Сосногорскса история да ас му туялан мемориальнӧй музей
Министерство культуры РФ
РФ-са культура министерство
| «Сосногорск» муниципальнӧй районса муниципальнӧй юкӧнын «История да ас му туялан мемориальнӧй музей» муниципальнӧй сьӧмкуд учреждение | |
|---|---|
.jpg) | |
| Лӧсьӧдан кадпас | 1990 вося ода-кора тӧлысь 21-ӧд лунӧ |
| Инпас | Коми Республика, Сосногорск, Ленин ул., 19 к. |
| Директор | Оксана Владимировна Чекирда |
| Сайт | Официальный сайт. |
 |
|
Сосногорскса история да ас му туялан мемориальнӧй музей (рочӧн Историко-краеведческий мемориальный музей Сосногорска) — история да ас му туялан музей, коді лоӧ регионлӧн тӧдчана культурнӧй да велӧдан шӧринӧн. Музейсӧ вӧлі восьтӧма 1990 вося ода-кора тӧлысь 21-ӧд лунӧ[1][2].
История
Учреждениесӧ вӧлі котыртӧма 1990 вося ода-кора тӧлысь 21-ӧд лунӧ партиялӧн Сосногорскса комитет бюролӧн помшуӧм серти важ олысьяслӧн да историк-ас му туялысьяслӧн участвуйтӧмӧн. Водзмӧстчысь котырӧ пырисны И. А. Попов, В. М. Поповский, А. П. Семяшкин, И. А. Артеев, В. В. Шишлонов, М. И. Шалашнева да мукӧд. Йӧз отсӧгӧн музей чукӧртіс архивнӧй документъяс, фотографияяс да материальнӧй культура предметъяс[2], лоис тӧдӧмлунъяс сетан медводдза ӧшмӧсӧн да найӧс карса олысьяс да гӧсьтъяс пӧвстын паськӧдысьӧн.
1996 воын музейсӧ пасйӧма Ставроссияса музейяслӧн реестрын[3].
2017 вося ӧшым тӧлыссянь музей меститчӧ «Горизонт» культура керкаын. Медводдза судтаас эмӧсь экспозиция залъяс, фонд видзанін, уджалысьяслӧн кабинет[3].
2003 воын музейлысь вӧлі сетӧма «Сосногорскса история да ас му туялан мемориальнӧй музей» выль ним, а 2006 вося вӧльгым тӧлысь 28-ӧд лунӧ — «Сосногорск» МР МЮ «История да ас му туялан мемориальнӧй музей» МУ.
2020 вося косму тӧлысьын музей лои Коми Республикаса Юралысьлысь грантъяс шедӧдӧм вылӧ конкурсын «Музей +» номинацияын вермысьӧн. 2021 воын босьтчис лӧсьӧдны районса нималанаинъяслысь цифрӧвӧй карта, кытчӧ пырӧ 10 ин. 2022 воын пырис Патриотическӧй туризмлӧн ставроссияса ассоциацияӧ[4].
2025 воын музей пасйис 35 во[5].
Коллекция
Талун кежлӧ музей видзӧ районын олысь войтырлӧн духовнӧй да материальнӧй культуралысь артефактъяс, пуктӧ ыджыд пай быдмысь войтырӧс быдтӧм-сӧвмӧдӧмын. Музей фондын артавсьӧ 14164 единица. Чукӧртӧма 18 коллекция, кутшӧмъяс петкӧдлӧны районлӧн историяысь, ӧнія историяысь, карлӧн да районлӧн общественно-политическӧй, экономическӧй да культурнӧй олӧмысь медшӧр здукъяссӧ. Медся интереснӧй коллекцияяс — этнография, нумизматика, важ печатайтӧм небӧгъяс, археология аддзӧмторъяс, фотодокументъяс, гортса кӧлуй, кутшӧмъясӧс аддзӧма вӧвлӧм спецпоселениеяслӧн мутасъясысь[2].
Музей водзӧ нуӧдӧ Айму вӧсна Ыджыд тышын пӧгибнитӧм участвуйтысьяслысь фотография оригиналъяссӧ, а сідзжӧ историческӧй паметь видзны отсалысь документъяссӧ цифруйтӧм серти удж.
Филиалъяс
Музейлӧн эм филиал — Уквавом сиктса ас му туялан музей. Сиктса музейсӧ кыпыда восьтісны 1975 вося урасьӧм тӧлысь 2-ӧд лунӧ. Уквавомын музейсӧ лӧсьӧдӧмаӧсь Алексей Гаврилович Дуркин юрнуӧдӧм улын зільысьяслӧн котыр. Материалъяссӧ чукӧртісны гражданскӧй да Айму вӧсна Ыджыд тышын участвуйтысь Илья Моисеевич Канев, краевед Николай Дмитриевич Кустышев да мукӧд. Ухтаса музей меститчӧма куим неыджыд залын, кытчӧ чукӧртӧма сиктлысь история петкӧдлысь документъяс, фотографияяс да кӧлуй.
Музейлӧн филиалын котыртӧма «Серебряная нить истории» клуб формирование[2].
Удж
Музей уджалӧ татшӧм нырвизьяс серти:
- Наука-фонд удж
- Наука-туялан удж
- Экспозиция-выставка удж
- Наука-велӧдан удж
- Социальнӧй юкӧнса учреждениеяскӧд, кар артмӧдысь предприятиеяскӧд уджъёртасьӧм
- Ӧтувъя корсьысян-ас му туялан экспедицияяс нуӧдӧм могысь карса да районса ас му туялысьяскӧд ёртасьӧм
- Быд сикас арлыда войтырлы культурно-просветительнӧй уджын выль инновация формаяс пыртӧм[2].
Проектъяс
2014 восянь музей лоис вермысьӧн Коми Республикаса Юралыссянь куим грантын. Сідзжӧ музей водзмӧстчӧ «Северсталь» компаниялӧн грантӧвӧй конкурсъясын «Роч Войвывлӧн музейяс» регионса музейяслы отсӧг сетан бурвӧчан уджтасын. Музей пырӧдчис уна сикас форумӧ да конференцияӧ, кодъяс мунісны сэтшӧм каръясын, кыдзи, Череповец, Тотьма, Вӧлӧгда, Вӧркута, Москва, Сыктывкар.
2018 вося косму тӧлысьын Сосногорскса музей босьтіс Коми Республикаса музейяс пӧвстын Коми Республикаын культура волы сиӧм «Рӧдвуж пас» экскурсияяслӧн республиканскӧй конкурсын I места. Проектлӧн нимыс — «В поисках легенд сквозь дивный парк» («Югыд лун» семейнӧй парк кузя пода экскурсия).
Тревел-грантъяслӧн конкурсын вермӧм отсӧгӧн йирым тӧлысь 17-19 лунъясӧ музейӧн веськӧдлысь Оксана Владимировна Чекирда пырӧдчис «Города Севера России: история, судьбы, современность» регионкостса научно-практическӧй конференциялӧн уджӧ. Конференциясӧ нуӧдісны Вӧркутаса музей-выставка шӧринын сы могысь, медым петкӧдлыны Россияса Войвыв регионъяс социальнӧя сӧвмӧдӧмын культура озырлунлысь, музейса да наука котырлысь тӧдчанлунсӧ. Конференцияын участвуйтысьяс тӧдмалісны Сосногорск районын мероприятиеяс йылысь: «Сосногорье» районса национальнӧй фестиваль; «Вифлеемская звезда» православнӧй духовнӧй шыладлӧн республиканскӧй фестиваль; джаз, рок, фолк сьылысьяслӧн да паськыда тӧдса шыладлӧн «Сосногорск» восьса республиканскӧй фестиваль йылысь. Тадзи музейын уджалысьяс зілисны кыпӧдны Сосногорск районын событийнӧй туризмсӧ.
2020 воын Сосногорскса история да ас му туялан мемориальнӧй музейлы бара сетісны позянлун пӧртны олӧмӧ ассьыс проектсӧ музей удж юкӧнын Коми Республикаса Юралысьлысь грантъяс шедӧдӧм вылӧ конкурс отсӧгӧн. «Сёрнитысь предметъяс: дзоньвидзалунын дзескӧдӧм позянлуна йӧзлы музейнӧй просветительскӧй уджтасъяс адаптируйтӧм» нима проектсӧ шуӧма «Музей плюс» тематическӧй нырвизь серти конкурсын вермысьӧн. Проектсӧ веськӧдӧма сы вылӧ, медым музейса средствояс отсӧгӧн отсавны сӧвмӧдны дзоньвидзалунын дзескӧдӧм позянлуна йӧзӧс социальнӧя реабилитируйтӧмсӧ. Проектлӧн мог — лӧсьӧдны дзоньвидзалунын дзескӧдӧм позянлуна волысьяслы мытшӧдтӧг гӧгӧртас уна сикас юӧртан да материальнӧй ресурсъясӧн вӧдитчӧм подув вылын, сӧвмӧдны музейӧ торъя волысьяс пӧвстын познавательнӧй да активнӧй прӧст кад коллялӧмсӧ.
2021 воын Сосногорскын да Сосногорск районын воссис «Карса легендаяс» просветительскӧй туристическӧй проект. Сійӧс сиӧма Коми Республикалӧн 100 вося юбилейлы да СГПЗ-лы 80 во тырӧмлы. Быд окотитысь вермис восьлавны выль формата экскурсия маршрут кузя. Карса торъя местаясын вӧлі сувтӧдӧма юӧртан пасъяс, кытчӧ меститӧма нмаланторлысь нимсӧ да qr-код. Смартфонын кодсӧ лыддьӧм бӧрын экскурсант веськалӧ Сосногорскса история да ас му туялан музейлӧн лист бокӧ. Сійӧ вермӧ кывзыны места йывсьыс аудиоролик, лыддьыны текст да видзӧдлыны фотографияяс, кутшӧмъяс йитчӧмаӧсь нималанторйыскӧд. Табличкаясыс сулалӧны ӧта-мӧдсяньыс неылын, ӧти чутсянь мӧдӧдз туйлӧн шӧркодь кузьтаыс — 10 минут тэрмасьтӧг подӧн мунӧмӧн[6].
2024 воын Сосногорск карса история да ас му туялан музейӧс шуӧма «Музей плюс» тематическӧй нырвизь серти музей удж юкӧнын культура да искусство юкӧнын Коми Республикаса Юралысьлысь грант шедӧдӧм вылӧ конкурсын вермысьӧн. Проектлӧн нимыс — «В отрогах Тиманского кряжа»[3].
Веськӧдлысьяс
2002 восянь музейӧн веськӧдлӧ Оксана Владимировна Чекирда.
Пасйӧдъяс
- ↑ Муниципальное бюджетное учреждение «Историко-краеведческий мемориальный музей» муниципального образования муниципального района «Сосногорск». Государственный каталог Музейного фонда Российской Федерации. Шыӧдчан кадпас: 26 косму тӧлысь 2026.
- ↑ 1 2 3 4 5 Историческая справка. Официальный сайт Историко-краеведческого мемориального музея. Шыӧдчан кадпас: 22 косму тӧлысь 2026.
- ↑ 1 2 3 МБУ «Историко-краеведческий мемориальный музей» МО МР «Сосногорск». Культурная карта Республики Коми. Шыӧдчан кадпас: 22 косму тӧлысь 2026.
- ↑ МБУ «Историко-краеведческий мемориальный музей» МО МР «Сосногорск» (рус.). Национальный музей Республики Коми. Шыӧдчан кадпас: 24 косму тӧлысь 2026.
- ↑ Сегодня отмечается Международный день музеев (рус.). sosnogorsk.org (18 ода-кора тӧлысь 2025). Шыӧдчан кадпас: 24 косму тӧлысь 2026.
- ↑ Проекты. Официальный сайт Историко-краеведческого мемориального музея. Шыӧдчан кадпас: 22 косму тӧлысь 2026.
Ыстӧгъяс
 |
|---|
