Вежев Александр Александрович
| Вежев Александр Александрович | |
|---|---|
 | |
| Чужан лун | 1911-ӧд вося кӧч тӧлысь 5-ӧд лун |
| Чужанін |
|
| Кулан лун | 1977-ӧд вося ода-кора тӧлысь 9-ӧд лун (65 арӧс) |
| Куланін | |
| Страна | |
| Мыйся уджыс | литературовед |
Вежев Александр Александрович (1911-ӧд вося кӧч тӧлысь 5-ӧд лун, Сыктывкар, Вӧлӧгда губерния — 1977-ӧд вося ода-кора тӧлысь 9-ӧд лун, Сыктывкар, Коми Автономнӧй Сӧветскӧй Социалистическӧй Республика) — коми литература туялысь. СССР-са Гижысь котырӧ пырысь (1950).
Олантуй
Александр Вежев чужӧма 1911 вося кӧч тӧлысь 5-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губерняса Усть-Сысольскын (ӧні Сыктывкар). Школа бӧрас пырӧма велӧдчыны Сыктывкарса педтехникумӧ, мый помалӧм бӧрын велӧдӧма Висерын да Шойнатыын. Шойнаты школасянь мунӧма велӧдчыны Ленинградса Герцен нима педагогическӧй институтлӧн кыв да литература юкӧнӧ.
1939 воын институтса выпускник Вежев РСФСР-са просвещение министерствоын вӧзйысьӧма, медым сiйӧс ыстасны уджавны бӧр Комиӧ. Тадзи 28 арӧса Александр Александрович лоис кыв да литература кузя научно-исследовательскӧй институтӧн веськӧдлысьӧн[1]. И дзик пыр том туялысь заводитӧ йӧзӧдны ассьыс медводдза статьяяссӧ.
Айму вӧсна Ыджыд тыш нёль во кежлӧ орӧдлiс Вежевлысь литература туялан уджсӧ. Тышкасьӧма вӧрӧгкӧд Волхов, Ленинград да медводза Украинаса фронтъясын.
1945 воын уджаліс СССР-са наукаяс академиялӧн Коми базаын кыв, гижӧд да история секторса старшӧй научнӧй сотрудникӧн. 1946 восянь — ичӧт научнӧй сотрудник. 1951 восянь — СССР-са АН-лӧн Коми филиалысь кыв, литература да история секторӧн веськӧдлысь, 1953 вося рака тӧлыссянь — ичӧт научнӧй сотрудник. 1956-60 воясӧ велӧдчис СССР-са наукаяс академиялӧн Коми филиалса аспирантураын. 1967 восянь вӧлі СССР-са наукаяс академиялӧн Коми филиалын гуманитарнӧй юкӧдувъясса учёнӧй секретарӧн, 1970-1971 воясӧ — ИЯЛИ-са учёнӧй секретарӧн. 1971 воын петіс пенсия вылӧ[2].
1949—1953 воясӧ юрнуӧдӧ «Войвыв кодзув» журналӧн.
Куліс 1977 вося ода-кора тӧлысь 9-ӧд лунӧ Сыктывкарын, гуалӧма тані жӧ.
Туясян удж
Пӧшти ставсӧ, мый вӧчӧма коми литератураын да мый выльыс петӧ коми гижысьяс перӧ улысь, Вежев удитӧ видлавны пыдiсянь да джуджыда. Александр Вежев видлалiс Нёбдінса Витторлысь, Тима Веньлысь, Илля Васьлысь, Луздор Васьлысь, Юсьлысь, Педь Геньлысь, Вась Елькинлысь, Василий Лекановлысь да уна мукӧд коми гижысьлысь творчествосо. Уна вын да эбӧс пуктiс Иван Куратовлысь уджъяссӧ донъялӧм-видлалӧмӧ.
Вежевлысь статьяяссӧ йӧзӧдӧма Сӧветскӧй ыджыд энциклопедияын, Украина сӧветса энциклопедияын, Литератураса дженьыд энциклопедияын да мукӧд ыджыд петасын.
СССР-са Гижысь котырӧ пырысь (1950).
Небӧгъяс да статьяяс
• Вежев А.А. Сӧветскӧй литературалӧн главнӧй тема // «Войвыв кодзув». 1957. — 4 №. — Л.б. 59–63.
• Вежев А.А. Пыдiсянь восьтыны мортлысь характер // «Войвыв кодзув». 1958. — 6 №. — Л.б. 61–63.
• Вежев А.А. Идейность да мастерство // «Войвыв кодзув». 1962. — 12 №. — Л.б. 55–61.
• Вежев А.А. Коми сӧветскӧй литература: Ср. шк. 10-ӧд кл. учеб. — Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 1958. — 135 л.б.
• Вежев А.А. Зарождение и формирование коми советской литературы (1918–1929) // Очерки истории коми литературы. — Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 1958. — С. 26—61.
• Вежев А.А. Зарождение и становление коми советской литературы. — Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 1966. — 144 с.
• Коми советские писатели / Под ред. В. Попова. — Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 1968. — 516 с. (соавтор)
• История советской многонациональной литературы в 6 т. / Под. ред. Г.И. Ломидзе, Л.И. Тимофеева. — М.: Наука, 1970. (соавтор)
• История коми литературы. Т. 2. — Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 1980. — 328 с. (соавтор)
• История коми литературы. Т. 3. — Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 1981. — 432 с. (соавтор)
Пасйӧдъяс
- ↑ Вежев Александр Александрович (рус.). ИЯЛИ КНЦ УрО РАН. Шыӧдчан кадпас: 4 кӧч тӧлысь 2025.
- ↑ Вежев Александр Александрович (рус.). Музей КНЦ. Шыӧдчан кадпас: 4 кӧч тӧлысь 2025.
Литература
• Елфимова Анжелика. Кык морт, кык гижысь, кык олӧм...// Коми му, 2011 во. Кӧч тӧлысь 22 лун, 118-120 №№.
• Горинова Н.В. Литературовед Александр Александрович Вежев // Известия Общества изучения Коми края. 2017. № 1 (16). С. 120 -123.