Изьва районса история да ас му туялан музей
Министерство культуры РФ
РФ-са культура министерство
| Изьва районса история да ас му туялан музей | |
|---|---|
| Лӧсьӧдан кадпас | 1965 воын |
| Подув пуктысь | Ануфриев Иван Фёдорович |
| Тема | история да ас му туялан нырвизь |
| Инпас | Коми Республика, Изьва район, Изьва сикт, Сӧветск ой ул., 17 к. |
| Директор | Хозяинова Екатерина Алексеевна |
| Сайт | museum-izhma.ru |
 |
|
Изьва районса история да ас му туялан музей (рочӧн Ижемский районный историко-краеведческий музей) —Изьва сиктын 1965 воын котыртӧм йӧзкостса ас му туялан музей.
ХХ нэмын Изьва мулысь историясӧ петкӧдлӧма экспозиция вылын хронология серти документъяс да фотодокументъяс, кӧлуй экспонатъяс да тематическӧй интерьеръяс отсӧгӧн[1].
История
Депутатъяслӧн районса сӧветлӧн помшуӧм серти Изьваын котыртӧма йӧзкостса музей (1965 во). Музейӧн веськӧдліс велӧдысь — И. Ф. Ануфриев, коді уджаліс музейын 1970 воӧдз. Водзӧ музейын уджаліс И. А. Филиппов, коді уна во веськӧдліс Изьваса библиотекаӧн (1970—1975 вояс). 1983 восянь 1993 воӧдз музейнас веськӧдліс Н. К. Хатанзейский, ас му туялысь, коді уджаліс районса газетын редакторӧн. 1993 вося тӧвшӧр тӧлыссянь районса администрацияӧн веськӧдлысьлӧн шуӧм серти музей лоис история да ас му туялан канму районса музейӧн. Директорӧн индӧма Т. И. Новиковаӧс[2].
ХХ нэмын Изьва мулысь историясӧ петкӧдлӧма экспозиция вылын хронология серти документъяс да фотодокументъяс, кӧлуй экспонатъяс да тематическӧй интерьеръяс отсӧгӧн.
Музей фондъяс
Фотоясыс да документальнӧй материалъясыс, предметъясыс да тематическӧй интерьеръясыс петкӧдлӧны районын экономика сӧвмӧмсӧ, велӧдчанінъяслысь уджалӧмсӧ. Музейын видзӧны Изьва районын спорт сӧвмӧдӧмлы сиӧм материалъяс, на лыдын и олимпийскӧй чемпионъяс Р. П. Сметанина да В. П. Рочев йылысь.
Музейын эмӧсь материалъяс, кӧні висьтавсьӧ районлӧн вӧр-ва озырлун йылысь, татчӧс олысьясӧн олан гӧгӧртас видзӧм, «Печӧраӧс мездан комитет» ӧтйӧза ӧтмунӧмлӧн удж йылысь. Тані жӧ меститчӧма Россияса наукаяс академиялӧн Урал юкӧнса Коми наука шӧринын уджалысь, геология наукаса кандидат В. С. Чупров отсӧгӧн лӧсьӧдӧм му история серти экспозиция. Изьваса история да ас му туяланмузейын аслыспӧлӧс экспозицияӧн лоӧ вужвойтырлысь традиционнӧй уджсӧ петкӧдлӧм: вӧралӧм, чери кыйӧм, кӧр видзӧм да видз-му вӧдитӧм[2][3].
Музейын зэв аслыспӧлӧс археология коллекция. Сійӧ петкӧдлӧ важся мортлысь олӧмсӧ да сӧвмӧмсӧ. Коллекциясӧ музейлы козьналӧма археолог В. Лузгин ХХ нэмся 60-ӧд вояс шӧрын. Тайӧ коллекцияысь история памятник — ХІ нэмся боевӧй кӧрт чер — тайӧ местаясын аслыспӧлӧс экспонат.
Экспозицияяс
- Изьваын ас му туялан музей.
- Изьваса комилӧн этнография чукӧр. Сылӧн артмӧм да мукӧд мутасын овмӧдчӧм.
- Изьваса комилӧн традиционнӧй удж сикасъяс: вӧралӧм, чери кыйӧм, видз-му вӧдитӧм.
- «Изьваын кӧр видзан история» зал-интерьер.
- ХХ нэмын Изьва мулӧн история.
- 1941—1945 воясся Айму вӧсна Ыджыд тыш йылысь экспозиция.
- Спорт сӧвмӧдӧм йылысь.
- ХІХ нэм помын изьваса комилӧн крестьяна оланногысь интерьер.
- ХІХ нэм помын озыр изьватаслӧн жыр пытшкӧс.
- Районын вӧр-ва озырлун да гӧгӧртас видзӧм. Йӧзлысь олан гӧгӧртас видзӧм. Печӧраӧс мездан комитет.
- Важся мортлысь олӧмсӧ да сӧвмӧмсӧ петкӧдлысь археология коллекция.
- Изьва муса художникъяс.
- Коми Республикаса ва ресурсъяс.[4]
Стрӧйба
1998 восянь меститчӧ лӧска кык судта пу стрӧйбаын, кутшӧмӧс кыпӧдӧмаӧ 1886 воын. Сійӧ лӧсялӧ XIX нэм помся Кардорса керкаяслӧн классическӧй традицияяслы да лоӧ пуысь вӧчӧм архитектура памятникӧн. Канму музейлысь статус сійӧ сетӧма 1993 воын.
Пасйӧдъяс
- ↑ Муниципальное бюджетное учреждение культуры «Ижемский районный историко-краеведческий музей». Госкаталог. Шыӧдчан кадпас: 27 рака тӧлысь 2026.
- ↑ 1 2 О музее. Ижемский районный историко-краеведческий музей. Шыӧдчан кадпас: 27 рака тӧлысь 2026.
- ↑ МБУК «Ижемский районный историко-краеведческий музей». Национальный музей Республики Коми. Шыӧдчан кадпас: 27 рака тӧлысь 2026.
- ↑ Экспозиции. Ижемский районный историко-краеведческий музей. Шыӧдчан кадпас: 27 рака тӧлысь 2026.
Литература
- Г.И. Пименова, Д.Л. Коптяев, И.Л. Зуева. Архитектурно-градостроительное наследие как фактор развития малых поселений. // Architecture and Modern Information Technologies. — 2021. — № 2 (55). — doi:10.24412/1998-4839-2021-2-123-142.
- Волокитин А.В., Волокитина Н.А. Новая мезолитическая индустрия в бассейне р. Ижма: стоянка Ухтинская // Известия Коми научного центра УРО РАН. — 2020. — № 5 (45).
- Данилова Е. Н. Этнокультурное наследие Изьватас: современное осмысление и перспектива актуализации // Этнография. — 2023. — № 1 (19).
- Кудряшова В.М. А. К. Микушев - исследователь песенного и эпического творчества народа коми // Вестник Сыктывкарского университета. Серия гуманитарных наук. — 2021. — № 3 (19).
- Рыжова Елена Александровна. К вопросу об авторском коллективе регионального краеведческого журнала «Записки общества изучения коми края» (публикации С.А. Попова) // Вестник Сыктывкарского университета. Серия гуманитарных наук. — 2014. — № 3.
