Ылыдздін (Мылдін район)

Сикт
Ылыдздін
62°31′ с. ш. 56°45′ в. д.
Страна	Россия
РФ-са субъект	Коми Республика
Муниципальнӧй район	Мылдін район
Сикт овмӧдчӧмин	Ылыдздін
История да география
Шӧрин вылна	117 м
Час кытш	UTC+3:00
Йӧз
Олысь лыд	▼341 морт (2021)
Официал кыв	коми, роч
Лыдпаса идентификаторъяс
Телефон код	+7 82138
Пошта индекс	169432
ОКАТО код	87236877001
ОКТМО код	87636477101
ГНКК-ын номер	0171021
Ылыдздін Ылыдздін

Ылыдздін (рочӧн Усть-Илыч) — Россиялӧн Коми Республикаын Мылдін районса сикт, Ылыдздін сикт овмӧдчӧминлӧн административнӧй шӧрин.

Ним артмӧм

Ылыдздін — «Ылыдз (ю) усянін дорын (сикт)», кӧні Ылыдз — гидроним, дін — «мыйкӧ дорын места», «подув дорын».

Ылыдз вежӧртассӧ гӧгӧрвоӧдӧны тадзи: коми ыл, ылыс кывйыс петкӧдлӧ, мый Ылыдз юыс меститчӧ ылын «Емваса либӧ Эжва йывса вӧралысьяс серти». Но тайӧс ӧдвакӧ позьӧ примитны. Печӧра ковтыслӧн вылыс юкӧнын юяслӧн топография вылӧ мыджсьӧмӧн Ылыдз ю артмӧдӧ Печӧра юлысь улыс юкӧнсӧ, а збыльысьсӧ Печӧраыс меститчӧ Ылыдз ю вомсяньыс вылынджык, мый артмӧдӧ вылыс юкӧнсӧ, мӧд ногӧн кӧ, позьӧ чайтны, мый важӧн вӧліны Улыс Печӧра вож да Вылыс Печӧра вож коми нимъяс. Бӧрынджык Улыс Печӧра вож эллиптируйтӧм коми нимын «Улыс» формаыс роч кыв тӧдчӧм улын вермис вежсьыны Илыч кывйӧ. Но нимлӧн коми формаыс Ылыдз манси Оле (Олыс) да хант ыл («Улыс») кывберд сетӧны подув чайтны, мый рочьяс да комияс босьтӧмаӧсь Илыч / Ылыдз нимсӧ веськыда обса йӧгра кывъясысь. Илыч, Ылыдз — обса йӧгралӧн олыс, оле, ыл кывйысь — «улыс (ю)».

География

Сиктыс меститчӧ сэні, кӧні Ылыдз ю усьӧ Печӧра юӧ, Мылдін кар кодь посёлоксянь, районлӧн административнӧй шӧринсянь, 54 км ылнаын.

Ывласям

Ывласямыс шӧркодь континентальнӧй, гожӧмыс дженьыд да ыркыдкодь, тӧлыс уна лымъя, кузь да кӧдзыд. Вогӧгӧрся шӧркодь температураыс −1,2 °C, та дырйи тӧвшӧр тӧлысьын шӧркодь температураыс −18 °C, сора тӧлысьын 16 °C. Ломтысян кадколастлӧн кузьтаыс 254 лун, суткинас шӧркодь температураыс −7,40 °C. Зумыд лым эшкын артмӧ шӧркодя йирым тӧлысь 26-ӧд лунӧ да сылӧ ода-кора тӧлысь 14-ӧд лунӧдз. Местаясын лым толаяслӧн шӧркодь джудждаыс воӧ 74 сантиметрӧдз. Медся джуджыд толаяс — 116 см, медся ляпкыд — 38 см.

Час кытш

Ылыдздін, кыдз и ставнас Коми Республика, меститчӧ МСК (москваса кад) час кытшын. UTC серти кадыс торъялӧ +3:00 вылӧ.

История

Подувсӧ пуктӧма XVIII нэмлӧн медводдза джынйын кымын, казьтывсьӧ 1784 восянь кыдзи 4 керкаа Усть-Илыцкая грезд, кӧні олӧ 29 морт (18 ань да 11 мужичӧй). 1859 воын Ылыдздін грездын (Илыч-Дин) вӧлі нин 15 овмӧс да 104 олысь (46 мужичӧй, 58 ань).

1886 вося йирым тӧлысь 5-ӧд лун — Мылдінын восьтӧма земскӧй пошта.

1898 вося тӧвшӧр тӧлысь 20-ӧд лунӧ Ылыдз сиктын Бажуков керкаын воссьӧ школа, велӧдысьыс — Николай Алексеевич Уродов.

1890 во — Ылыдздін вичко бердын воссис передвижнӧй грамота школа. Школаса медводдза велӧдысьӧн вӧлі Алексей Иванович Смирнов, Устюгса духовнӧй семинария помалысь.

1901 во заводитчигкежлӧ сиктыс шусис Ылыдздінӧн.

1901 вося лӧддза-номъя тӧлысь 1 лун — сиктын Вежа Иоанн Предтеча нима вичко стрӧитӧм да восьтӧм. Вежӧдӧма 1901 вося моз тӧлысь 15-ӧд лунӧ. Проектлӧн авторыс да архитекторыс — Парийский. Вичко бердын воссис приходскӧй школа, кӧні велӧдчисны эз сӧмын Ылыдздінса, но и Печӧра йывса челядь: Мамыльса, Якшаса да мукӧд.

Гражданскӧй тыш воясӧ сиктыс вӧлі вынъяс вуджӧдан местаӧн. Сідзсӧ тышъяс тані эз вӧвны, но сиктын олісны англияса сӧветникъяс (2 морт), еджыдъяс да гӧрдъяс. Сійӧ гудыр воясас уна олысь служитісны кыдзи еджыдъяслы, сідзи и гӧрдъяслы.

Сӧветскӧй власьт воясӧ сиктлӧн олӧмыс неуна ловзис, унаӧн кутісны паськӧдны ассьыныс муяссӧ да видзьяссӧ, видзны унджык скӧт, но медшӧр уджӧн важ мозыс кольлісны вӧралӧм да чери кыйӧм. Вичкосӧ вӧлі тупкӧма, бӧрынджык жугӧдӧма да рӧзӧритӧма; вичкоын служитысьясӧс тшӧктӧмаӧсь мунны, а попӧс да салтыр лыддьысьӧс арестуйтӧмаӧсь.

1918 во — Ылыдздін сиктса Сӧвет котыртӧм. Рака тӧлысь 10 (23)-ӧд лунӧ вӧлі Уджалысь, крестьяна, салдат депутатъяслӧн медводдза съезд.

1919 вося кӧч тӧлысь 27-ӧд лун — Ылыдз сикт дорын Печӧра юын медся водз арся йи сувтӧм.

1920 вося косму тӧлысь 13-ӧд лун — Ылыдз сикт дорын Печöра юын медся водз йи кывтӧм.

Ылыдздін, 1911 во

1921 воын сиктын воссис улыс тшупӧда школа. Сійӧс котыртіс сиктса сӧвет, кӧні медводдза веськӧдлысьнас вӧлі Пыстин Иван Егорович, кодӧс бӧрынджык репрессируйтісны.

1925—1926 воясӧ артмис Кулӧмдін районса Ылыдздін сиктса Сӧвет.

1926 воын сиктын вӧлі нин 47 овмӧс, 163 олысь (69 мужичӧй, 94 нывбаба).

1931 во — сиктын связь юкӧн восьтӧм.

1930 воын сиктын вӧлі паракодлы сувтланін.

1930 воын Коми АССР-ын вӧлі лӧсьӧдӧма Печӧра-Ылыдзса заповедник. Заповедникӧн веськӧдланіныс медводзсӧ вӧлі Ылыдздінын. 1935 воын вуджӧдӧма Якшаӧ.

1930-ӧд воясӧ Ылыдздінын котыртчис «Сталинец» колхоз. 1950 воын странаын кутісны ыдждӧдны колхозъяссӧ, «Сталинец» да «Пионер» (Усть-Ляга) ӧтувтчисны ӧти «Правда» колхозӧ, кӧні веськӧдлысьнас лои Бажуков Александр Виссарионович. Колхоз эз вӧв гӧль: йӧла стадаыс 100—150 юр; куканьяс, ыжъяс, вӧвъяс да ужъяс (200 юрӧдз). Пуктылісны ид, зӧр, сю, капуста, картупель, морков, лук да весиг ӧгуреч. Но колхозса уджалысьяс олісны гӧля. 1961 восянь колхозсӧ вӧлі вежӧма «Приуральскӧй» совхозлӧн II юкӧнӧ, коді дугдіс уджавны 90-ӧд вояс заводитчигӧн. 1956-58 воясӧ колхозын бур петкӧдласъясысь веськӧдлысь А. В. Бажуков, конюк П. И. Пыстин, градвыв пуктас вӧдитысь А. П. Бажукова вӧліны Москваын видз-му овмӧс выставкаын делегатъясӧн.

1931 вося урасьӧм тӧлысь 15-ӧд лун — ВЦИК-лӧн Шуӧмӧн Кулӧмдін районысь торйӧдӧма Мылдін, Ылыдздін, Покча, Саваяг, Тшугӧр, Якша сикт сӧветъяс да на подув вылын котыртӧма Мылдін район.

1935 воын сиктын воссис ФАП, кӧні медводдза фельдшерӧн вӧлі Чувьюров Николай Васильевич.

1935 вося сора тӧлысь 1 лун — медводдзаысь дзебисны мортӧс леспромхоз дорын выль шойна вылын.

1937 воын Ылыдздін сиктса сӧвет мутасын артмӧдісны вӧр участокъяс, кӧні уджалісны да олісны ссыльнӧй немечьяс, румынъяс, бӧрынджык литвасаяс, эстонечьяс да с. в.

1941 вося ода-кора тӧлысь 25-ӧд лун — Ылыдздін сикт дорын Печӧра юын медся сёр тулысся йи кывтӧм.

1943 во — Ылыдз сиктын сизим вося школа восьтӧм. Сылӧн стрӧйбаыс вӧлі типӧвӧй, водзӧ вылӧ лоис улыс тшупӧда школаӧн. Школаса медводдза директорӧн вӧлі Василий Алексеевич Пыстин, сэсся Калиста Константиновна Шарапова.

1953 вося урасьӧм тӧлысь 15-ӧд лун — Вылыс Печӧраса леспромхоз восьтӧм, коді меститчис Ылыдздін сиктын. Медводдза директор — Страшко Фёдор Николаевич. 1958 воын Вылыс Печӧраса ЛПХ-лы сетӧма вуджан Гӧрд Знамя да 52.500 шайта медводдза Ставроссияса премия. «Комилеспром» ӧтувса начальник — Иевлев Иван Степанович.

1955 вося косму тӧлысь 1 лунӧ вӧлі восьтӧма вит койка вылӧ участковӧй больнича. ФАП-ӧн веськӧдлысь Е. П. Проскурякова, коді воис Ылыдздінӧ Йӧзлысь дзоньвидзалун видзан министерствоӧн мӧдӧдӧм серти.

1956 вося моз тӧлысь 22-ӧд лунӧ ФАП-ӧ воис медводдза дипломируйтӧм врач Ольга Игнатьевна Мальчик.

1957 во — сиктын лоис медводдза отличница — Ылыдздінса сизим вося школа помалысь Глотниде Иванда.

1958 вося вӧльгым тӧлысь 7 лун — выль сиктса культура керка восьтӧм. Клубсӧ стрӧитіс аслас уджалысьяслы Вылыс Печӧраса леспромхоз.

1959 вося кӧч тӧлысьын сиктын медводдзаысь лои электричество. Заводитіс уджавны медводдза электростанция.

1961 во — Кӧкъямыс вося школа кык судтаа выль стрӧйбаын восьтӧм. Кӧкъямыс вося школаса медводдза директор — Ия Васильевна Попова.

1965 во — Кӧкъямыс вося школасӧ вӧлі вежӧма шӧр школаӧ. Шӧр школаса медводдза директор — Пастушков Василий Петрович.

1965 вося август 28 лунӧ «Печорлес» комбинатлӧн кипод улын котыртӧма «Приуральскӧй» совхоз.

1966 вося сора тӧлысь 1 лунсянь колхозын уджалысьяслы кутісны мынтысьны уджысь сьӧмӧн. Налы кутісны сетны быд тӧлысся содтӧдъяс да мынтыны удждон.

1967 во — шӧр школасӧ помалісны медводдза челядь.

1967 во — Ылыдздін сиктын стрӧитӧма да пыртӧма уджӧ выль абу квалифицируйтӧм аэропорт. Воссис Мылдін — Ылыдздін меставывса авиалиния.

1968 во — медводдза зарни медаль босьтіс Ылыдздінса шӧр школа помалысь Нина Пастушкова.

1970 во — помалісны стрӧитны 30 койка-места вылӧ стационар.

1971 вося моз тӧлысь 2-ӧд лун — «Заря» теплоходлӧн медводдза рейс (Мылдін — Льӧмтыбӧж).

1973 вося кӧч тӧлысь — пӧдлалісны электростанциялысь важ стрӧйбасӧ да восьтісны выль 500-сянь 600 кВт-ӧд вынйӧра дизель-электростанция. Сійӧ меститчис Ылыдздін сикт да Палью посёлок костын, Ылыдз юлӧн шуйга берег пӧлӧн. Восьтан лунсяньыс бригадир-механикӧн уджаліс А. П. Пыстин. Электростанцияыс могмӧдіс нёль сикт-грезд: Ылыдздін, Палью, Мишкинъёль, Усть-Ляга.

1981 во — спорт зал восьтӧм (школа дорӧ содтӧд стрӧйба).

1985 во — леспромхоз дорын лои кык выль улича — Том йӧз улича да Ягвыв улича, 14 олан керка.

1988 вося рака тӧлысь — Ылыдздін сиктса ветеранъяслӧн сӧветлысь первичнӧй организация котыртӧм. Веськӧдлысь — В. Н. Свирепов.

1990 вося ӧшым тӧлысь — восьтӧма Сиктса сӧветлӧн администрациялысь выль стрӧйба.

1991 во — улыс тшупӧда школалысь выль стрӧйбасӧ восьтӧм.

1994 вося моз тӧлысь 23-ӧд лунӧ Ылыдздін сиктын лӧсьӧдӧма профессиональнӧй пӧжарнӧй охраналысь медводдза отряд.

1997 воын участкӧвӧй больнича лои врачебнӧй амбулаторияӧн.

1998 вося рака тӧлысь — Ылыдздінын тупкисны аэропорт.

2000 воын тупкысис сберегательнӧй касса.

2001 во — кык судта керкаын сиктса Культура керкалысь выль стрӧйба восьтӧм. Директор — Людмила Евгеньевна Локштейн.

2001 вося урасьӧм тӧлысь 24 лун — «Коми Республикаса нимӧдана уджалысь» ним сетӧма Ылыдздінса шӧр школаса директор М. М. Лызловлы.

2002 вося тӧвшӧр тӧлысь 14-ӧд лун — официальнӧя тупкисны Ылыдздін сиктса дизель-электростанция.

2002 велӧдчан во — медводдзаысь воссис компьютер класс. Информатика велӧдысь — Ахмедов Фарид Габдульнурович.

2009 вося лӧддза-номъя тӧлысь 5-ӧд лун — Крестнӧй ход. Казьтылан пас, вежӧдӧм Крест сувтӧдӧм, кӧні вӧлі Вежа Иоанн Предтеча нима вичко.

2009 вося моз тӧлысь 23-ӧд лун — медводдзаысь пасйисны сиктлысь тшупӧда пас — 225 во тырӧм.

2010 вося кӧч тӧлысь 29-ӧд лун — «Ылыдздін сиктса почёта гражданин» ним сетӧма Михаил Максимович Лызловлы («Ылыдздін» сикт овмӧдчӧминса Сӧветлӧн 2010 во кӧч тӧлысь 29-ӧд лунся 18/79 №-а помшуӧм).

2010 вося ӧшым тӧлысь 20-ӧд лунӧ А. П. Поповлысь паметьсӧ нэммӧдӧм могысь шуӧма ӧшӧдны сикт овмӧдчӧминлӧн администрация стрӧйба вылӧ сылы сиӧм мемориальнӧй пӧв («Ылыдздін» сикт овмӧдчӧминса Сӧветлӧн 2010 во ӧшым тӧлысь 20-ӧд лунся 22/94 №-а помшуӧм).

2011 вося урасьӧм тӧлысь 17-ӧд лун — «Ылыдздін» сикт овмӧдчӧминса администрациялӧн стрӧйба вылын Ананий Петрович Поповлы — Ылыдздін сиктса сӧветӧн веськӧдлысьлы казьтылан пӧв сувтӧдӧм да восьтӧм.

2011 вося ода-кора тӧлысь 9-ӧд лун — Айму вӧсна Ыджыд тышын участвуйтӧм да пӧгибнитӧм Ылыдздін сиктын чужлӧм да ӧні олысь йӧзлы памятник восьтӧм.

2012 вося сора тӧлысь 15-ӧд лунӧ чардбиысь сотчис сиктса Культура керка.

2012 во — Ылыдздін сиктын олысь Светлана Горфиняклы, кык челядя мамлы, оланін (керка) ньӧбӧм вылӧ мам (семейнӧй) капитал вылӧ медводдза канму сертификат сетӧм.

Йӧз

1970 воын Ылыдздінын овлӧма 914 морт, 1979 воын — 920 морт, 1989 воын — 786 морт, на пиысь 43 % рочьяс, 42 % комияс; 1992 воын — 789 морт, 2000 воын — 558 морт, 225 овмӧс.

Олысь лыд

1989	2006	2010	2021
786	↘454	↘415	↘341

100

200

300

400

500

600

700

800

1989

2006

2010

2021

Аслыспӧлӧс фактъяс

Ылыдздінын оз овны крысаяс. Йӧзыс висьтавлісны, мый ю кузя мунігӧн некымын километр сикт дорӧ вотӧдз крысаяс заводитлісны повзьӧмысла чеччавны юӧ. Ӧтчыд татчӧс олысь Владимир Репинлы век жӧ артмöма вайны тайӧ пемӧссӧ стеклӧ банкаын. Но мыйӧн сӧмын мужичӧй вайис крысасӧ Ылыдздінӧ, пемӧсыс кутіс шыбласьны, быттьӧ дурмӧма, да регыд кулі. Ӧткымын специалист шуӧ, мый крысаясӧс повзьӧдлӧ татчӧс мусинлӧн аслыспӧлӧс минеральнӧй составыс. Но сиктса унджык олысьыс лыддьӧны, мый ставыс тайӧ радиация вӧсна, ӧд 70-ӧд воясӧ Якша посёлок дорын грымӧбтіс ядернӧй взрыв.

18 нэм заводитчытӧдз Ылыдз ю вомӧ волісны хантыяслӧн, йӧграяслӧн да яранъяслӧн кочуйтысь племяяс. Тайӧс эскӧдӧны яг, шор, видз нимъяс (йӧгра яг, йӧгра коз, йӧгра ласта), а сідзжӧ татчӧс олысьялӧн ӧбликыс. Племъяяслысь ныв-писӧ кокни тӧдмавны паськыд бан лы, векньыдик сьӧд синъяс да мугов кучик сертиыс.

Волывлісны тайӧ муясас и новгородса рӧзбойникъяс, а сідзжӧ роч казакъяс. Парматі мунігӧн найӧ дзеблавлісны донаторъяс, медым босьтны найӧс бӧр локтігӧн. Но Урал сайӧ ветлӧм бӧрын эз ставныс бӧр бергӧдчыны. Вӧралысь-промысловик Василий Кузнецов нималіс сыӧн, мый луннас лызьӧн кокниа вермис котӧртны 70 километр. Ӧтчыд вӧралысь воис гортас дзик шӧйӧвошӧмӧн да висьталіс ёртъясыслы: «Вӧрысь аддзи ыджыд розя пу. Пыри сэтчӧ, а сэні важ небӧгъяс. Да зарни сьӧм тыра мешӧк…» Кузнецов кӧсйис волыны аддзӧмторйысла сёрӧнджык, но сідзи эз и аддзы колана пусӧ.

Кӧчуйтысь йӧз бӧрын Ылыдз вомӧ овмӧдчисны старообрядечьяс. Кызвыннас найӧ волывлісны Мылдінысь. Весиг талун шойна вылысь позьӧ аддзыны ичӧтик ӧшиньяса керка кодь гуяс.

Ылыдздінса уна важ олысь бура помнитӧны кок пӧла Савваӧс, коді овлӧма сиктын кольӧм нэмся 70-ӧд воясӧдз. Важ крестлы эскысь Савватийлӧн вӧлі кузь еджыд тош, сійӧ вӧлі рам, лӧнь мортӧн. Ӧтчыд сійӧ виччысьтӧг воши, а сэсся кывсис Скаляп грездын. Савватий лои скрытникъяслӧн юрнуӧдысьӧн. Найӧ оз примитны нинӧм, мый лои вичко юклӧм бӧрын, шуам, телевизор, сьӧм да кӧть кутшӧм документъяс. Найӧ оз петкӧдлыны чужӧмсӧ бокӧвӧй йӧзлы да оз юны дозмукысь, кытчӧ инмӧдчылӧма бокӧвӧй морт. Ас йӧзсӧ найӧ гуалӧны вӧрын, гусӧ ӧткодялӧны муыскӧд. Олӧны гижсьытӧг да ӧтказывайтчӧны пенсияысь.

Тані оліс консерватория помалысь, Ялтаысь скрипачка Маргарита Венчковская. Сійӧ ньӧбис керка Эжва йывса эновтӧм грездысь, мый сулалӧ Ылыдзсянь некымын километр сайын, да лӧсьӧдіс кык ыджыд понйӧс. Венчковская локтӧм бӧрын, коді лоис сиктса клубын директорӧн, Ылыдздінын культура олӧмыс пуис. Сиктса нывбабаяслӧн хор ветлӧдліс район пасьта. Татчӧс челядь велӧдчисны ворсны пианиноӧн да скрипкаӧн.

Ылыдздінын олісны тӧдса олигарх Роман Абрамовичлӧн матысса рӧдвужыс — Габовичьяслӧн семья. Габовичьяс локтӧмаӧсь Украинаысь. Зэв бур врач-кардиолог Евгения Лазаревна Габович уна во лечитӧма Ылыдздінса олысьясӧс, сылӧн верӧсыс уджалӧма татчӧс леспромхозын директорӧс вежысьӧн, а налӧн Саша пиыс, профессиональнӧй серпасасьысь, велӧдӧма школаын велӧдчысьясӧс серпасасьны. Семьяыс тшӧкыда ветлывлӧма гӧститны Ухтаӧ семьяса юралысьлӧн воча вок Лейба Абрамович ордӧ. Буретш сійӧ Романлӧн бать-мам кувсьӧм бӧрын босьтіс зонкаӧс ас дорас.

Ылыдздінса шӧр школа быдтіс зэв уна бур врачӧс, инженерӧс, велӧдысьӧс, экономистъясӧс. Шуам, разведчик Александр Богданов. Сійӧ помалӧма Суворовскӧй училище, сэсся служитӧма КГБ-ын. Роч кыв кындзи сійӧ тӧдіс японскӧй, корейскӧй, китайскӧй кывъяс, ветліс Азияса уна канмуӧ. Сэсся локтан генсек Юрий Андропов веськӧдлӧм улын Богданов зілис гуся службалӧн аналитика юкӧнын.

Нӧшта ӧти татчӧс олысь Галина Пыстина. Школа помалӧм бӧрын муніс Москваӧ. Ӧтчыд вайӧма мамыслы козин — шаль. Тайӧ козинсӧ сетіс сылӧн веськыд начальникыс — Раиса Горбачёва.

Нималана эмторъяс

Историческӧй места, кӧні 1901 воын вӧлі стрӧитӧма Вежа Иоанн Предтеча нима пу вичко. Сылӧн стрӧбаын 1917 во бӧрын дыр кад чӧж вӧлі сиктса школа.

Со кыдзи висьтавліс велӧдысь Сергачёв Ылыдздін сиктын выль вичкосӧ панӧм йылысь:

"Лӧддза-номъя тӧлысь 11-ӧд лунӧ Устьсысольск уездлӧн Печӧраса вӧлӧсьтлӧн Устьилычская грездын кыпыда кевмысисны да пуктісны выльысь кыпӧдӧм вичколы подувсӧ — Кристос Пыртысь Иоанн Предтеча ним кузя. Устьилычская грезд сулалӧ матысса Мылдін вичкосянь Печӧра катыд 40 верст сайын. Печӧра крайын вичкояс стрӧитӧм серти комитет сы могысь, медым сетны позянлун став окотитысьлы участвуйтны Печӧраын сэтшӧм шоча овлысь тайӧ духовнӧй гажас, кӧртымаліс господин Черныхлысь «Михаил» паракод, медым дон босьттӧг ветлыны ӧтарӧ-мӧдарӧ. Тӧрыт на лои тӧдса, мый парокод мӧдӧдчас сора тӧлысь 11-ӧд лунӧ 11 часын. Тайӧ кад кежлас матыстчис зэв уна йӧз. 12-ӧд час заводитчигӧн кутіс бовгыны жыннян, татчӧс Трӧича вичкоысь паракодлань мӧдӧдчис крестнӧй ход. ӧбразъяссӧ да зібйыв спассӧ вӧлі пыртӧма паракод вылӧ да сувтӧдӧма вылысса площадкаын (рубкаын). Кыліс капитанлӧн команда, паракод кутіс вешйыны берег дорысь.

Устьилычская грездӧ паракод воис 4 часын, олысьяс чукӧртчӧмаӧсь вадорӧ да медводдзаысь олӧмас вочаалісны татшӧм духовнӧй процессиясӧ. Паракод вылысь ӧбразъяссӧ кыпыда нуисны водзӧ лоан вичко местаӧ, кӧні комитетӧн веськӧдлысь поп Александр Сахаров да приходса поп Александр Попов сьылісны молебен. Та бӧрын комитетӧн веськӧдлысь шуис сьӧлӧм вӧрзьӧдана кывъяс: «Да будет вновь основанная церковь источником света и истины Христовой, да соберутся под сень её заблудшие овцы (раскольники) стада Христова. Постройка вновь строящейся церкви, согласно контракту, будет окончена через год»

Попъяс:

• 1900—? вояс — Николай Попов
• 1904—1906 вояс — Михаил Иоаннович Тюрнин
• 1907—1914 вояс — Стефан Стефанович Покровский

Салтыр лыддьысьяс:

• 1904—1906 вояс — Алексий Ильич Тюрнин
• 1905—1907 вояс — Николай Иоаннович Лобанов
• 1908—1912 вояс — Евгений Алексеевич Тюрнин
• 1912 во — Алексий Иванович Ермолин
• 1912—1913 вояс — Николай Николаевич Толстиков
• 1913 во — Иоанн Николаевич Фаддеев
• 1914—? вояс — Георгий Тихонович Осипов

Вежа Иоанн Предтеча нима вичко местаын казьтылан крест. Сувтӧдӧма 2009 воын.

Вежа Иоанн Предтеча нима вичко местаын казьтылан крест

Пасйӧдъяс

Литература

• Жеребцов И. Л. Где ты живешь: Населенные пункты Республики Коми. Историко-демографический справочник. — Сыктывкар: Коми книжное издательство, 1994. — 272 с. — ISBN 5-7555-0488-1.
• Республика Коми: Административно-территориальное деление на 1 августа 1992 г. Издание пятое. — Сыктывкар, 1992.
• Республика Коми: Энциклопедия. — Сыктывкар: Коми книжное издательство, 1997—2000. — Т. 1—3.
• Административно-территориальное и муниципальное устройство Республики Коми (на 1 августа 2006 г.). Издание шестое, официальное. — Сыктывкар: ГУ «ТФИ РК», 2006. — С. 278.

Ыстӧгъяс

• Мылдін районлӧн официальнӧй сайт (рус.). admtrpk.gosuslugi.ru.
• «Ылыдздін» сикт овмӧдчӧминлӧн сайт (рус.). ust-ilich.gosuslugi.ru.