Коми му туялан котыр
Коми му туялан котыр (рочӧн Общество изучения Коми края) – Коми Республикаын чужан му туялысьясӧс ӧтувтан котыр.
История
1922 вося ода-кора тӧлысь 16-ӧд лунӧ коми интеллигенция отсӧгӧн Усть-Сысольскын (ӧні Сыктывкар) лӧсьӧдӧма выль котыр. Буретш сэки 90 во сайын коми интеллигенция ӧтувтчис, медым быд боксянь туявны ас му да лӧсьӧдны вӧзйӧмъяс Коми му сӧвмӧдӧм серти. Медводдза чукӧртчӧм вылас вӧлiны нималана йӧз: Коми обласьтын РКП(б)-ын секретар Потапов Яков Фёдорович, йӧзӧс велӧдан институтса велӧдысьяс А.Н. Грен да А.С. Сидоров, статистика бюроын уджалысь Н.А. Соснин, А.А. Суханова, М.А. Молодцова, Н.А. Шахов да мукӧд. Медводдза веськӧдлысьнас вӧлi бӧрйӧма Алексей Грен. Сы бӧрын котырнас юрнуӧдiсны Яков Потапов (1923 восянь), Дмитрий Батиев (1924 во), Соснин Николай Александрович (1928 во). Колӧ пасйыны, мый тайӧ котырас вӧлi пырӧ уна велӧдчӧм йӧз.
Коми му туялан котыр ёна горалiс 1920-ӧд воясын. Сiдз, А.А. Цемберлӧн водзмӧстчӧмӧн 1922 воын Коми обласьтын вӧлi восьтӧма Коми Республикаса национальнӧй архив. А 1924 во помын котырлӧн зiльӧмӧн выльысь кыпыда восьтӧма краеведческӧй музей, сы вӧсна, мый музейсӧ вӧлi восьтӧма нин 1911 воын, но 1916 воын сiйӧ дугдiс уджавны.
1924 восянь котыр пондiс лэдзны ассьыс журнал – «Коми му» (редакторалiс И.М. Попов), а 1928 восянь – «Коми му туялан котырлӧн Запискаяс» (ставнас вӧлi вит петас).
Котырӧн веськӧдлысьяс весиг шыӧдчисны 1927 воын СССР-са наукаяс Академияӧ, медым ӧтвылысь туявны Коми му, а А.А. Чеусов вӧзйис восьтны наука да искусстволысь Коми академия.
Кызьӧд воясӧ котырӧ пырысьяс чукӧртiсны коми фольклорысь уна материал. Сӧмын мойдсӧ вӧлi гижӧма 170 сайӧ. На подув вылын вӧлi гижӧма фольклорысь уна туясян удж да йӧзӧдӧма сё лист бокъяса небӧгъяс. ӧнi став тайӧ гижӧдъясыс куйлӧны Коми Республикаса национальнӧй музейын.
Со татшӧм водзмӧстчӧмӧн да ыджыд воськовъясӧн мунысьӧн коли йӧз паметьӧ Коми му туялан котыр.
1930-ӧд вояс пансигӧн чужан му туялӧм страналы лои ковтӧмӧн, медзiльяссӧ вӧлi пуксьӧдӧма (Илля Вась, А.С. Сидоров, Попов Сергей Александрович) либӧ лыйлӧма (Д.А. Батиев), «Коми му» журнал мырддьӧма да бырӧдӧма. Медписькӧс йӧз воштӧм бӧрын 1931 вося ода-кора тӧлысь 21-ӧд лунӧ котырсӧ шуисны тупкыны.
Веськӧдлысьяс
• Грен Алексей Николаевич (1922)
• Потапов Яков Фёдорович (1923)
• Батиев Дмитрий Александрович (1924—1928)
• Соснин Николай Александрович (1928—1931)
• Рощевская Лариса Павловна (1989—1995)
• Мацук Михаил Александрович (1995—1997)
• Жеребцов Игорь Любомирович (1997—2002)
• Силин Владимир Иванович (2002—2007)
• Цыпанов Евгений Александрович (2007—2010)
• Рассыхаев Алексей Николаевич (2010—2017, ода-кора тӧлысь 17-ӧд лун)
• Гагиева Анна Капитоновна (2017, ода-кора тӧлысь 17-ӧд лун—)[1]
Ӧшмӧсъяс
• Жеребцов И.Л.,Мацук М.А., Рощевская Л.П. 75 лет Обществу изучения Коми края / Доклад на пленарном заседании научно-практической конференции, посвященной 75-летию Общества изучения Коми края, 85-летию Национального музея Республики Коми и 625-летию коми письменности. – Сыктывкар, 1997. – 20 с.
• http://rassykhaev.livejournal.com/38258.html
• Рассыхаев Микол Ӧльӧш. Быд боксянь туявны чужан му // Коми му, 2012 во, сора тӧлысь 12-ӧд лун, 27 (18020) №.