Тшугӧр
| Тшугӧр | |
|---|---|
| | |
| Характеристика | |
| Кузьта | 300 км |
| Бассейн | 9660 км² |
| Ва рӧскод | 252 м³/с (30 км ю вомсянь) |
| Ва визлас | |
| Ю йыв | |
| • Ин | Войвыв Урал |
| • География координатаяс | 63°11′09″ с. ш. 59°14′07″ в. д.GЯO |
| Ю вом | Печӧра |
| • Ин | Тшугӧр грезд |
| • Джуджда | 58,5 м |
| • География координатаяс | 64°15′12″ с. ш. 57°35′25″ в. д.GЯO |
| Ин | |
| Ва система | Печӧра → Баренц саридз |
|
|
|
| Страна | |
| Регион | Республика Коми |
| Канму ва реестрын код | 03050100212103000062064[1] |
|
|
|
|
|
|
Тшугӧр (Щугыр, Щугер, Сакуръя катыдын [2]) – Коми Республикаын ю, Печӧра юлӧн веськыд вож.
Гидрография
Кузьтаыс – 300 км, ковтыс ыдждаыс – 9660 км2. Вожъясыс Войвыв Ураллӧн рытыввыв пӧкатын. Ваыс лоӧ лым да зэр отсӧгӧн. Вогӧгӧрся шӧркодь ва видзӧм – 252 м3/с. Йи сулалӧ йирым тӧлысь помсянь лӧддза-номъя тӧлысь заводитчӧмӧдз. Щугӧр – сьӧмга кульманін.
Тшугӧр аслас став туйыс визувтӧ Югыд Ва национальнӧй парк мутасӧд. Юыс заводитчӧ Войвыв Ураллӧн медся ылі местаяссянь, "относительнӧй недоступнӧй полюс" районын. Вужйыс саридз веркӧссянь 750 метраысь вылӧджык, Молыдъиз, Аквалсупнёл да Паръяур гӧра йывъяс костын. Медводдза 100 км-сӧ Тшугӧр визувтӧ стрӧга войвылӧ, сёртасӧд, кодӧс асыввывсянь кытшалӧны меридиональнӧй Яны-Янкеч, Хосанёр да Суммахныр сюрсаяс, а рытыввывсянь - Туйтымныр, Тельпосскӧй да Ууты сюрсаяс. Тельпосис гӧра районын Тшугӧр мунӧ Войвыв да Полярнӧй Урал костын условнӧй граница кузя. Тані сійӧ бергӧдчӧ рытыввылӧ да вуджӧ Урал гӧраяслысь рытыввыв мусюръяссӧ, писькӧдчӧ Тельпосис да Исследовательскӧй кряж лунвыв пӧкатъяс костӧд. Водзӧ Щугӧр вуджӧ пармаяслысь областьсӧ да усьӧ Печораӧ Усть-Щугӧр грезд дорын. Ю вомлӧн джудждаыс - 58,5 м саридз веркӧссянь.
Щугӧрыс торъялӧ сӧстӧм да сӧдз ваӧн. Юыс ляпкыд пӧшти став кузялаыс, тырӧма шиверъясӧн, паныдасьлӧны косьяс. Щугӧрын эм некымын интереснӧй геологическӧй памятник: Овин из, Вылыс, Шӧр да Улыс Воротаяс.
ХІХ нэм помын Тшугӧр пӧлӧн муніс Сибиряковскӧй тракт (Тшугӧрса вӧлӧк) - Печорасянь Обӧдз туй, кодӧс вӧчис Сибиряков промышленнӧй уджаин кутысь сибирскӧй нянь петкӧдӧм могысь.
Ӧні ю вылын олан пунктъяс абуӧсь. Эмӧсь Югыд ва национальнӧй паркын уджалысьясӧн вӧчӧм туристъяслы сувтланінъяс, сӧвмӧ экологическӧй туризм. Тшугӧр вомсянь Печора мӧдар берегын сулалӧ Усть-Щугер грезд, кодлы подувсӧ пуктӧма ХVIII нэмын.
Медшӧр вожъясӧн лоӧны татшӧм юяс: Хатемалья (Вузасян), Тельпос, Дзоля Паток да Ыджыд Паток.
Вожъяс (усянінсянь км)
10 км: Усть-Тамъёль ю (шуйга)
10 км: Ош ю (шуйга)
15 км: Езӧвӧй-Ёль ю (шуйга)
16 км: Токаръёль ю (веськыд)
22 км: Кыртаёль ю (веськыд)
32 км: нимтӧм вислӧн водоток (веськыд)
34 км: Катя-Ёль ю (шуйга)
35 км: Ичӧт Катя-Ёль ю (шуйга)
53 км: Ыджыд Паток ю (Иджид Поток) (веськыд)
61 км: Шӧр Кыртаёль ю (веськыд)
72 км: Велдор-Кыртаёль ю (веськыд)
83 км: нимтӧм ю (веськыд)
103 км: нимтӧм ю (шуйга)
106 км: Малый Паток ю (Мал. Поток) (веськыд)
107 км: нимтӧм ю (шуйга)
110 км: нимтӧм ю (веськыд)
118 км: Гердъю ю (шуйга)
127 км: Сьӧдъю ю (шуйга)
147 км: Тельпос ю (шуйга)
158 км: нимтӧм ю (веськыд)
159 км: Глубник ю (веськыд)
172 км: нимтӧм ю (веськыд)
172 км: Нярт-Сю ю (шуйга)
183 км: Хатемалья (Торговая) ю (веськыд)
192 км: Волоковка ю (Волоковая, Наксорне-Волоховка) (веськыд)
217 км: Мороя ю (шуйга)
220 км: Хальмерья ю (шуйга)
227 км: нимтӧм ю (шуйга)
236 км: нимтӧм ю (шуйга)
251 км: нимтӧм ю (шуйга)
256 км: нимтӧм ю (шуйга)
260 км: нимтӧм ю (шуйга)
272 км: Пеленкуръя ю (веськыд)
275 км: Понъя ю (шуйга)
Ва реестрлӧн мыччӧдъяс
Россияса государственнӧй ва реестр серти пырӧ Двина-Печора ковтыс кытшӧ, юлӧн ва овмӧс участок – Печӧра Шӧрдін посёлок бердса ва мералан постсянь Уса юӧ усьӧмӧдз, юлӧн ю увса ковтыс – Печӧра вожъяслӧн Уса юӧ усьӧмӧдз бассейнъяс. Юыслӧн ю ковтыс – Печӧра [3].
Канмуса ва реестрысь объектлӧн кодыс – 03050100212103000062064 [4].
Пасйӧдъяс
- ↑ Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 3. Северный край / под ред. Н. М. Жила. — Л.: Гидрометеоиздат, 1965. — 612 с.
- ↑ Поиск карт и маршрутов на интерактивной карте, топографические карты России.
- ↑ Щугор : [рус.] / verum.wiki // Государственный водный реестр : [арх. 15 октября 2013] / Минприроды России. — 2009. — 29 марта.
- ↑ Щугор : [рус.] / verum.wiki // Государственный водный реестр : [арх. 15 октября 2013] / Минприроды России. — 2009. — 29 марта.
Литература
- Плечко Л. А. По Подчерью, Понью и Щугору // Старинные водные пути / Л. А. Плечко.. — М.: Физкультура и спорт, 1985. — С. 50—53. — 104 с. — 30 000 экз. (обл.)
- Щугор // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
- Щугор // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
- Беляев А. Г., Шубницина Е. И. К вопросу о происхождении русскоязычных гидронимов бассейна реки Щугор // Вопросы ономастики. — 2020. — Т. 17, № 1. — С. 95–112. — ISSN 1994-2400. — doi:10.15826/vopr_onom.2020.17.1.005.
