Тарабукин Иван Иванович

Тарабукин Иван Иванович
Тарабукин Иван Иванович
Чужан лун	1902-ӧд вося моз тӧлысь 14-ӧд лун
Чужанін	Парма, Придаш сикт овмӧдчӧмин[d], Сыктывдін район, Коми Республика, РСФСР либӧ ; Яренск уезд, Вӧлӧгда губерния, Россияса империя[d];
Кулан лун	1980-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 20-ӧд лун (77 арӧс)
Страна	РСФСР; Сӧветскӧй Социалистическӧй Республикаяслӧн Союз;
Мыйся уджыс	гижысь, лингвист

Тарабукин Иван Иванович (1902 вося моз тӧлысь 14-ӧд лун, Вӧлӧгда губерняысь Яренск уездса Сітты грезд — 1980 вося лӧддза-номъя тӧлысь 20-ӧд лун) — коми гижысь, коми кыв туялысь да велӧдан небӧгъяс лӧсьӧдысь.

Олантуй

Иван Тарабукин чужис 1902 вося моз тӧлысь 14-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губерняысь Яренск уездса Сітты грездын (ӧні — Сыктывдін районса Парма грезд). Челядь дырйиыс отсасис батьыслы гортса овмӧсас, пилитіс паракод вылын пес. 1918 воын лои переписчикӧн Проньдор вӧлӧсьтса исполкомын, уджаліс сиктса том йӧзкӧд уездсянь котыртысьӧн. 1920 восянь сійӧ велӧдчис Югдінын сӧмын на воссьӧм Войвыв-Двинаса университетын. 1922—1925 воясӧ велӧдчис Йӧзкостса велӧдӧм Усть-Сысольскса институтын, коді лои вылыс тшупӧда педтехникумӧн. 1925 воын техникум помалӧм бӧрын муніс Гӧрд армиаӧ.

Некымын во директораліс да велӧдіс Сыктывдін районса Паджга, Изьва районса Краснобор да Изьва шӧр школаясын. 1929—1933 воясӧ велӧдчис А.И. Герцен нима Ленинградса пединститутын. Велӧдчӧм бӧрын Сыктывкарӧ воӧм мысти велӧдӧ Педтехникумын кыв да литература, сӧмын на восьтӧм Коми канмуса педагогика институтын велӧдӧ коми кыв да веськӧдлӧ студентъяслӧн педагогическӧй практикаӧн. Уджаліс Коми туялан институтын кыв да литература секторса младшӧй научнӧй сотрудникӧн. Та кадӧ гижис да йӧзӧдіс коми кывйысь начальнӧй школалы велӧдан небӧг, роч кывйысь коми школаяслы учебник, лӧсьӧдіс коми да роч кывъяс велӧдӧм серти методическӧй гижӧдъяс да уджтасъяс. 1934 воын К.И. Туркинкӧд ӧтвылысь йӧзӧдӧ «Коми терминология словарь (делӧвӧй гижӧд кузя). Проект», кытчӧ пыртӧма 2000 гӧгӧр кыв.

1937 воын Иван Тарабукинӧс кутісны. Коми АССР-са Вылыс Ёрд мыждіс сійӧс 1938 вося кӧч тӧлысь 29-ӧд лунӧ РСФРС-лӧн Ук-ысь 58-10 ч.1 да 58-11 статьяяс серти. Пуксьӧдіс 10 во кежлӧ^[1].

Локтӧм бӧрас уджаліс Кӧччойягса лесопунктын, 1948 воын выльысь вӧлі арестуйтӧма политикаысь да мӧдӧдӧма Новосибирск обласьтӧ век кежлӧ. Реабилитируйтісны сӧмын 1954 воын, бырӧдісны мыжсӧ да лэдзисны овмӧдчыны Сыктывкарӧ.

1962 воын пенсия вылӧ петтӧдз уджаліс Коми небӧг лэдзанінын велӧдан литератураса редакторӧн. Куліс 1980 вося лӧддза-номъя тӧлысь 20-ӧд лунӧ.

Гижан удж

Иван Тарабукин гижис драмаа да прозаа гижӧдъяс, вуджӧдчис.

Кывбуръяс

• Ачыд мыжа : кывбур // Войвыв кодзув. 1991. №3. Лб. 54.
• Бадькор : кывбур // Сикӧтш. Сыктывкар, 1994. Лб. 173.
• Би киньяс : кывбур // Лӧсасъяс. Кӧрткерӧс, 1999. Лб. 74.
• Выль во : кывбур // Сикӧтш. Сыктывкар, 1994. Лб. 171.
• Гажтӧм : кывбур // Войвыв кодзув. 1991. №3. Лб. 54-55.
• Гожӧм : кывбур // Сикӧтш. Сыктывкар, 1994. Лб. 171-172.
• Гортын : кывбур // Лӧсасъяс. Кӧрткерӧс, 1999. Лб. 75.
• Зіль вуграсьысь : кывбур // Бикинь. 2003. №7. Лб. 6.
• Ичӧт художник : кывбур // Сикӧтш. Сыктывкар, 1994. Лб. 173.
• Космонавт : кывбур // Сикӧтш. Сыктывкар, 1994. Лб. 172.
• Кӧдзыд тӧв : кывбур // Сикӧтш. Сыктывкар, 1994. Лб. 170-171.
• Мач : кывбур // Сикӧтш. Сыктывкар, 1994. Лб. 172.
• Медводдза лым : кывбур // Сикӧтш. Сыктывкар, 1994. Лб. 170.
• Менам шуд : кывбур // Войвыв кодзув. 1991. №3. Лб. 55.
• Потандорса : кывбур // Сикӧтш. Сыктывкар, 1994. Лб. 174.
• Сёрми : кывбур // Лӧсасъяс. Кӧрткерӧс, 1999. Лб. 74.
• Сизь : кывбур // Сикӧтш. Сыктывкар, 1994. Лб. 173.
• Тӧвся рытӧ : кывбур // Лӧсасъяс. Кӧрткерӧс, 1999. Лб. 77.
• "Чужан муӧй — дзоридз кӧр..." : кывбур // Лӧсасъяс. Кӧрткерӧс, 1999. Лб. 77.
• Чужан пельӧс : кывбур // Лӧсасъяс. Кӧрткерӧс, 1999. Лб. 74-75.
• Шудыс кывтіс : кывбур // Лӧсасъяс. Кӧрткерӧс, 1999. Лб. 76-77.
• Шыбитӧм шуд : кывбур // Лӧсасъяс. Кӧрткерӧс, 1999. Лб. 75-76.

Висьтъяс

• Абу вунӧдӧмаӧсь : висьт // Тарабукин И. И. Витька петаліс туйӧ. Сыктывкар, 1972. Лб. 25-28.
• Ветлысь-мунысь Тузик : висьт // Тарабукин И. И. Витька петаліс туйӧ. Сыктывкар, 1972. Лб. 3-6.
• Витька петаліс туйӧ : висьт // Тарабукин И. И. Витька петаліс туйӧ. Сыктывкар, 1972. Лб. 7-14.
• Гортӧ локтігӧн : висьт // Войвыв кодзув. 1989. №5. Лб. 41-43.
• Казьтылісны Сопрон дедӧс : висьт // Войвыв кодзув. 1970. №9. Лб. 63-64.
• Коді мыжа? : висьт // Дзиръя ӧшинь дорын. Сыктывкар, 1993. Лб. 187-190.
• Коркӧ ӧтчыд, вӧр керкаын : висьт // Войвыв кодзув. 1991. №1. Лб. 75-77.
• Мирон дедлӧн висьт : висьт // Тарабукин И. И. Витька петаліс туйӧ. Сыктывкар, 1972. Лб. 15-24.
• Митька петіс туйӧ : висьт // Войвыв кодзув. 1962. №2. Лб. 38-40.
• Ӧтчыд вуграсигӧн : висьт // Тарабукин И. И. Витька петаліс туйӧ. Сыктывкар, 1972. Лб. 29-31.
• Палялӧм : висьт (повесть) // Войвыв кодзув. 1990. №6. Лб. 30-39.
• Сидӧр дядь чери кыйӧ : висьт // Войвыв кодзув. 1956. №9. Лб. 53-55.
• Фиса да Раиса : фельетон // Войвыв кодзув. 1958. №4. Лб. 43-44.
• Чужан лунӧ : висьт // Сикӧтш. Сыктывкар, 1994. Лб. 174-175.
• Шарик-Тузик : висьт // Войвыв кодзув. 2005. №7. Лб. 71-72.
• Шыбӧль : висьт // Дзиръя ӧшинь дорын. Сыктывкар, 1993. Лб. 190-193.

Пьесаяс

• Водз чеччӧдны, да этша печкӧны... : сатирическӧй комедия // Ӧти акта пьесаяс. Сыктывкар, 1965. Лб. 47-57.
• Выль директор : ӧти торъя теш // Ӧти акта пьесаяс. Сыктывкар, 1964. Лб. 29-44.
• Дора да Лора : водевиль // Войвыв кодзув. 1972. №2. Лб. 40-41.
• Медаль : пьеса // Войвыв кодзув. 1972. №9. Лб. 55-57.
• Мича нывъяс : ӧти акта пьеса // Войвыв кодзув. 1978. №9. Лб. 30-37.
• Рӧдвуж : ворсантор // Ӧти акта пьесаяс. Сыктывкар, 1966. Лб. 33-45.
• Тшаг вотігӧн : ӧти акта пьеса // Войвыв кодзув. 1965. №8. Лб. 45-48.

Публицистика

• М. Н. Лебедев творчество йылысь : крит. очерк // Ударник. 1934 №11-12. Лб. 29-34 (П. Доронинкӧд ӧтлаын).
• Медводдза командировка : гижӧд // Газет. Кад. Йӧз. Кулӧмдін, 1999. Лб. 34-35.

Небӧгъяс

• Краткий коми-русский фразеологический словарь. Сыктывкар : Коми кн. изд-во, 1959. 148 лб.
• Краткий русско-коми фразеологический словарь. Сыктывкар : Коми кн. изд-во, 1961. 160 лб.
• Витька петаліс туйӧ. Сыктывкар : Коми кн. изд-во,1972. 32 лб.
• Коми литература : Хрестоматия 7-ӧд класслы. Сыктывкар: Коми книжнӧй издательство, 1971. 240 лб.

Комиӧдӧм

• А. П. Чехов. Канитель да мукӧд рассказъяс. Сыктывкар: Коми книжнӧй издательство, 1956. 120 лб.
• Дубов Н. Сирӧта : повесть. Сыктывкар : Коми кн. изд-во, 1957. 324 лб.
• К. С. Косяков. Алкоголизмкӧд тышкасьӧм. Сыктывкар: Коми книжнӧй издательство, 1958. 20 лб.

Туялан удж

Иван Тарабукин гижис кык кывкуд: «Краткий коми-русский фразеологический словарь» (Сыктывкар, 1959) да «Краткий русско-коми фразеологический словарь» (Сыктывкар, 1961). Тайӧ кывкудъясас медводдзаысь вӧлі ӧтувтӧма коми кывлысь зумыд кывтэчасъяс.

Ӧшмӧсъяс

Туркин А.И. Тарабукин Иван Иванович // Коми язык. Энциклопедия. — Москва, 1998. — С. 482-483.
И.И. Тарабукинлы 70 арӧс // Войвыв кодзув. — 1972. — 8 №.
Тарабукин Иван Иванович
Книга памяти

Ыстӧгъяс

↑ Книга памяти

[1] Книга памяти

[1]