Адзва (ю)
| Адзва | |
|---|---|
| | |
| Характеристика | |
| Кузьта | 334 км |
| Бассейн | 10 600 км² |
| Ва рӧскод | 110 м³/с |
| Ва визлас | |
| Ю йыв | Ванюкты |
| • География координатаяс | 67°57′53″ с. ш. 61°30′32″ в. д.GЯO |
| Ю вом | Усва |
| • Ин | Адзвавом грезд, Коми Республикаса Инта муниципальнӧй кытш |
| • География координатаяс | 66°35′20″ с. ш. 59°21′42″ в. д.GЯO |
| Ин | |
| Ва система | Усва → Печӧра → Баренц саридз |
|
|
|
| Страна | |
| Регионъяс | Яран асвеськӧдлан кытш, Коми Республика |
|
|
|
Адзва (рочӧн Адзьва) — Коми Республикаса Инта муниципальнӧй кытшті визувтысь вӧрзьӧдны позьтӧм ю, Усва юлӧн веськыд вож (Печӧра юлӧн ковтыс).
Этимология
Юыслӧн нимыс артмӧма 2 коми кывйысь: адз «ойдлан видз, ойдланін», ва «ва, ю»; Адзва «ойдлан видзьяса ю»[1] [2].
Яран кыв вылын нимыс — Хирмор, Хырмор.
География
Юлӧн кузьтаыс — 334 км, ва чукӧртан ковтыслӧн ыдждаыс — 10600 км²[3].
Заводитчӧ Ванюктысянь. Визувтӧ Большеземельскӧй тундраті, Коми Республикаті да Яран асвеськӧдлан кытшті. Усьӧ Усва юӧ (Печӧралӧн вож) ю вомсянь 161-ӧд км вылын[4].
Ваыс содӧ ёнжыка лым тшӧт весьтӧ. Кынмӧ йирым тӧлысь помын — вӧльгым тӧлысь заводитчигӧн, воссьӧ ода-кора тӧлысьын.
Адзваын кольмӧ чими. Кыйны черисӧ оз позь. Берегъясті пуктӧма ва видзан 1 километра вӧр визь.
Ва реестрысь мыччӧдъяс
Ва ресурсъяс серти федеральнӧй агентствоӧн дасьтӧм Россияса канму ва реестрлӧн да Россия Федерацияса мутасын ва овмӧс районируйтан геоинформационнӧй системалӧн мыччӧдъяс серти[3]:
• Ковтыс кытш — Двина-Печӧраса;
• Ю ковтыс — Печӧра;
• Ю ковтысув — Усва;
• Ва овмӧс участок — Усва;
• Ва объектлӧн код — 03050200112103000070166.
Вожъяс
Адзьваӧ усьӧ 307 вож, медся ыджыд — Хоседа ю (веськыдвылын). Ковтысын 5332 ты, налӧн ӧтувъя ыдждаыс — 353 км².
Медыджыд вожъяс:
(км ю вомсянь)
- 5 км: Нидзьёль ю
- 24 км: Салюкую
- 40 км: Малваю
- 43 км: Тшельяшор ю
- 45 км: Харута ю
- 58 км: Хоседа ю
- 65 км: Пыжшор ю
- 78 км: Фома ю
- 95 км: нимтӧм ю
- 103 км: Неру ю
- 109 км: Исак ю
- 134 км: Ыджыд Нӧлыняшор ю
- 152 км: Пымвашор ю
- 154 км: Юнкошор ю
- 159 км: нимтӧм ю
- 163 км: Черпа ю
- 181 км: нимтӧм ю
- 181 км: Лёк Нядэйта ю
- 191 км: Шӧр Нядэйта ю
- 220 км: Ыджыд Нядэйта ю
- 228 км: Улыс тшелля ю
- 230 км: Старик шор ю
- 239 км: Ватьяртывис
- 250 км: Вылыс тшелля ю
- 283 км: Вутшъюра ю
- 316 км: Лыа ю
Усьӧны тыяс:
- Ванюкты
- Понадья-Хасырей та
- Серветы
- Сираты
Тӧдчана инъяс
Кардор обласьтлӧн да Коми Республикалӧн мутас вылын юсянь неылын эм вӧр-ва памятник — Пымвашор термальнӧй ключьяс. Адзва ю вылысь Харута дорысь изйысь вӧчӧмторъяскӧд тшӧтш аддзӧмаӧсь степса мамонтлысь лыяссӧ[5].
Оланінъяс
Ю нимкӧд йитчӧмаӧсь ю бокын меститчысь Адзвавом сиктлӧн да Адзва грездлӧн нимъясыс.
Пасйӧдъяс
- ↑ Афанасьев А. П. Топонимия Республики Коми: Словарь-справочник. — Сыктывкар: Коми книжное издательство, 1996.
- ↑ Поспелов Е. М. Географические названия мира. Топонимический словарь: Ок. 5000 единиц / отв. ред. Р. А. Агеева. — М.
- ↑ 1 2 Адзьва : [рус.] / textual.ru // Государственный водный реестр : [арх. 15 октября 2013] / Министерство природных ресурсов и экологии Российской Федерации. — 2009. — 29 марта.
- ↑ Братцев А. Адзьва // Республика Коми. Энциклопедия. Том I. — Сыктывкар: Коми книжное издательство, 1997. — С. 219.
- ↑ Сериков Ю. Б. Следы раннего палеолита на территории Среднего Зауралья (рус.). cyberleninka.ru. Шыӧдчан кадпас: 18 кӧч тӧлысь 2025. Архивируйтӧма 21 йирым тӧлысь 2020. // Вестник археологии, антропологии и этнографии, 2015 № 4 (31)
Ыстӧгъяс
- Адзьва // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
