 260 млрд шайт, 2030 воӧдз — 1,5 трлн шайт)[8];
• паськӧдны семейнӧй ипотека уджтас ичӧт каръясӧ да регионъясӧ, кӧні оз уна стрӧитны выль оланін;
• 2030 воӧдз нюжӧдны отсӧг сетан мера, мый серти позьӧ вештыны ипотека кредитлысь юкӧн (450 сюрс шайт), 2024 воын та вылӧ вичмӧдӧма 50 млрд шайт[8];
• аварийнӧй оланінысь мӧдлаӧ овмӧдан уджтас нюжӧдӧм;
• сад вӧдитан товариществояс тшӧт весьтӧ социальнӧй биаруӧн могмӧдан уджтас паськӧдӧм;
• гӧля олысь семьяяслы шоныд сетан системаяс ньӧбӧм вылӧ субсидияяс (содтӧд вичмӧдӧма 32 млрд шайт).
Кага чужтӧм да велӧдӧм
2022 воын Россия Федерацияса 39 обласьтын чужысьлӧн ӧтувъя коэффициентыс вӧлі ичӧтджык шӧркодь Россияса петкӧдласъясысь. Тайӧ регионъясын канмусянь отсӧг сетан уджтасъяс паськӧдӧм вылӧ правительствоӧн 2030 воӧдз вичмӧдӧма содтӧд 75 млрд шайт.
«Семья» нацпроект топыда йитчӧма 2024 воын пыртӧм мӧд проекткӧд — «Кадръяскӧд», мый лӧсьӧдӧма виччысяна демография содӧм тӧд вылын кутӧмӧн[9]. Сідз, водзвыв арталӧм серти, 2030 во кежлӧ странаын лоӧ 20-24 арӧса 8,3 миллион гражданин, 2035 воын — 9,7 миллион (2,4 миллион вылӧ унджык 2024 воын серти)[1]. 2028 воӧдз школаын велӧдчысьясӧс водз тӧдмӧдан федеральнӧй уджтас, а сідзжӧ «Профессионалитет» проект отсӧгӧн кӧсйӧны дасьтыны авиация да суднояс стрӧитӧм, фармацевтика, электроника, оборона промышленносьт вылӧ 1 миллион гӧгӧр специалистӧс. Сідзжӧ тайӧ планъяс серти содтӧд лӧсьӧдӧма татшӧм мераяс:
• шӧр тшупӧда уджсикасӧ велӧдан учреждениеяс дзоньталӧм да могмӧдӧм (2030 воӧдз вичмӧдӧма 120 млрд шайт);
• вузъясын 800 ӧтуволанін капитальнӧя дзоньталӧм (2030 воӧдз вичмӧдӧма 124 млрд шайт);
• 2030 во кежлӧ кыпӧдны 25 университетса кампус (вичмӧдӧма 400 млрд шайт);
• содтӧд сьӧмӧн могмӧдны «Приоритет-2030» университетъяслы отсӧг сетан канму уджтас (вичмӧдӧма содтӧд 190 млрд шайт 2030 воӧдз).
Сьӧмӧн могмӧдӧм
«Семья» национальнӧй проект лоӧ странаӧс сӧвмӧдан квайт вося комплекснӧй планын (2030 воӧдз) медшӧр проектӧн. Сійӧс лӧсьӧдӧма 2023-2024 воясӧ Россияын экономическӧй петкӧдласъяс серти. Сідз, 2023 воын ВВП-лӧн содӧмыс лоис ыджыдджык эз сӧмын Россия Федерацияса веськӧдлан котырлӧн, но и МВФ-са экспертъяслӧн прогнозысь, да лоис 3,6 %. 2023 вося ӧкмыс тӧлысьӧн инвестицияяс содісны 26,6 % планируйтӧм 15,1 % пыдди. Кыдзи тӧдчӧдіс Россияса президент Владимир Путин, чӧжӧссӧ медводз кутасны вичмӧдны челядя семьяяслысь олӧм бурмӧдӧм вылӧ:
…матысса кадӧ нин ми вермам вӧчны нӧшта ӧти воськов водзӧ: пырам мирса медся ыджыд экономикаа нёль держава лыдӧ. Татшӧм сӧвмӧмыс веськыда содтас миян гражданалӧн семьяяслысь чӧжӧссӧ[1].
Збыльмӧдӧм
2025 вося урасьӧм тӧлысь 24-ӧд лунӧ Россияса веськӧдлан котыр вынсьӧдіс 2030 во кежлӧ нацпроектса медшӧр петкӧдласъяслысь лыддьӧг:
• чужысьяслӧн ӧтувъя коэффициент содӧм;
• гӧльлун тшупӧд чинтӧм;
• коймӧд да сы бӧрын чужысь челядьлӧн чужан ӧтувъя коэффициент — 0,475 единица;
• дыр кадся дӧзьӧр босьтысь олӧма гражданалӧн да вермытӧмъяслӧн пай татшӧм дӧзьӧрӧн нуждайтчысь гражданалӧн ӧтувъя лыдысь — 30,3 %;
• культура, искусство да йӧзкост творчество канму да муниципальнӧй организацияяслӧн уджӧн гражданалӧн дӧвӧльлун тшупӧд — 63 %;
• 50 сюрс мортӧдз олысь ичӧт олан пунктъясын кинотеатр лыд — 900 единица[10].
Таысь кындзи, вӧлі пасйӧма нацпроект серти уджлысь медшӧр нырвизьяс, кутшӧмъяс йитчӧмаӧсь мамлы да кагалы жыр лыд содтӧмкӧд, велӧдчан учреждениеясын дженьыд кад кежлӧ олысь группаяслӧн лыдкӧд, маткапитал, семейнӧй ипотека, ӧти пӧвста пособие, быдвося семейнӧй мынтӧм сетӧмкӧд[10]. Сідзжӧ документын урчитӧма кыпӧдны ылі сикт-грездын 100 челядьлы сад, могмӧдны 2,2 сюрс челядьӧс челядьӧс видзанінъясӧн, быд во сетны 220 сюрсысь оз этшаджык семьяяслы соцконтракт, лӧсьӧдны нывбабалы 336 консультация да 133 перинатальнӧй шӧрин, техникаӧн могмӧдны 180 челядь больнича, нуӧдны 485 сюрс ЭКО цикл, стрӧитны 1011 челядьлы искусство школа[10].
Пасйӧдъяс
- ↑ 1 2 3 4 5 6 Послание Президента Федеральному Собранию. http://kremlin.ru (29 урасьӧм тӧлысь 2024). Шыӧдчан кадпас: 15 сора тӧлысь 2025.
- ↑ С заботой о главном. Как государство поддерживает семьи с детьми. https://национальныепроекты.рф (29 урасьӧм тӧлысь 2024). Шыӧдчан кадпас: 4 рака тӧлысь 2024.
- ↑ В России запустят пять новых нацпроектов - Российская газета, Российская газета (3 рака тӧлысь 2024). Шыӧдчан кадпас: 15 сора тӧлысь 2025.
- ↑ Леонов, Сергей. Семья, молодежь, взрослые. Путин назвал новые выплаты для жителей России, AiF. Шыӧдчан кадпас: 4 рака тӧлысь 2024.
- ↑ Путин поручил увеличить МРОТ до 35 тысяч рублей к 2030 году, РИА Новости (29 урасьӧм тӧлысь 2024). Шыӧдчан кадпас: 4 рака тӧлысь 2024.
- ↑ Путин поручил отработать новую модель оплаты труда бюджетников, РИА Новости (29 урасьӧм тӧлысь 2024). Шыӧдчан кадпас: 4 рака тӧлысь 2024.
- ↑ Сбербанк приветствует продление семейной ипотеки до 2030 года, Недвижимость РИА Новости (29 урасьӧм тӧлысь 2024). Шыӧдчан кадпас: 4 рака тӧлысь 2024.
- ↑ 1 2 В России семейную ипотеку продлят до 2030 года, TACC. Шыӧдчан кадпас: 4 рака тӧлысь 2024.
- ↑ Рабочие в порядке: в чем суть нового нацпроекта «Кадры», Известия (29 урасьӧм тӧлысь 2024). Шыӧдчан кадпас: 4 рака тӧлысь 2024.
- ↑ 1 2 3 Основные показатели и мероприятия национального проекта «Семья» (рус.). government.ru (24 урасьӧм тӧлысь 2025). Шыӧдчан кадпас: 25 урасьӧм тӧлысь 2025.
Россияын национальнӧй проектъяс | |||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||
